«قوعامدىق دەنساۋلىق ساقتاۋ جوعارى مەكتەبٸ» ەپيدەميولوگييا, بيوستاتيستيكا جەنە دەلەلدٸ مەديتسينا كافەدراسىنىڭ دوتسەنتٸ, مەديتسينا عىلىمدارىنىڭ كانديداتى, دەلەلدٸ مەديتسينا ساراپشىسى رافايل قىپشاقباەۆ كوروناۆيرۋسپەن اۋىرعاندا يٸس پەن دەم سەزۋدٸڭ نەگە جوعالاتىنىن تٷسٸندٸردٸ, دەپ حابارلايدى قازاقپارات.
دەرٸگەر كوروناۆيرۋس ينفەكتسيياسى كەزٸندە زاماناۋي مەديتسينادا نەلٸكتەن قيىندىقتار تۋىنداعانىن, ادام ٶلٸمٸ كٶبەيگەنٸن تٷسٸندٸردٸ.
«ۆيرۋس اۋىز بەن مۇرىن قۋىسىنا ەنەدٸ. ەگەر ادامدا ليمفوەپيتەليالدى ساقينا بٷتٸن بولسا (كٶمەكەي بەزدەرٸ, ادەنويدتار, تاماق), اۋىرماسا, تونزيلليت, باسپا جەنە ت.ب. بولماسا – اۋرۋ جەڭٸل نەمەسە سيمپتومسىز تٷردە كٶرٸنەدٸ. ال ەگەر قانداي دا بٸر پروبلەمالار بولسا, ۆيرۋس ٶكپەگە تٷسٸپ, الۆەولالاردىڭ اينالاسىنداعى ۇساق تامىرلاردى بٸتەپ تاستايدى. ترومبوز پايدا بولادى. بارلىق يممۋندىق جاسۋشالار بٸتەلگەن جەرگە اعىلادى جەنە سانى تىم كٶبەيٸپ, ساۋ جاسۋشالاردى جەي باستايدى. يممۋندىق جاسۋشالاردىڭ شامادان تىس رەاكتسيياسى «تسيتوكيندٸك داۋىل» دەپ اتالادى. وسىعان بايلانىستى كٶپتەگەن تامىرلار بٸتەلٸپ قالادى. عىلىمي تۇرعىدان العاندا, بۇل تشقۇ سيندرومى (تامىر ٸشٸندەگٸ شاشىراندى قان ۇيۋ) دەپ اتالادى. تۇتاس دەنەدە قان كٷرت ۇيىعاندىقتان, ادام قايتىس بولۋى مٷمكٸن», - دەيدٸ رافايل قىپشاقباەۆ «كراسيۆىي بيزنەس. ازييا» فەستيۆالٸندە.
سونىمەن بٸرگە, دەلەلدٸ مەديتسينا ساراپشىسى كوروناۆيرۋس كەزٸندە نەلٸكتەن يٸس سەزۋ جوعالاتىنىن جەنە ادامداردىڭ يٸستەردٸ باسقاشا سەزەتٸنٸن ايتىپ بەردٸ.
«بۇل ۆيرۋس نەيروتروپتى بولىپ سانالادى, ياعني جٷيكە تٸنٸنە ەسەر ەتەدٸ. ونداعى نەگٸزگٸ اسقىنۋلار: دەم سەزبەۋ, ەستۋ قابٸلەتٸنٸڭ ناشارلاۋى جەنە شاشتىڭ تٷسۋٸ. يٸس سەزۋ نەگٸزٸ جوعالمايدى. ۆيرۋس مي قىرتىسىنا باراتىن رەتسەپتورلاردى ەلسٸرەتەدٸ. ول يٸستەر تۋرالى جادتى ٶشٸرەدٸ. سٸز يٸستٸ سەزٸنەسٸز, بٸراق ونىڭ نە ەكەنٸن, قانداي يٸس ەكەنٸن بٸلمەيسٸز. يٸس سەزۋدٸ قالپىنا كەلتٸرۋ ەر ادامعا تٸكەلەي بايلانىستى. ەزٸرگە ويلاپ تاپقان جالعىز نەرسە - ەرتٷرلٸ ەفير مايلارىن يٸسكەپ, ميدىڭ تٷرلٸ يٸستەردٸ ەسكە تٷسٸرۋٸ ٷشٸن جاتتىقتىرۋ», - دەپ تٷسٸندٸردٸ دەرٸگەر.
سۇحبات سوڭىندا مامان كوروناۆيرۋسپەن اۋىرماعاندار مەن سيمپتومدارى بايقالعان تۇرعىندارعا نە ٸستەۋ كەرەكتٸگٸ جٶنٸندە اقىل-كەڭەس بەردٸ.
«ەڭ الدىمەن دٷربەلەڭگە سالىنباۋ كەرەك. پسيحوسوماتيكانىڭ ەسەرٸن ەشكٸم جوققا شىعارعان جوق. ٷرەيگە سالىنىپ, تٷرلٸ ويلارعا بەرٸلسەڭٸز, جاعدايىڭىز تەك ناشارلايدى. كوروناۆيرۋس جەڭٸل فورمادا بولسا, تەتتٸ جەنە گازدالعان سۋسىندار مەن الكوگولدٸ قوسپاعاندا, كٶپ مٶلشەردە سۇيىقتىق ٸشۋ كەرەك – شاي, سۋ, جەمٸس سۋسىنى نەمەسە كومپوت. دەنە قىزۋى 38 گرادۋستان اسقاندا عانا تٷسٸرۋگە بولادى. بۇل قاعيدانى ٷنەمٸ ەستە ساقتاۋ قاجەت. قىزۋدى «پاراتسەتامول» نەمەسە «يبۋپروفەنمەن» تٷسٸرۋگە بولادى. بٸر قاراعاندا «پاراتسەتامول» قاراپايىم دەرٸ بولىپ كٶرٸنۋٸ مٷمكٸن. بٸراق «پاراتسەتامولدىڭ» بٸر تابلەتكاسى 0,5 گرامم بولادى. 4 گرامم «پاراتسەتامول» - باۋىرعا اۋىر سوققى بولادى.
تولىققاندى تاماقتانۋ ٶتە ماڭىزدى. بۇل ناقتى دەلەلدەنگەن كەڭەس ەمەس, بٸراق ٶز تەجٸريبەمنەن بايقاعانىمداي, سورپا ٸشەتٸن ناۋقاستار تەزٸرەك قالپىنا كەلەدٸ. ٷيدە قاننىڭ وتتەگٸمەن ساتۋراتسيياسىن ٶلشەيتٸن پۋلسوكسيمەتر مٸندەتتٸ تٷردە بولۋى قاجەت. حاتتاما بويىنشا كٶرسەتكٸش 93% بولسا - اۋرۋحاناعا جاتۋ كەرەكتٸگٸن بٸلدٸرەدٸ. قاراپايىم تىنىس الۋ جاتتىعۋلارىن جاساڭىز – كٷنٸنە بٸرنەشە رەت 10 تەرەڭ تىنىس الىڭىز. مۋلتيۆيتاميندەر دە مۇندا كٶپ پايداسىن تيگٸزەدٸ. د ۆيتامينٸ مەن مىرىش كوروناۆيرۋس اۋرۋىن اناعۇرلىم جەڭٸلدەتەتٸنٸ انىقتالعان», - دەيدٸ رافايل قىپشاقباەۆ.
