Búgin QR Prezidenti janyndaǵy Ortalyq kommýnikatsiialar qyzmetinde ótken baspasóz konferentsiiasynda Ádilet vitse-ministri Alma MUQANOVA Memleket basshysynyń 2022 jylǵy 16 naýryzdaǵy «Jańa Qazaqstan: jańarý men jańǵyrý joly» Joldaýyn iske asyrý úshin Ádilet Ministrligimen ázirlenip qabyldanǵan zańdar týraly aitty, dep habarlaidy "Ult aqparat".
Ádilet vitse-ministri óz baiandamasynda kelesi jyldyń 1 qańtarynan bastap Konstitýtsiialyq sot óz qyzmetin bastaitynyn atap ótti.
Bul reformanyń basty jańalyǵy azamattarǵa Konstitýtsiialyq sotqa tikelei júginý quqyǵyn berý bolyp tabylady. Buryn mundai múmkindik qarastyrylmaǵan.
Azamattardan basqa, qazir Bas prokýror men Adam quqyqtary jónindegi ýákil Konstitýtsiialyq sotqa júginýge quqyly.
2022 jylǵy 16 naýryzdaǵy Joldaýda el Prezidenti «Qazaqstan Respýblikasyndaǵy Adam quqyqtary jónindegi ýákil týraly» Qazaqstan Respýblikasynyń konstitýtsiialyq zańyn ázirleý, iaǵni adam quqyqtary jónindegi ýákildiń adam jáne azamat quqyqtaryn iske asyrýdyń kepili retindegi konstitýtsiialyq mártebesin bekitý mindetin qoidy.
Budan bylai ýákildiń quqyqtyq jaǵdaiy men qyzmetin uiymdastyrý Konstitýtsiialyq zańmen aiqyndalady.
Osy turǵyda qabyldanǵan konstitýtsiialyq zań ýákildiń quqyqtyq mártebesin odan ári nyǵaitýǵa jáne onyń qyzmetiniń táýelsizdiginiń kepildikterin bekitýge baǵyttalǵan.
Sailaýshylardyń múddelerin ulttyq deńgeide de, óńirlik deńgeide de kórsetý maqsatynda sailaý júiesin jetildirýge qatysty normalar qabyldandy.
Segizinshi shaqyrylymnan bastap Parlament Májilisi jańa júie boiynsha jumys isteitin bolady – partiialyq tizimder boiynsha depýtattardyń bir bóligi (69), bir bóligi bir mandatty aýmaqtyq okrýgter boiynsha sailanatyn bolady (29).
Óz kezeginde, óńirler máslihattary majoritarlyq júie boiynsha 50%, partiialyq tizimder boiynsha 50% qaǵidaty boiynsha qurylatyn bolady.
Aýdan máslihattary tek bir mandatty okrýgter boiynsha.
Bir mandatty aýmaqtyq okrýgter boiynsha depýtattar sailaý aldyndaǵy ýádelerin tiisinshe oryndamaǵan jaǵdaida sailaýshylarda mandatty keri qaitaryp alý múmkindigi paida boldy.
Sonymen qatar, sailaý protsesin jetildirý boiynsha normalar qabyldandy – bul áleýmettik jelilerdegi úgit-nasihatqa ruqsat berý, aýmaqtyq sailaý komissiialaryn kásibi negizge aýystyrý, sailaý qorlaryna erikti qaiyrymdylyqtardyń shekti mólsherin belgileý jáne taǵy basqalary.
2023 jylǵy 1 qańtardan bastap aýyl ákimderiniń sailanýyn engizýdi eskere otyryp, pilottyq rejimde aýdandar men oblystyq mańyzy bar qalalar ákimderiniń sailanýy engiziledi.
Memleket basshysy 2022 jylǵy 16 naýryzda aitqan negizgi reformalardyń biri eldegi saiasi landshafttyń damýyna jańa serpin berý bolyp tabylady.
Osy reformany iske asyrý úshin saiasi partiialardy tirkeý úshin sandyq shekti 20 myńnan 5 myń múshege deiin, saiasi partiialardyń óńirlik ókildikteriniń eń az sany týraly talaptar 600-den 200 adamǵa deiin, saiasi partiiany qurý úshin azamattardyń bastamashyl tobynyń eń az sany boiynsha talaptar 1 myńnan 700 adamǵa deiin tómendetýge qatysty normalar qabyldandy. Sondai-aq, saiasi partiia qurý jónindegi quryltai sezin ótkizý merzimin 2 aidan 3 aiǵa deiin ulǵaitý jónindegi normalar qabyldandy.
