Qudaidy taný - uly ilim

Qudaidy taný - uly ilim

Asa qamqor Allanyń atymen bastalsyn.

Adam toiǵanda, qarny toq kezde azǵyndyqqa jii barady. Teginde bir otqa da, sýyqqa da shydasa da, ashtyqqa shydai almaǵan nápsi jaiynda áńgime bar edi. Sol áńgimeniń jany bar.

Adam bolyp jaratylǵan kúnnen bastap, Adam ata men Haý anadan taraǵan adam urpaǵy ǵasyrlar aýysqan saiyn túrli azǵyndyqqa baryp, túrli haiýandyqpen betpe-bet kelip otyr. O basta putqa tabynyp, islam kelgen kezde ony moiyndamaý, kórinbeitin, sóilemeitin Qudaidy dáripteý aqymaqtyq sanaldy. Odan qala berdi jer jahanǵa dini kózqaras paida bolyp, ár eldiń óz túsinigi men senimi paida bola bastaǵan tusta, azǵyndyqtyń bir perdesi ashyldy. Ol din ishinen din shyǵarýshylar. Biraq qandai qiyndyq kórse de jeńilmei kele jatqan haq dinniń ereksheligi tazalyǵynda, adamgershilikti tý etip ustaýynda, jaqsylyq jasap, jamandyqqa qarsy kelýinde, Qudaidy tanyp, oǵan bas ura otyryp bes ýaqyt namazyn qaza qylmaýynda.

Din – eń uly keńistiktegi eń uly ǵajaiypqa baǵynyp kún keshý. Adamnyń jan dúniesiniń arpalysy. Ol arpalys ózińmen óziń alysý. Jer betindegi eń uly soǵys – nápsimen kúres. Ony jeńip shyqsańyz, áýlie bolasyz, jeńilseńiz sizd úkimińizdi Alla ózi shyǵarady. Sebebi «mynaý tozaqtyq», «mynaý jumaqtyq» dep aitý adamǵa berilgen quqyq emes. Ol tek bir qudiretke tán qasiet. Al biz tek amal jasaimyz. Amalymyzǵa jaýap beremiz.

Óziń súiip, óziń haq dep tanyǵan din jolynda jankeshtilikpen ómir súrý keremet qasiet. Biraq jankeshtilik degen sóz jihad jasaý, jaqsylyqqa jamandyqpen jaýap berý degen sóz emes. Qaita Abai aitqandai «adamzattyń bárin súi, baýyrym dep» degen oi sáýlesimen aiaqtalýy kerek. Adasýǵa barmastan buryn, islamnyń qandai pák, qandai sulý, qandai uly din ekenin sezinińiz. Ony kitaptan, ony bireýdiń aýzynan, ony bireýdiń aitaǵymen tanymańyz. Júrekpen, ishtei sezińiz. Bul mine dini parasattylyqtyń shyńy. Dinge zattai baǵa bermeńiz. Ol paidalanyp qaita tastai salatyn múlik emes, ol qarý emes, ol adamnyń lázzaty. Ol adamnyń tynyshtyq tabatyn ishki mekeni. Ondai meken jer betinde joq.

Siz súiiktińizdi súigen sátte, ony izdegende, ony saǵynǵanda qandai kúide bolasyz? Árine sózben ólsheýge kelmeitin keńistikte ushyp júrgendeisiz. Al Qudaiǵa degen she? Ony sózben sýretteý ǵana emes, ony oilaýdyń ózi múmkin emes. Sebebi onyń meiirimi, onyń ulylyǵy, onyń qudirettiligi sonda, júrektiń ishine qyldai ǵana jip sekildi sáýle ótkizip, sizdiń búkil alpys eki tamyryńyz ben on eki músheńizge izgilik dárisin darytady. Al ony siz sezinbeisiz. Sebebi ony kórmeisiz, estimeisiz.

Adamzattyń qarny ashty. Toq kúiden joq kúige aýysty. Sebebi azǵyndyq aýyly alysta dep júrgen kezde, irgeden tap berdi. Endigi kúres, endigi erlikter Qudaidy tanýǵa, ony súiýge baǵyttalady. Basqa amal joq. Tyǵyryqqa tirelgen tirliktiń basynda adamnyń óz qolymen jasaǵan qateligi tur, sońynda qudai kórsetken jol tur. Biz tek sol jolǵa ońai jete almai júrmiz. Basty másele menmendik pen adamnyń ózimshildigi. Biz bárin ózimiz jasadyq dep tanydyq. Qudaidy umyttyq. Al báriniń esebi baryn, báriniń ólshemi baryn, báriniń qalai bastalyp, qalai aiaqtalaryn Qudai kórip turǵanyn ańdymai qaldyq.

Dinnen kúrdeli bir ǵylym jasaýdyń, dindi oqýǵa kelmeitin, túsinýge kelmeitin úlken qubylys dep qaraýdyń qajeti joq. Din men ómir bir. Ekeýi egiz. Tek qudai ómirdi bergen kezde onyń ishine jyn men ibilisti kirgizip jiberse, din sol ómirge engen qos jamandyqtyń aldynan qasqaiyp shyǵatyn batyr. Siz sol batyrdy oiata bilińiz.

Islam dini – biz aityp otyrǵan batyrlar ishindegi eń tazasy. Bes ýaqyt namaz oqý, dáret alý, zeket berý, qajylyqqa barý bári amaldyń áreketi. Al adam bolyp qalyptasyp, toqqan qarynnyń qanaǵatyn seziný, tas atqanǵa as atý bul naǵyz dinniń joly.

Toiyp sekirip, tońyp sekirgenge kúle qaradyq. Al «kim eń sońǵy kúlse sol shynaiy kúledi» deidi. Endeshe Qudai kimniń sońǵy kúletinin biledi. Buǵanasy qatpaǵan býynnyń sanasynda myna nárse bolý kerek:

Din – eń juqa, eń názik, eń sulý, eń tátti, eń keremet adamnyń jan dúniesinde jatqan meken. Ol jerde qatygezdik, ol jerde jamandyq, ol jerde azǵyndyq atymen joq.

Qudai – eń meiirimdi, kózge kórinbei, daýysy estilmei árbir quldyń júreginen tabylatyn Ulylyq.

Siz – júrek ishinde jatqan haqty tanyp, onyń jolynda júrýge mindetti, dosqa-baýyr, ákege-mura, sheshege-qamqor, adamzatqa-adam retinde jaýap berýshi, adamgershilik pen súiispenshilikti, mahabbatty ańsap, boiǵa sińirip, ǵumyr sońyna deiin qulshylyq etip ótýshi qulsyz.

Eń uly jolda eń asqaq adam bolyp ómir súrýdiń úsh-aq joly bar: Qudaidy taný, Muhammed paiǵambardyń (s.ǵ.s) kórkem minezin súiý jáne senim.

Qarnym ashqan saiyn Qudaidy eske alamyn. Toisam umytyp ketemin. Osy kúnámdi kóre turyp, «keshir, Alla» degen minájatym úshin kúnámdi keshirýge bar, Qudirettiń aldynda eshkim emes edim. Keshirimdi bolyńyzdyr, adamzat! Qudai keshirgendi, adam keshirmeitindei uly bilikke biz qol jetkize almaimyz.

Álemdi jaratqan eń meiirimdi Jaratýshy. Álemdi joq qylyp jiberetin de eń qaharly Jaratýshy.

Umytpańyz! Eske alyńyz!  Qulshylyq qylyńyz! Ańsańyz! Súiińiz! «Qudaidyń ózi de ras, sózi de ras ...». Abaidan asyp aita alman.

Marǵulan Aqan