ۇلتتىق ەكونوميكا مينيسترلٸگٸ مەملەكەتتٸك ورگاندارمەن (ييدم, اشم, ەگترم, ەڭبەكمينٸ) بٸرلەسٸپ, ازاماتتاردىڭ قولايلى ٶمٸر سٷرۋ ورتاسىن قۇرۋعا باعىتتالعان «قۋاتتى ٶڭٸرلەر – ەل دامۋىنىڭ درايۆەرٸ» ۇلتتىق جوباسىن ەزٸرلەدٸ, دەپ حابارلايدى "ۇلت اقپارات" مينيسترلٸكتٸڭ باسپاسٶز قىزمەتٸنە سٸلتەمە جاساپ.
ۇلتتىق جوبانىڭ ماقساتى - حالىقتىڭ بازالىق كٶرسەتٸلەتٸن قىزمەتتەرگە تەڭ قول جەتكٸزۋٸن قامتاماسىز ەتۋ, تۇرعىن ٷي-كوممۋنالدىق جاعدايدى, كٶلٸكتٸك بايلانىستىلىقتى جاقسارتۋ جەنە ەلدٸڭ ترانزيتتٸك ەلەۋەتٸن, سونداي-اق حالىقتىڭ ۇتقىرلىعىن ارتتىرۋ.
ۇلتتىق جوبانى ٸسكە اسىرۋ ەكٸ باعىت بويىنشا جٷزەگە اسىرىلادى:
1. بازالىق كٶرسەتٸلەتٸن قىزمەتتەرگە تەڭ قول جەتكٸزۋ
2. كٶلٸكتٸك بايلانىستىلىقتى قامتاماسىز ەتۋ
بازالىق كٶرسەتٸلەتٸن قىزمەتتەرگە تەڭ قول جەتكٸزۋ دەگەن بٸرٸنشٸ باعىت بويىنشا ەكٸ مٸندەتتٸ شەشۋ كٶزدەلەدٸ:
- ينفراقۇرىلىمدى كەشەندٸ دامىتۋ;
«جايلى تۇرعىن ٷي».
ينفراقۇرىلىمدى كەشەندٸ دامىتۋ 16 مىڭ كم سۋمەن جابدىقتاۋ جەنە سۋ بۇرۋ جەلٸلەرٸن سالۋدى جەنە رەكونسترۋكتسييالاۋدى, 46 توپتىق سۋ قۇبىرىن رەكونسترۋكتسييالاۋدى, 785 كم نٶسەر كەرٸزٸ مەن ارىق جٷيەسٸ جەلٸلەرٸن جاڭعىرتۋدى; كوممۋنالدىق سەكتوردىڭ 7,7 مىڭ كم جەلٸسٸن جاڭعىرتۋ مەن رەكونسترۋكتسييالاۋدى; 1163 كٶپپەتەرلٸ تۇرعىن ٷيدٸ جٶندەۋ بويىنشا بيۋدجەتتٸك كرەديت بەرۋدٸ بولجامدايدى.
ٸس-شارالاردى ٸسكە اسىرۋ نەتيجەسٸندە 2025 جىلعا قاراي اۋىز سۋمەن تولىق قامتاماسىز ەتۋگە (سۋمەن جابدىقتاۋ جەنە سۋ بۇرۋ جەلٸلەرٸنٸڭ 16 مىڭ كم سالۋ جەنە رەكونسترۋكتسييالاۋ), قالالاردا سارقىندى سۋلاردى 100% تازارتۋعا قول جەتكٸزٸلەتٸن بولادى, ينجەنەرلٸك جەلٸلەردٸڭ توزۋى (جىلۋمەن, سۋمەن جابدىقتاۋ, سۋ بۇرۋ) 55%-دان 47%-عا دەيٸن قىسقارادى.
«اۋىل-ەل بەسٸگٸ» جوباسى شەڭبەرٸندە اۋىل ٸشٸندە 12 مىڭ شاقىرىم ينجەنەرلٸك جەلٸ, 10 مىڭ كم كەنتٸشٸلٸك جولدار مەن 1,5 مىڭ ەلەۋمەتتٸك وبەكتٸلەر سالىنىپ, جٶندەلەدٸ.
بۇل تٸرەك اۋىلدارداعى جاقسى جەنە قاناعاتتانارلىق جاعدايداعى جولداردىڭ ٷلەسٸن 100%-عا دەيٸن جەتكٸزۋگە; 3,5 مىڭنان استام اۋىلدىڭ ينفراقۇرىلىمىن جاڭا ٶڭٸرلٸك ستاندارتتارعا سەيكەس كەلتٸرۋگە مٷمكٸندٸك بەرەدٸ.
«جايلى تۇرعىن ٷي» ەكٸنشٸ مٸندەتٸ شەڭبەرٸندە نىسانالى توپ ٷشٸن 185,1 مىڭ ادامنىڭ جەكە تۇرعىن ٷي قورىنان تۇرعىن ٷيدٸ جالعا العانى ٷشٸن شىعىستاردى سۋبسيدييالاۋ, 102,3 مىڭ ەلەۋمەتتٸك جالعا بەرٸلەتٸن جەنە كرەديتتٸك تۇرعىن ٷي قۇرىلىسى (ساتىپ الۋ), جۇمىس ٸستەيتٸن جاستار ٷشٸن 15 مىڭ تۇرعىن ٷي سالۋ (ساتىپ الۋ) سيياقتى قولداۋ شارالارى ٸسكە اسىرىلاتىن بولادى, سونداي-اق ٶز جۇمىسكەرلەرٸ ٷشٸن اۋىلدىق جەرلەردە ٷيلەر سالعان جۇمىس بەرۋشٸلەردٸڭ شىعىندارىن (2,9 مىڭ ٷي) جابۋ كٶزدەلەدٸ.
ساپالى جەنە جايلى تۇرعىن ٷيدٸڭ قولجەتٸمدٸلٸگٸ 103 ملن.شارشى مەتر جاڭا تۇرعىن ٷيدٸ پايدالانۋعا بەرۋ جەنە ازاماتتارعا جەكە قۇرىلىس سالۋ ٷشٸن بٶلٸنەتٸن 235 مىڭ جەر ۋچاسكەسٸن ينفراقۇرىلىممەن قامتاماسىز ەتۋ ەسەبٸنەن ارتتىرىلاتىن بولادى.
ۇلتتىق جوبانىڭ ەكٸنشٸ باعىتى كٶلٸكتٸك بايلانىستىلىقتى قامتاماسىز ەتۋگە باعىتتالعان.
بۇل باعىت 2 مٸندەتتٸ قامتيدى:
- ٸشكٸ كٶلٸك جەلٸسٸن دامىتۋ;
- اۋماقتاردىڭ سىرتقى بايلانىستىلىعىن ارتتىرۋ.
ٸشكٸ كٶلٸك جەلٸسٸن دامىتۋ رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار 11 مىڭ شاقىرىم جولدى جەنە 27 مىڭ شاقىرىم جەرگٸلٸكتٸ جولدى سالۋ مەن رەكونسترۋكتسييالاۋ ەسەبٸنەن قامتاماسىز ەتٸلەتٸن بولادى.
بۇل جاقسى جەنە قاناعاتتانارلىق جاعدايداعى رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار جولداردىڭ ٷلەسٸن 100%–عا دەيٸن جەنە جەرگٸلٸكتٸ ماڭىزى بار اۆتوجولداردىڭ ٷلەسٸن 95%-عا دەيٸن ارتتىرۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ.
بۇدان باسقا, اۆتوجولداردى ۇلتتىق ستاندارتقا سەيكەس 2,3 مىڭ جول بويىنداعى سەرۆيس وبەكتٸلەرٸمەن قامتاماسىز ەتۋ كٶزدەلەدٸ.
اۋماقتاردىڭ سىرتقى بايلانىستىلىعىن ارتتىرۋ ٷشٸن بٸرقاتار ٸرٸ جوبالار ٸسكە اسىرىلاتىن بولادى.
ەڭگٸمە ەكٸنشٸ جولداردى سالۋ جەنە «دوستىق–مويىنتى» ۋچاسكەسٸن ەلەكترلەندٸرۋ تۋرالى بولىپ وتىر, بۇل قىتاي-ەۋروپا-قىتاي قاتىناسىنىڭ ٶتكٸزۋ قابٸلەتٸن 5 ەسە, ال «داربازا–ماقتاارال» تەمٸرجول جەلٸسٸن سالۋ سارىاعاش ستانتسيياسىنىڭ ٶتكٸزۋ قابٸلەتٸن 2 ەسە ۇلعايتۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ.
جوعارى جىلدامدىقتى «تٷركٸستان–شىمكەنت–تاشكەنت» ماگيسترالٸنٸڭ قۇرىلىسى بٷكٸل ماكروٶڭٸردٸڭ تۋريستٸك جەنە ينۆەستيتسييالىق تارتىمدىلىعىن ەدەۋٸر ارتتىرادى.
سونداي-اق الماتى ستانتسيياسىن اينالىپ ٶتەتٸن تەمٸرجول جەلٸسٸن سالۋ جوباسى جٷكتەردٸ تاسىمالداۋ مەرزٸمٸن 2 تەۋلٸككە قىسقارتۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ.
بۇدان باسقا, اقتاۋ پورتىندا كونتەينەرلٸك حاب قۇرۋ, 34 ٶتكٸزۋ پۋنكتٸن (جۇمىس ٸستەپ تۇرعان 51 پۋنكتتەن) جەنە 5 ەۋەجايدى جاڭعىرتۋ, جەرگٸلٸكتٸ ەۋە جەلٸلەرٸنٸڭ 8 ەۋەايلاعىن قالپىنا كەلتٸرۋ بويىنشا شارالار كٶزدەلەدٸ.
«اۋماقتاردىڭ سىرتقى بايلانىستىلىعىن ارتتىرۋ» ەكٸنشٸ مٸندەتٸن ٸسكە اسىرۋ ترانزيت كٶلەمٸن 30 ملن.تونناعا دەيٸن (22,7 ملن. توننادان), ونىڭ ٸشٸندە كونتەينەرلەردٸ 2 ملن. تونناعا دەيٸن (876 مىڭ توننادان) ۇلعايتۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ.
سونداي-اق, ترانسكاسپيي باعىتىنداعى كونتەينەر اعىنىنىڭ 100 مىڭ جفە (جيىرما فۋتتىق ەكۆيۆالەنت) دەيٸن ۇلعايۋى كٷتٸلۋدە.
ۇلتتىق جوبانى ٸسكە اسىرۋ نەتيجەسٸندە بازالىق كٶرسەتٸلەتٸن قىزمەتتەرگە قولجەتٸمدٸلٸكتٸ كەڭەيتۋ (قالالاردا 100% سۋمەن جابدىقتاۋ, 100% كەرٸز); ٶڭٸرلٸك ستاندارتتارعا سەيكەس دامۋ ەلەۋەتٸ بار 3,5 مىڭ اۋىلدا (اۋىل تۇرعىندارىنىڭ 90%) ينفراقۇرىلىمدى جاڭعىرتۋ ەسەبٸنەن ٶڭٸرلەر اراسىنداعى ٶمٸر سٷرۋ ساپاسىنداعى الشاقتىقتى قىسقارتۋ كٷتٸلۋدە.
103 ملن.شارشى مەتر تۇرعىن ٷيدٸ پايدالانۋعا بەرۋ ەسەبٸنەن 236,7 مىڭ وتباسىنىڭ تۇرعىن ٷي جاعدايىن جاقسارتۋ كٷتٸلۋدە. ۇلتتىق جوبانى ٸسكە اسىرۋ شەڭبەرٸندە شامامەن 500 مىڭ جۇمىس ورنى (15,7 مىڭ تۇراقتى, 475,4 مىڭ ۋاقىتشا) قۇرىلادى.
سونداي-اق ٶڭٸرلەر اراسىندا جەنە ٶڭٸرلەر ٸشٸندە ٸشكٸ ينفراقۇرىلىمدىق بايلانىستىلىقتى نىعايتۋ جاھاندىق رەيتينگتە قازاقستاننىڭ مىناداي پوزيتسييالارىن قامتاماسىز ەتۋگە مٷمكٸندٸك بەرەدٸ:
- «ينفراقۇرىلىم» كٶرسەتكٸشٸ بويىنشا دەف بەسەكەگە قابٸلەتتٸلٸگٸ بويىنشا 62-دەن 49-عا دەيٸن;
- «لوگيستيكا تيٸمدٸلٸگٸ» (LPI) كٶرسەتكٸشٸ بويىنشا دٷنيەجٷزٸلٸك بانك رەيتينگٸندە 71-دەن 50-گە دەيٸن.
قارجىلاندىرۋدىڭ جالپى كٶلەمٸ 7,6 ترلن تەڭگەنٸ قۇرايدى, ونىڭ ٸشٸندە رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتە 4 ترلن تەڭگە, جەرگٸلٸكتٸ بيۋدجەتتەردە - 786 ملرد تەڭگە كٶزدەلگەن. بۇل قاراجات 2,8 ترلن تەڭگە جەكە ينۆەستيتسييالاردى تارتۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ.
ۇلتتىق جوبا «نۇرلى جەر», «نۇرلى جول» جەنە «ٶڭٸرلەردٸ دامىتۋ» مەملەكەتتٸك باعدارلامالارىنىڭ, ونىڭ ٸشٸندە «اۋىل – ەل بەسٸگٸ» جوباسىنىڭ ٸس-شارالارىن قامتيدى. ۇلتتىق جوبانى ٸسكە اسىرۋدىڭ ەلەۋمەتتٸك ەسەرٸ ينفراقۇرىلىمدىق قامتاماسىز ەتٸلۋ (سۋمەن جابدىقتاۋ, سۋ بۇرۋ, جولدار, گازبەن, سۋمەن, ەلەكترمەن, جىلۋمەن جابدىقتاۋ) جەنە تۇرعىن ٷي مەسەلەلەرٸن شەشۋ ەسەبٸنەن حالىقتىڭ ٶمٸر سٷرۋ ساپاسىن جاقسارتۋعا تٸكەلەي بايلانىستى.
