Ulttyq ekonomika ministrligi memlekettik organdarmen (IIDM, AShM, EGTRM, Eńbekmini) birlesip, azamattardyń qolaily ómir súrý ortasyn qurýǵa baǵyttalǵan «Qýatty óńirler – el damýynyń draiveri» ulttyq jobasyn ázirledi, dep habarlaidy "Ult aqparat" ministrliktiń baspasóz qyzmetine silteme jasap.
Ulttyq jobanyń maqsaty - halyqtyń bazalyq kórsetiletin qyzmetterge teń qol jetkizýin qamtamasyz etý, turǵyn úi-kommýnaldyq jaǵdaidy, kóliktik bailanystylyqty jaqsartý jáne eldiń tranzittik áleýetin, sondai-aq halyqtyń utqyrlyǵyn arttyrý.
Ulttyq jobany iske asyrý eki baǵyt boiynsha júzege asyrylady:
1. Bazalyq kórsetiletin qyzmetterge teń qol jetkizý
2. Kóliktik bailanystylyqty qamtamasyz etý
Bazalyq kórsetiletin qyzmetterge teń qol jetkizý degen birinshi baǵyt boiynsha eki mindetti sheshý kózdeledi:
- Infraqurylymdy keshendi damytý;
«Jaily turǵyn úi».
Infraqurylymdy keshendi damytý 16 myń km sýmen jabdyqtaý jáne sý burý jelilerin salýdy jáne rekonstrýktsiialaýdy, 46 toptyq sý qubyryn rekonstrýktsiialaýdy, 785 km nóser kárizi men aryq júiesi jelilerin jańǵyrtýdy; kommýnaldyq sektordyń 7,7 myń km jelisin jańǵyrtý men rekonstrýktsiialaýdy; 1163 kóppáterli turǵyn úidi jóndeý boiynsha biýdjettik kredit berýdi boljamdaidy.
Is-sharalardy iske asyrý nátijesinde 2025 jylǵa qarai aýyz sýmen tolyq qamtamasyz etýge (sýmen jabdyqtaý jáne sý burý jelileriniń 16 myń km salý jáne rekonstrýktsiialaý), qalalarda sarqyndy sýlardy 100% tazartýǵa qol jetkiziletin bolady, injenerlik jelilerdiń tozýy (jylýmen, sýmen jabdyqtaý, sý burý) 55%-dan 47%-ǵa deiin qysqarady.
«Aýyl-El besigi» jobasy sheńberinde aýyl ishinde 12 myń shaqyrym injenerlik jeli, 10 myń km kentishilik joldar men 1,5 myń áleýmettik obektiler salynyp, jóndeledi.
Bul tirek aýyldardaǵy jaqsy jáne qanaǵattanarlyq jaǵdaidaǵy joldardyń úlesin 100%-ǵa deiin jetkizýge; 3,5 myńnan astam aýyldyń infraqurylymyn jańa óńirlik standarttarǵa sáikes keltirýge múmkindik beredi.
«Jaily turǵyn úi» ekinshi mindeti sheńberinde nysanaly top úshin 185,1 myń adamnyń jeke turǵyn úi qorynan turǵyn úidi jalǵa alǵany úshin shyǵystardy sýbsidiialaý, 102,3 myń áleýmettik jalǵa beriletin jáne kredittik turǵyn úi qurylysy (satyp alý), jumys isteitin jastar úshin 15 myń turǵyn úi salý (satyp alý) siiaqty qoldaý sharalary iske asyrylatyn bolady, sondai-aq óz jumyskerleri úshin aýyldyq jerlerde úiler salǵan jumys berýshilerdiń shyǵyndaryn (2,9 myń úi) jabý kózdeledi.
Sapaly jáne jaily turǵyn úidiń qoljetimdiligi 103 mln.sharshy metr jańa turǵyn úidi paidalanýǵa berý jáne azamattarǵa jeke qurylys salý úshin bólinetin 235 myń jer ýchaskesin infraqurylymmen qamtamasyz etý esebinen arttyrylatyn bolady.
Ulttyq jobanyń ekinshi baǵyty kóliktik bailanystylyqty qamtamasyz etýge baǵyttalǵan.
Bul baǵyt 2 mindetti qamtidy:
- ishki kólik jelisin damytý;
- aýmaqtardyń syrtqy bailanystylyǵyn arttyrý.
Ishki kólik jelisin damytý respýblikalyq mańyzy bar 11 myń shaqyrym joldy jáne 27 myń shaqyrym jergilikti joldy salý men rekonstrýktsiialaý esebinen qamtamasyz etiletin bolady.
Bul jaqsy jáne qanaǵattanarlyq jaǵdaidaǵy respýblikalyq mańyzy bar joldardyń úlesin 100%–ǵa deiin jáne jergilikti mańyzy bar avtojoldardyń úlesin 95%-ǵa deiin arttyrýǵa múmkindik beredi.
Budan basqa, avtojoldardy Ulttyq standartqa sáikes 2,3 myń jol boiyndaǵy servis obektilerimen qamtamasyz etý kózdeledi.
Aýmaqtardyń syrtqy bailanystylyǵyn arttyrý úshin birqatar iri jobalar iske asyrylatyn bolady.
Áńgime ekinshi joldardy salý jáne «Dostyq–Moiynty» ýchaskesin elektrlendirý týraly bolyp otyr, bul Qytai-Eýropa-Qytai qatynasynyń ótkizý qabiletin 5 ese, al «Darbaza–Maqtaaral» temirjol jelisin salý Saryaǵash stantsiiasynyń ótkizý qabiletin 2 ese ulǵaitýǵa múmkindik beredi.
Joǵary jyldamdyqty «Túrkistan–Shymkent–Tashkent» magistraliniń qurylysy búkil makroóńirdiń týristik jáne investitsiialyq tartymdylyǵyn edáýir arttyrady.
Sondai-aq Almaty stantsiiasyn ainalyp ótetin temirjol jelisin salý jobasy júkterdi tasymaldaý merzimin 2 táýlikke qysqartýǵa múmkindik beredi.
Budan basqa, Aqtaý portynda konteinerlik hab qurý, 34 ótkizý pýnktin (jumys istep turǵan 51 pýnktten) jáne 5 áýejaidy jańǵyrtý, jergilikti áýe jelileriniń 8 áýeailaǵyn qalpyna keltirý boiynsha sharalar kózdeledi.
«Aýmaqtardyń syrtqy bailanystylyǵyn arttyrý» ekinshi mindetin iske asyrý tranzit kólemin 30 mln.tonnaǵa deiin (22,7 mln. tonnadan), onyń ishinde konteinerlerdi 2 mln. tonnaǵa deiin (876 myń tonnadan) ulǵaitýǵa múmkindik beredi.
Sondai-aq, Transkaspii baǵytyndaǵy konteiner aǵynynyń 100 myń JFE (jiyrma fýttyq ekvivalent) deiin ulǵaiýy kútilýde.
Ulttyq jobany iske asyrý nátijesinde bazalyq kórsetiletin qyzmetterge qoljetimdilikti keńeitý (qalalarda 100% sýmen jabdyqtaý, 100% káriz); óńirlik standarttarǵa sáikes damý áleýeti bar 3,5 myń aýylda (aýyl turǵyndarynyń 90%) infraqurylymdy jańǵyrtý esebinen óńirler arasyndaǵy ómir súrý sapasyndaǵy alshaqtyqty qysqartý kútilýde.
103 mln.sharshy metr turǵyn úidi paidalanýǵa berý esebinen 236,7 myń otbasynyń turǵyn úi jaǵdaiyn jaqsartý kútilýde. Ulttyq jobany iske asyrý sheńberinde shamamen 500 myń jumys orny (15,7 myń turaqty, 475,4 myń ýaqytsha) qurylady.
Sondai-aq óńirler arasynda jáne óńirler ishinde ishki infraqurylymdyq bailanystylyqty nyǵaitý jahandyq reitingte Qazaqstannyń mynadai pozitsiialaryn qamtamasyz etýge múmkindik beredi:
- «Infraqurylym» kórsetkishi boiynsha DEF básekege qabilettiligi boiynsha 62-den 49-ǵa deiin;
- «Logistika tiimdiligi» (LPI) kórsetkishi boiynsha Dúniejúzilik bank reitinginde 71-den 50-ge deiin.
Qarjylandyrýdyń jalpy kólemi 7,6 trln teńgeni quraidy, onyń ishinde respýblikalyq biýdjette 4 trln teńge, jergilikti biýdjetterde - 786 mlrd teńge kózdelgen. Bul qarajat 2,8 trln teńge jeke investitsiialardy tartýǵa múmkindik beredi.
Ulttyq joba «Nurly jer», «Nurly jol» jáne «Óńirlerdi damytý» memlekettik baǵdarlamalarynyń, onyń ishinde «Aýyl – El besigi» jobasynyń is-sharalaryn qamtidy. Ulttyq jobany iske asyrýdyń áleýmettik áseri infraqurylymdyq qamtamasyz etilý (sýmen jabdyqtaý, sý burý, joldar, gazben, sýmen, elektrmen, jylýmen jabdyqtaý) jáne turǵyn úi máselelerin sheshý esebinen halyqtyń ómir súrý sapasyn jaqsartýǵa tikelei bailanysty.
