QR Densaýlyq saqtaý ministrligi Taýarlar men kórsetiletin qyzmetterdiń sapasy men qaýipsizdigin baqylaý komiteti koronavirýs týraly kópshilik bile bermeitin 15 jańa derekti jariialady, dep habarlaidy Ult aqparat.
Dúniejúzilik densaýlyq saqtaý uiymy (DDSU) COVID-19 koronavirýsynyń taralýyna taldaý júrgizý úshin Qytaiǵa halyqaralyq sarapshylar tobyn jiberdi. Olardyń jumysynyń qorytyndysy boiynsha úlken baspasóz konferentsiiasy ótip, Beijińge, Ýhanǵa, Shenchjenge, Gýanchjoý men Chendýge barý týraly arnaiy esep jariialandy. Munda eń qyzyq faktiler mynalar:
1. COVID-19 ádette úlken qashyqtyqqa taralmaidy. Naýqaspen tyǵyz bailanysta bolǵanda ǵana aýa tamshylary arqyly juǵýy múmkin. Sondyqtan eń aldymen infektsiia juqtyrýshynyń otbasy músheleri aýyrady.
2. 2 055 aýrýǵa shaldyqqan aýrýhana qyzmetkeriniń kópshiligi úide nemese Ýhanda indettiń erte satysynda, barlyq saqtyq sharalary saqtalmaǵan kezde juqtyrǵan.
3. Aýrýdyń uzaqtyǵy ádette eki apta. Aýyr jaǵdailarda 3-6 aptaǵa deiin barady.
4. Búginde Ýhan qalasy ortalyǵy sanalatyn Hýbei provintsiiasynda 65 myńnan astam adam aýrý juqtyrǵan. Basqa provintsiialardan oǵan meditsinalyq mekemelerdiń 40 myńǵa jýyq qyzmetkeri jiberildi.
5. Naýqastarǵa 45 aýrýhana qyzmet kórsetip jatyr, olardyń ishinde 6-y – óte aýyr halde jatqandarǵa, 39-y – qatty aýyryp jatqandar men 65 jastan asqandardy emdeýde. Qysqa ýaqyt ishinde 2600 oryndyq eki jańa aýrýhana boi kóterdi.
6. Qazirgi ýaqytta Qytai apta saiyn koronavirýsty anyqtaityn 1,6 mln jiyntyq shyǵaryp jatyr. Test sol kúni nátije beredi. Elde temperatýrasy shyqqan kez kelgen adam dárigerge baryp, virýsqa test tapsyrady. Ýhannan shalǵai jatqan Gýandýn provintsiiasynda 320000 adam testileýden ótip, sonyń ishinde 0,14%-y aýrý juqtyrǵany anyqtaldy.
7. Aýrý belgileri bilinbegen naýqastar óte sirek kezdesedi. Virýs belgileri aýrý juqtyrǵannan keiin birneshe kúnniń ishinde paida bolady.
8. Eń jii kezdesetin belgileri: qyzý kóterilý (88%) jáne qurǵaq jótel (68%), álsizdik (38%), jótel kezinde qaqyryq tastaý (33%), demikpe (18%), tamaq aýyrý (14%), bas aýyrý (14%), bulshyqetterdiń aýyrýy (14%), qaltyraý (11%). Júrek ainý jáne qusý (5%), muryn bitelý (5%) jáne diareia (4%) sirek kezdesedi. Tynys alý joldarynyń asqynýy COVID-19 belgilerine jatpaidy.
9. Qytaida 44 672 aýrý juqtyrǵan adamdy teksergen kezde olardyń ólim-jitimi orta eseppen 3,4%-dy quraǵan. Bul kórsetkish jasyna, jynysyna, densaýlyǵyna bailanysty basqa da problemalardyń bolýyna jáne densaýlyq saqtaý júiesi reaktsiiasynyń jyldamdyǵyna bailanysty. Mysaly, buryn júrek-qan tamyr aýrýlary bolǵan naýqastar arasynda ólim deńgeii 13,2%, qandaǵy qanttyń joǵary deńgeii — 9,2%, qysymy joǵary adamdarda – 8,4%, sozylmaly respiratorlyq aýrýlary bar adamdarda - 8% bolǵan. Densaýlyǵymen eshqandai problemasy bolmaǵan adamdardyń arasynda kóz jumǵandar - 1,4%.
10. Qytai aýrýdy emdeýdiń ár túrli ádisterin tekserip, olardyń eń tiimdisi el boiynsha engizildi. Osynyń arqasynda ólim deńgeii bir ai burynǵydan tómenirek.
11. Adam qanshalyqty jas bolsa, juqtyrý yqtimaldyǵy men asqynýlary soǵurlym az. Qazirgi ýaqytta juqtyrǵandardyń 72,8%-y – 40 jastan asqan adamdar. 19 jasqa deiingi jastar men balalar – aýrý juqtyrǵandardyń 2,1%-yn qurap otyr.
12. Áielder de erler siiaqty jii aýyrady. Alaida, aýrý juqtyrǵan qytailyq áielderdiń 2,8%-y ǵana osy aýrýdan kóz jumsa, al erlerde bul kórsetkish 4,7%- ǵa jetti. Júktiliktiń sońǵy aiynda aýrý juqtyrǵan áielderdiń balalary saý. Júktiliktiń erte kezeńderinde infektsiianyń uryqqa áseri týraly aitý ázirge erte.
13. Jańa virýs genetikalyq jaǵynan 96%-ǵa jarqanattardaǵy koronavirýs belgilerine jáne 86-92 %-ǵa kesirtke tárizdes jántikter koronavirýsyna uqsas. Osylaisha, mýtatsiialanǵan virýstyń janýarlardan adamdarǵa berilýi COVID-19 paida bolýynyń eń yqtimal sebebi bolyp otyr.
14. Qańtar aiynyń sońynda Qytaida aýrý juqtyrǵandar sany azaiýda. Qazirgi ýaqytta ortasha alǵanda kúnine 329 jańa oqiǵa tirkelip otyr. Bir ai buryn olardyń sany shamamen 3 000 boldy.
15. Indetti ustap turýdyń eń tiimdi faktory - Qytai búkil el boiynsha aýrý juqtyrǵandar arasynda saýalnamalar ótkizgen. Olardan basqa adamdarmen jaqyn arada bolǵan bailanystary týraly suraǵan, sodan keiin olardy teksergen. Ol úshin Ýhanda 1 800 komanda jumys istep jatyr, olardyń árqaisysynda kem degende 5 adam bar.
