Qazaqstan Respýblikasynyń Prezidenti Qasym-Jomart Toqaev búgingi Joldaýynda elimizdiń odan ári saiasi, ekonomikalyq jáne áleýmettik jańǵyrýynyń basty baǵdaryn aiqyndap, jańa ádil qoǵam – jańa Qazaqstannyń bazalyq institýttaryn qalai qurý kerektigi týraly aityp berdi.
Bizdiń bárimiz de memlekettiń ekonomikalyq órkendeýinen keiin «aldymen ekonomika, sodan keiin saiasat» degen qaǵidat qoǵamdy demokratiialandyrýǵa, elimizdiń búkil halqyn igilikke qol jetkizýine alyp keledi dep úmittengen edik.
Biraq, bizdiń qoǵam eki álemge: bai jáne kedei adamdarǵa bólinip ketti. Al bul áleýmettik ádiletsizdik pen teńsizdikti týdyryp qana qoimai, ekonomikanyń turaqty damýyna kedergi bolady.
Sondyqtan Prezidentke jańa Qazaqstandy qurylysyn onyń saiasi bazisin qaita qurýdan bastaýǵa týra keledi.
Eń aldymen, biz sýper-prezidenttik basqarý formasynan kúshti Parlamenti bar prezidenttik respýblikaǵa kóshetinimizdi atap ótken jón. Bul bilik institýty men eldiń turaqty damýynyń ońtaily teńgerimin qamtamasyz etedi. Mundai saiasi júie kezinde Qazaqstanda jeke tulǵaǵa tabyný, bilikke degen favoritizm men monopoliia bolmaidy dep oilaimyz.
Endi Májilis depýtattary sailaýshylarmen tikelei sailaý arqyly ishinara majoritarlyq negizde sailanatyn bolady. Depýtattardy partiialyq tizimder boiynsha usynýǵa qatysty bul jerde de progressivti demokratiialyq ózgerister bolady, saiasi partiialardy tirkeý aitarlyqtai jeńildetiledi, olardy qalyptastyrýdyń karteldik qaǵidaty umytylmaidy, iaǵni partiianyń sailaýdaǵy jeńisin tek básekelestik aiqyndaidy.
Prezident partiia múshesi bolýdan bas tartý týraly dana sheshim qabyldady. Bul partiialyq júieni qalyptastyrý kezinde ashyq básekelestik kúreske kepildik beredi. Ákimder men olardyń orynbasarlaryna partiia filialdarynda qyzmet atqarýǵa tyiym salýdy zańnamalyq turǵydan bekitýdi asa mańyzdy dep sanaimyn.
Senattyń jumysyn ishtei biletin senator retinde Memleket basshysynyń qos palataly Parlamentti nege qoldaǵany maǵan túsinikti. Ol Parlament depýtattarynyń sany týraly emes, olardyń jumys sapasyna qatysty bolyp otyr. Bizdiń atqarýshy bilik jumysyndaǵy basty problema el biýdjetindegi qarajattyń jetispeýshiligi emes, olardy tiimdi paidalanýǵa bailanysty dep sanaimyn. Qarapaiym tilmen aitqanda, eger ár depýtat Úkimetke onyń jumysynyń álsiz jaqtaryn kórsetip, ekonomikany tiimdi basqarýǵa májbúr etse, onda bizdiń ómirimiz áldeqaida jaqsy bolar edi. Meniń oiymsha, Prezident bizdiń qoǵamymyz úshin dál osyndai yqpaldy Parlamentti qalyptastyrý úshin qajetti negiz qalaidy.
Búgin áskeri qaqtyǵystar, sanktsiialyq soǵystar bizdiń dál janymyzda órshi túsip, qańtar oqiǵalarynan qorqynyshty sabaq alǵan kezde jer júzinde, onyń ishinde óz elimizde beibitshiliktiń qanshalyqty názik ekenin túsine bastadyq.
Sondyqtan bizdiń memlekettiligimizdi, qorǵanys qabiletimizdi nyǵaitýymyz kerek, al ol úshin halyq qoldaǵan, tiginen túsetin qýatty bilik qajet.
Búgin Memleket basshysy elimizdiń ekonomikalyq jáne áleýmettik damýynyń naqty baǵdarlamasyn usyndy, biraq ol azamattyq qoǵam jańǵyrmaiynsha tolyq kólemde iske asa almaýy yqtimal. Bul damyǵan elder jetistiginiń qupiiasy, onda árbir azamat demokratiialyq damý institýttary arqyly memleketti basqarýǵa qatysady, al olardyń quqyqtyq qoǵamynyń negizi – zań ústemdigi bolyp tabylady.
Qazir bizdiń azamattarymyzdyń memlekettik bilikke degen senimin arttyrý asa mańyzdy. Sondyqtan bastalǵan ózgeristerdi toqyratpai, Prezidenttiń baǵytyn búkilhalyqtyq qoldaý qajet. Sondai-aq jaily jerge otyryp alyp bárin túgeldei synǵa ala bermei, árqaisymyzdyń naqty iste belsendi bolýymyz aýadai qajet.
Aqylbek KÚRIShBAEV,
Parlament Senatynyń depýtaty
