Qazaqstanda koronavirýsty emdeý úshin alǵash ret immýndyq plazma donorlaryn qoldana bastady. Transfýziologiia ǵylymi-óndiristik ortalyǵynyń direktory Sániia Abdrahmanova QazAqparat tilshisine bergen suhbatynda koronavirýstan emdelgenderdiń donor bolýy jáne immýndyq plazmany alý ádisine qatysty birqatar suraqtarǵa jaýap berdi.
- Sániia Álishqyzy, elimizde koronavirýsty emdeý úshin immýndyq plazma donory paida bolǵany týraly málimet tarady. Osy ýaqytqa deiin neshe adam donor bolyp úlgerdi?
- 13 mamyrda koronavirýspen aýyryp jazylǵan eki adam plazma tapsyrdy. Ótken aptada koronavirýspen aýyrǵan taǵy eki jas adam plazma tapsyrdy, biraq olardyń qan quramynda antidene jetkilikti mólsherde bolǵan joq, sondyqtan ony aýrýhanalarǵa immýndyq plazma retinde bere almaimyz. Ol qarapaiym plazma retinde qoldanylady. Olardyń qan quramynda antideneniń az mólsherde bolýy koronavirýsty infektsiianyń jeńil túrimen aýyrǵanyn bildiredi.
- Koronavirýstan emdelgen adamdar ishinde immýndyq plazma bergisi keletinder kóp pe?
- Immýndyq plazma donory bolǵysy keletinder bar, biraq kóp emes. Biz buqaralyq aqparat quraldary, áleýmettik jeliler, mesendjerler arqyly aqparat taratyp, azamattardyń kóbin habardar etkimiz keledi. Kóbinese osy derttiń jeńil túrimen aýyrǵandar habarlasady. Olardyń ishinde bizdiń turaqty donorlarymyz da bar. Olarǵa rahmet aitqymyz keledi, sebebi olar bizdiń aitýymyzsyz-aq kúndelikti ómirde kelip, qan tapsyrady. Zertteý jumystary kórsetkendei, antidene bárinen birdei tabyla bermeidi. Aýyrǵan adamǵa quiý úshin qan quramynda aniideneniń kóp bolýy mańyzdy.
- Koronavirýstan emdelgen adamnyń qany immýndyq plazma retinde jaramdy ekeni qalai anyqtalady?
- Donorlardy standartty túrde tekseredi jáne qosymsha mindetti túrde COVID-19-qa qarsy antidene bar-joǵyn tekseredi. Koronavirýstan emdelip shyqqandar ishinde antidene mólsheri kóbi ǵana donorlyqqa jaraidy.
- Koronavirýsty emdeý úshin immýndyq plazma qalai alynady?
- Plazma donordan arnaiy apparat - qan separatory arqyly alynady. Bul protsedýra plazmaferez dep atalady. 40-60 minýt ishinde donordan tek plazma ǵana alynady, bir protsedýrada 400-600 ml plazma ala alamyz. Plazma almas buryn donorda koronavirýsqa qarsy antidene bar-joǵyn, qansha mólsherde ekenin anyqtap alýymyz qajet. Odan keiin gemoglobinin, infektsiia bar-joǵyn (AIV, gepatit, sifilis) anyqtap, qan tobyn, rezýs-faktoryn tekserip, terapevtke qaratyp alamyz. Plazmany alǵan son inaktivatsiia jasalyp, qoldanysqa deiin qatyrylyp qoiady.
- Qazaqstannyń barlyq aimaǵynda plazma tapsyrý múmkindigi bar ma? Ony alý úshin qajetti meditsinalyq quraldar jetkilikti me?
- Elimizdiń barlyq aimaǵyndaǵy qan ortalyǵynda plazma alýǵa qajetti barlyq qural bar.
- Adamnyń qan toby koronavirýspen aýyratyn nemese aýyrmaitynyna áser etedi degen aqparat qanshalyqty ras?
- Qan toby koronavirýspen aýyrý-aýyrmaýǵa áser etpeidi. Bizge immýndyq plazma tapsyrý úshin keletinder ishinde tórt qan tobyndaǵy adamdar da bar. Alaida tórtinshi (AV) qan tobyndaǵy adamdar kóp kelse jaqsy bolar edi, sebebi osy toptaǵy adamnyń plazmasy kez kelgen adamǵa quiýǵa jaramdy.
- Suhbatyńyz úshin rahmet!
