«Qoǵamdyq densaýlyq saqtaý joǵary mektebi» Epidemiologiia, biostatistika jáne dáleldi meditsina kafedrasynyń dotsenti, meditsina ǵylymdarynyń kandidaty, dáleldi meditsina sarapshysy Rafail Qypshaqbaev koronavirýspen aýyrǵanda iis pen dám sezýdiń nege joǵalatynyn túsindirdi, dep habarlaidy QazAqparat.
Dáriger koronavirýs infektsiiasy kezinde zamanaýi meditsinada nelikten qiyndyqtar týyndaǵanyn, adam ólimi kóbeigenin túsindirdi.
«Virýs aýyz ben muryn qýysyna enedi. Eger adamda limfoepitelialdy saqina bútin bolsa (kómekei bezderi, adenoidtar, tamaq), aýyrmasa, tonzillit, baspa jáne t.b. bolmasa – aýrý jeńil nemese simptomsyz túrde kórinedi. Al eger qandai da bir problemalar bolsa, virýs ókpege túsip, alveolalardyń ainalasyndaǵy usaq tamyrlardy bitep tastaidy. Tromboz paida bolady. Barlyq immýndyq jasýshalar bitelgen jerge aǵylady jáne sany tym kóbeiip, saý jasýshalardy jei bastaidy. Immýndyq jasýshalardyń shamadan tys reaktsiiasy «Tsitokindik daýyl» dep atalady. Osyǵan bailanysty kóptegen tamyrlar bitelip qalady. Ǵylymi turǵydan alǵanda, bul TShQU sindromy (tamyr ishindegi shashyrandy qan uiý) dep atalady. Tutas denede qan kúrt uiyǵandyqtan, adam qaitys bolýy múmkin», - deidi Rafail Qypshaqbaev «Krasivyi biznes. Aziia» festivalinde.
Sonymen birge, dáleldi meditsina sarapshysy koronavirýs kezinde nelikten iis sezý joǵalatynyn jáne adamdardyń iisterdi basqasha sezetinin aityp berdi.
«Bul virýs neirotropty bolyp sanalady, iaǵni júike tinine áser etedi. Ondaǵy negizgi asqynýlar: dám sezbeý, estý qabiletiniń nasharlaýy jáne shashtyń túsýi. Iis sezý negizi joǵalmaidy. Virýs mi qyrtysyna baratyn retseptorlardy álsiretedi. Ol iister týraly jadty óshiredi. Siz iisti sezinesiz, biraq onyń ne ekenin, qandai iis ekenin bilmeisiz. Iis sezýdi qalpyna keltirý ár adamǵa tikelei bailanysty. Ázirge oilap tapqan jalǵyz nárse - ártúrli efir mailaryn iiskep, midyń túrli iisterdi eske túsirýi úshin jattyqtyrý», - dep túsindirdi dáriger.
Suhbat sońynda maman koronavirýspen aýyrmaǵandar men simptomdary baiqalǵan turǵyndarǵa ne isteý kerektigi jóninde aqyl-keńes berdi.
«Eń aldymen dúrbeleńge salynbaý kerek. Psihosomatikanyń áserin eshkim joqqa shyǵarǵan joq. Úreige salynyp, túrli oilarǵa berilseńiz, jaǵdaiyńyz tek nasharlaidy. Koronavirýs jeńil formada bolsa, tátti jáne gazdalǵan sýsyndar men alkogoldi qospaǵanda, kóp mólsherde suiyqtyq ishý kerek – shai, sý, jemis sýsyny nemese kompot. Dene qyzýy 38 gradýstan asqanda ǵana túsirýge bolady. Bul qaǵidany únemi este saqtaý qajet. Qyzýdy «Paratsetamol» nemese «Ibýprofenmen» túsirýge bolady. Bir qaraǵanda «Paratsetamol» qarapaiym dári bolyp kórinýi múmkin. Biraq «Paratsetamoldyń» bir tabletkasy 0,5 gramm bolady. 4 gramm «Paratsetamol» - baýyrǵa aýyr soqqy bolady.
Tolyqqandy tamaqtaný óte mańyzdy. Bul naqty dáleldengen keńes emes, biraq óz tájiribemnen baiqaǵanymdai, sorpa ishetin naýqastar tezirek qalpyna keledi. Úide qannyń ottegimen satýratsiiasyn ólsheitin pýlsoksimetr mindetti túrde bolýy qajet. Hattama boiynsha kórsetkish 93% bolsa - aýrýhanaǵa jatý kerektigin bildiredi. Qarapaiym tynys alý jattyǵýlaryn jasańyz – kúnine birneshe ret 10 tereń tynys alyńyz. Mýltivitaminder de munda kóp paidasyn tigizedi. D vitamini men myrysh Koronavirýs aýrýyn anaǵurlym jeńildetetini anyqtalǵan», - deidi Rafail Qypshaqbaev.
