Soltústik Qazaqstan oblysy Qyzyljar aýdandyq aýrýhanasynyń anesteziolog-reanimatology Oljas Eseneev koronavirýspen kúreste aldyńǵy qatarda júrgen dárigerlerdiń biri. Mamannyń pikirinshe, COVID-19 virýsy bar jáne bola bermek. Qazirgi mindet – onymen birge ómir súrip úirený, dep habarlaidy «QazAqparat».
Soltústik Qazaqstan oblysynda 2600-ge jýyq meditsina qyzmetkeri koronavirýspen kúreske jumyldyrylǵan. Olardyń birqatary qaýipti infektsiia órshigende jumys istep júrgen jerlerinen Petropavlǵa, infektsiialyq statsionarlarǵa aýystyryldy. Solardyń biri – Qyzyljar aýdandyq ortalyq aýrýhanasynyń anesteziolog-reanimatology Oljas Eseneev.
Qaraǵandy memlekettik ýniversitetiniń jáne Astana meditsinalyq ýniversitetiniń túlegi. Qazirgi ýaqytta Petropavl qalalyq kópsalaly aýrýhana bas dárigeriniń strategiialyq josparlaý jáne qyzmet sapasy boiynsha orynbasary bolyp eńbek etedi.
«Ózimniń negizgi jumys ornyma tezirek oralǵym keledi. Úshinshi kýrsta oqyp júrgen kezimnen bastap reanimatolog-anesteziolog bolýdy armandadym. Ol armanym oryndaldy. Jaqsy kórgen jumysyńmen ainalysqannan asqan baqyt joq dep esepteimin.
Meniń jumysym qarqyndy terapiia júrgizý. Koronavirýs órship turǵan kezde bizdiń infektsiialyq statsionarǵa óte aýyr haldegi naýqastar jetkizilip otyrdy. Olar negizinen 65 jastan asqandar jáne uzaq ýaqyt boiy aýyrǵandar, sondai-aq arterialdy gipertenziia, qant diabeti barlar. Koronavirýs bul naýqastardyń patologiiasyn qozǵap jibergen.
Jalpy qaýipti virýsty juqtyryp, ol asqynǵanda ókpe zaqymdanady. Bul qazir bárine belgili. Mundaida adam ózdiginen dem ala almaidy. Naýqasqa reanimatsiia men qarqyndy terapiia qajet. Bizdiń bólimshege túskende reanimatologtar men anesteziologtar, medbibiler, sanitarkalary bar úlken komanda qarsy alyp, tynys alýyn qalpyna keltirý úshin jumyla iske kirisedi. Kóp jaǵdaida syrqat birden ókpeni jasandy jeldetý apparatyna qosylady, ottegi berilip, dári arqyly uiqyǵa jiberiledi. Qan qysymyn, júrek qaǵysyn, qandaǵy qant deńgeiin baqylai otyra belgilengen protokolǵa bailanysty emdeimiz. Nur-Sultandaǵy áriptesterimizben únemi bailanys ustadyq. Oblystyń bas infektsionisi, bas reanimatologynyń qatysýymen únemi konsiliýmdar ótip turdy. Barlyǵy bizben bailanysty úzgen joq. Biz ózimizdi qiyndyqpen betpe-bet qalǵandai sezingenimiz joq, qoldaý boldy», - deidi Oljas Eseneev.
Dárigerdiń aitýynsha, olar infektsiialyq statsionarda jyljymaly kestemen, jeke qorǵanysh kostiýmimen jumys istegen. Epidemiologiialyq talaptardy qatań saqtaýdyń nátijesinde qaýipti virýsty juqtyrǵan joq.
«Týǵandarymyzǵa juqtyramyz dep alańdamai jumys isteý úshin qaladaǵy eń jaqsy qonaq úilerdiń birinde barlyǵymyz úlken bir otbasy siiaqty turdyq. Bizdi qajettiń bárimen qamtydy. Sol úshin Densaýlyq saqtaý basqarmasyna, oblys ákiminiń apparatyna alǵys aitamyn. Týystarymyzben, dostarymyzben telefon, túrli messendjerler arqyly bailanysqa shyǵyp turdyq.
Men úshin jeke qorǵanys quralyn kiip jumys isteý rejimine kóshý eń qiyny boldy. Únemi qorǵanys kiimimen jáne maska taǵyp júrý fizikalyq jaǵynan ǵana emes, psiho-emotsionaldy turǵydan da qiyndyq ákeldi. Úirenshikti ómir súrý salty ózgerdi, buryn isteýge bolatyn nárselerdiń kóbinen bas tarttym. Óitkeni men juqpaly aýrýlar bólimshesinde eńbek etemin. Sol sebepti men epidemiologiialyq talaptardy qatań saqtaýǵa mindettimin», - deidi dáriger.
Oljas Eseneevtiń pikirinshe, koronavirýsty juqtyrǵandar negizinen sanitarlyq talaptardy saqtamaǵandar nemese bul virýstyń barlyǵyna shúbá keltirgender.
«Áli kúnge koronavirýstyń barlyǵyna senbeitinder bar. Bul virýs bar, bolady, eshqaida ketpeidi. Oǵan kónýimiz kerek jáne bul infektsiiamen birge ómir súrip úirenýimiz qajet.
Meniń baiqaǵanym, koronavirýs infektsiiasynan negizinen 65 jastan asqan adamdar zardap shegedi. Sonyń ishinde qant diabeti barlar, qan qysymy joǵary, sozylmaly júrek jetkiliksizdigi jáne aýtoimmýndy aýrýy barlar úiden shyqpaýǵa tyrysýlary qajet. Qoǵamdyq oryndarda bolǵan jaǵdaida mindetti túrde qoldy sabyndap jýǵany jón. Maska taǵý, qolǵap kiiý, óz densaýlyǵyna jaýapkershilikpen qaraý mańyzdy. Sondai-aq immýnitetti jaqsartýǵa keńes berer edim. Immýnitet jaqsy bolsa, aýrý jeńil ótedi. Ol úshin dárýmenge bai taǵamdy tutynyp, kúndelikti rejimdi ustaný kerek. Iaǵni jetkilikti deńgeide dem alyp, uiyqtaý jáne emotsiialyq fondy da umytpaý. Dúrlikpeý, baibalamǵa berilmeý qajet. Bul – immýnitettiń tómendeýine áser etedi. Kisi kóp jinalatyn jerlerge barmai jáne osyǵan orai «uiat bolady» degendi qazirgi jaǵdaida umytý qajet», - deidi anesteziolog-reanimatolog.
