Qazaq «aýrý aityp kelmeidi» deidi. Sonyń dáleli búginde jer jahandaǵy jurtshylyqty ábigerge salǵan koronavirýs infektsiiasy bolyp tur. Aýrýdyń ázirshe beti de qaitar emes.
Álemniń ár túkpirinde karantin sharalary qatańdatylyp, oiyn-saýyq pen toi-tomalaqqa, túrli jiynǵa, is-sharalarǵa tyiym salynyp ta jatyr. Mundai úrdis elimizde de baiqalady. Búgin ǵana atalǵan indettiń aldyn alý úshin qurylǵan vedomstvoaralyq komissiia 2020 jylǵy 25 jeltoqsannan bastap 2021 jylǵy 5 qańtarǵa deiin oiyn-saýyq, sporttyq jáne basqa da buqaralyq is-sharalardy, onyń ishinde jańa jyldyq erteńgilikter men merekelik korporativterdi ótkizýge tyiym salý týraly sheshim qabyldaǵan edi.
Al qalypty ómirge oralýymyz úshin adam aǵzasynda koronavirýsqa qarsy immýnitet qalyptastyra alatyn, iaǵni virýstyq juǵýynyń aldyn alatyn vaktsina ázirleý qajet. Búginde jer sharynda meken etken memleketterdiń barlyǵynyń derlik meditsina salasynyń ǵalymdary dál osy baǵytta jantalasa eńbek etýde. Alaida, álem ǵalymdary virýsqa qarsy vaktsina jasaý isine belsene kiriskenimen aýrýdyń aldyn alarlyq ekpeniń búgin-erteń shyǵa qoiatyndyǵy da dúdamal. Degenmen, úmit te basym. Koronavirýsqa qarsy turarlyq vaktsina jasaý jolynda Qazaqstan, Qytai, AQSh, Resei syndy elderdiń ǵalymdary aianbai eńbek etip jatyr. Máselen, kúni keshe ǵana QR Premer-Ministri Asqar Mamin Jambyl oblysy Qordai aýdanynyń Gvardeiskii kentindegi QR BǴM Biologiialyq qaýipsizdik problemalary ǵylymi-zertteý institýtyna barǵan bolatyn. Búgingi tańda osy ǵylymi-zertteý institýtynda otandyq ǵalymdar ázirlegen koronavirýsqa qarsy QazCovid-in vaktsinasyn klinikalyq synaýdyń I jáne II fazalary júrgizilgen. Zertteýdiń aldyn ala nátijeleri de kóńil qýantarlyq. Vaktsina joǵary qaýipsizdiktiń, immýnogendiliktiń jáne tiimdiliktiń 96 paiyzdyq deńgeiin kórsetip otyr. Elimizdiń Densaýlyq saqtaý ministrligi de úsh myń eriktige klinikalyq zertteýlerdiń qorytyndy III kezeńiniń bastalýyn maquldap otyr. Búginde alǵashqy eriktiler Almaty jáne Taraz qalalarynyń klinikalarynda, ǴZI-da otandyq vaktsinamen egilip te úlgerdi. 2020 jylǵy jeltoqsan aiynyń sońyna deiin úsh myń eriktini vaktsinatsiialaý aiaqtalatyn bolady. III kezeńdi ótkizý úshin 10 myń doza kóleminde vaktsinanyń qajetti partiiasy shyǵarylǵan.
«Otandyq vaktsinany jappai egý 2021 jyldyń naýryz aiynda bastalady. Birinshi kezekte erikti túrde meditsina qyzmetkerlerine, pedagogterge, sondai-aq sozylmaly aýrýlarmen aýyratyn toptaǵy adamdarǵa ekpe jasalady», — degen edi Asqar Mamin.
Aita keterligi, 18 jeltoqsanda TMD memleketteri basshylary keńesiniń otyrysyna qatysqan Qasym-Jomart Toqaev ortaq múddelerdi eskere otyryp birqatar usynys jasap, onyń ishinde, koronavirýs indetine birlese qarsy kúresýge qatysty oiyn ortaǵa salǵan bolatyn.
«Búgingi kúnniń eń basty mindeti – azamattarymyzdyń koronavirýsqa qarsy vaktsinaǵa keń kólemde qol jetkizýine múmkindik jasaý. Osy oraida COVID-19 indetine qarsy jahandyq kúreste álemde birinshi bolyp vaktsinasyn tirkegen jáne halyqqa ekpe jasai bastaǵan Resei Federatsiiasynyń jetekshi rólin atap ótkim keledi. Qazaqstan da óziniń vaktsinasyn ázirlep jatyr. Onyń synamalary jaqsy nátije berýde. Biz kelesi aptada Reseimen birlesip, vaktsina óndirisin iske qosamyz. Ol reseilik te, qazaqstandyq ta ónim retinde eksportqa shyǵarylady», – degen edi Memleket basshysy.
Shyndyǵynda da taiaýda ǵana QR Densaýlyq saqtaý ministrligi men Reseidiń tikelei investitsiialar qory (RFTIQ) álemde alǵashqy qabyldanǵan koronavirýsqa qarsy «Spýtnik V» vaktsinasyn tirkep, sondai-aq ony óndirý jáne taratý rásimin júrgizý úshin yntymaqtastyq týraly kelisimge qol qoiǵan bolatyn. Qazaqstan Respýblikasynyń retteýshi organdary qajetti rásimderdi aiaqtaǵannan keiin Resei Federatsiiasy tehnologiia transferin júrgizedi jáne Qazaqstan aýmaǵynda «Spýtnik V» vaktsinasynyń keminde 2 mln dozasyn óndirýge arnalǵan sýbstantsiiany jetkizetin bolady. Demek, bul vaktsina elimizdiń aýmaǵynda shyǵarylatyndyqtan qazaqstandyq ónim retinde eseptelendigi anyq.
Jalpy, búgin QR Úkimetiniń 2020 jylǵy 15 jeltoqsandaǵy qaýlysymen COVID-19 koronavirýsyna qarsy Qazaqstan Respýblikasynda óndirilgen vaktsinalardy ýaqytsha memlekettik tirkeý qaǵidalary bekitilgen bolatyn.
Atalǵan qaýlyǵa sáikes, vaktsinalardy ýaqytsha memlekettik tirkeý úshin ótinish berýshi Memlekettik saraptama uiymyna ótinish pen qujattar tizbesin usynady. Ótinish berýshi usynǵan qujattardy qaraý úshin Memlekettik saraptama uiymy ótinishti tirkegen kúnnen bastap 1 (bir) jumys kúni ishinde: memlekettik saraptama uiymynyń mamandary men sarapshylarynan; bioetika jónindegi ortalyq komissiianyń ókilderinen; meditsinalyq uiymdardyń ókilderinen, mamandary men sarapshylarynan; meditsina, biologiia, mikrobiologiia, immýnologiia jáne epidemiologiia salasyndaǵy qyzmetti júzege asyratyn beiindi uiymdardyń ókilderinen, mamandary men sarapshylarynan turatyn saraptama komissiiasyn qurady.
Saraptama komissiiasynyń quramy memlekettik saraptama uiymy basshysynyń buiryǵymen bekitiledi. Saraptama komissiiasynyń tóraǵasy memlekettik saraptama uiymy basshysynyń orynbasarynan tómen emes tulǵa bolyp tabylady. Komissiiasynyń qyzmetine qandai da bir aralasýǵa jol berilmeidi. Daýystar teń bolǵan jaǵdaida tóraǵalyq etýshiniń daýysy sheshýshi bolyp tabylady. Ótinish berýshiniń ókilderi bolyp tabylatyn adamdardy, sondai-aq vaktsinany daiyndaýǵa jáne (nemese) ázirleýge tikelei nemese janama qatysqan adamdardy Saraptama komissiiasynyń quramyna qosýǵa, sondai-aq Saraptama komissiiasynyń jumysyna qatysýdyń ózge de nysanyna aralastyrýǵa jol berilmeidi.
«Saraptama komissiiasy 10 jumys kúni ishinde usynylǵan qujattardyń tolyqtyǵyn baǵalaýdy jáne táýelsizdik, obektivtilik, qaǵidattaryn saqtai otyryp, olardy qaraýdy júzege asyrady. Usynylǵan qujattarǵa suraqtar nemese eskertýler bolǵan jaǵdaida, memlekettik saraptama uiymy ótinish tirkelgen kúnnen bastap 1 jumys kúninen aspaityn merzimde ótinish berýshige 3 jumys kúninen aspaityn merzimde qosymsha túsinikteme berýdiń jáne (nemese) anyqtalǵan eskertýlerdi tolyq kólemde joiýdyń qajettigi týraly resmi suraý salý (erkin nysanda) jiberedi. Ótinish berýshi qujattardyń tolyq toptamasyn usynbaǵan jaǵdaida, sondai-aq saraptama komissiiasynyń eskertýleri osy tarmaqta kózdelgen merzimderde joiylmaǵan jaǵdaida, saraptama komissiiasy teris qorytyndy beredi. Memlekettik organ saraptama komissiiasy usynǵan vaktsinanyń qaýipsizdigi, sapasy men tiimdiligi týraly qorytyndynyń negizinde 1 jumys kúni ishinde vaktsinany 9 ai merzimge ýaqytsha memlekettik tirkeý týraly nemese vaktsinany ýaqytsha memlekettik tirkeýden bas tartý týraly sheshim qabyldaidy. Oń sheshim bolǵan jaǵdaida memlekettik organ 1 jumys kúni ishinde ótinish berýshige ýaqytsha tirkeý kýáligin beredi. Teris sheshim qabyldanǵan jaǵdaida memlekettik organ 1 jumys kúni ishinde ótinish berýshige vaktsinany ýaqytsha memlekettik tirkeýden bas tartý sebepterin kórsete otyryp, jazbasha (erkin) nysanda habarlaidy», - delingen qujatta.
