بٷگٸن قر پرەزيدەنتٸ جانىنداعى ورتالىق كوممۋنيكاتسييالار قىزمەتٸندە ٶتكەن باسپاسٶز كونفەرەنتسيياسىندا ەدٸلەت ۆيتسە-مينيسترٸ الما مۇقانوۆا مەملەكەت باسشىسىنىڭ 2022 جىلعى 16 ناۋرىزداعى «جاڭا قازاقستان: جاڭارۋ مەن جاڭعىرۋ جولى» جولداۋىن ٸسكە اسىرۋ ٷشٸن ەدٸلەت مينيسترلٸگٸمەن ەزٸرلەنٸپ قابىلدانعان زاڭدار تۋرالى ايتتى, دەپ حابارلايدى "ۇلت اقپارات".
ەدٸلەت ۆيتسە-مينيسترٸ ٶز بايانداماسىندا كەلەسٸ جىلدىڭ 1 قاڭتارىنان باستاپ كونستيتۋتسييالىق سوت ٶز قىزمەتٸن باستايتىنىن اتاپ ٶتتٸ.
بۇل رەفورمانىڭ باستى جاڭالىعى ازاماتتارعا كونستيتۋتسييالىق سوتقا تٸكەلەي جٷگٸنۋ قۇقىعىن بەرۋ بولىپ تابىلادى. بۇرىن مۇنداي مٷمكٸندٸك قاراستىرىلماعان.
ازاماتتاردان باسقا, قازٸر باس پروكۋرور مەن ادام قۇقىقتارى جٶنٸندەگٸ ۋەكٸل كونستيتۋتسييالىق سوتقا جٷگٸنۋگە قۇقىلى.
2022 جىلعى 16 ناۋرىزداعى جولداۋدا ەل پرەزيدەنتٸ «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنداعى ادام قۇقىقتارى جٶنٸندەگٸ ۋەكٸل تۋرالى» قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كونستيتۋتسييالىق زاڭىن ەزٸرلەۋ, ياعني ادام قۇقىقتارى جٶنٸندەگٸ ۋەكٸلدٸڭ ادام جەنە ازامات قۇقىقتارىن ٸسكە اسىرۋدىڭ كەپٸلٸ رەتٸندەگٸ كونستيتۋتسييالىق مەرتەبەسٸن بەكٸتۋ مٸندەتٸن قويدى.
بۇدان بىلاي ۋەكٸلدٸڭ قۇقىقتىق جاعدايى مەن قىزمەتٸن ۇيىمداستىرۋ كونستيتۋتسييالىق زاڭمەن ايقىندالادى.
وسى تۇرعىدا قابىلدانعان كونستيتۋتسييالىق زاڭ ۋەكٸلدٸڭ قۇقىقتىق مەرتەبەسٸن ودان ەرٸ نىعايتۋعا جەنە ونىڭ قىزمەتٸنٸڭ تەۋەلسٸزدٸگٸنٸڭ كەپٸلدٸكتەرٸن بەكٸتۋگە باعىتتالعان.
سايلاۋشىلاردىڭ مٷددەلەرٸن ۇلتتىق دەڭگەيدە دە, ٶڭٸرلٸك دەڭگەيدە دە كٶرسەتۋ ماقساتىندا سايلاۋ جٷيەسٸن جەتٸلدٸرۋگە قاتىستى نورمالار قابىلداندى.
سەگٸزٸنشٸ شاقىرىلىمنان باستاپ پارلامەنت مەجٸلٸسٸ جاڭا جٷيە بويىنشا جۇمىس ٸستەيتٸن بولادى – پارتييالىق تٸزٸمدەر بويىنشا دەپۋتاتتاردىڭ بٸر بٶلٸگٸ (69), بٸر بٶلٸگٸ بٸر مانداتتى اۋماقتىق وكرۋگتەر بويىنشا سايلاناتىن بولادى (29).
ٶز كەزەگٸندە, ٶڭٸرلەر مەسليحاتتارى ماجوريتارلىق جٷيە بويىنشا 50%, پارتييالىق تٸزٸمدەر بويىنشا 50% قاعيداتى بويىنشا قۇرىلاتىن بولادى.
اۋدان مەسليحاتتارى تەك بٸر مانداتتى وكرۋگتەر بويىنشا.
بٸر مانداتتى اۋماقتىق وكرۋگتەر بويىنشا دەپۋتاتتار سايلاۋ الدىنداعى ۋەدەلەرٸن تيٸسٸنشە ورىنداماعان جاعدايدا سايلاۋشىلاردا مانداتتى كەرٸ قايتارىپ الۋ مٷمكٸندٸگٸ پايدا بولدى.
سونىمەن قاتار, سايلاۋ پروتسەسٸن جەتٸلدٸرۋ بويىنشا نورمالار قابىلداندى – بۇل ەلەۋمەتتٸك جەلٸلەردەگٸ ٷگٸت-ناسيحاتقا رۇقسات بەرۋ, اۋماقتىق سايلاۋ كوميسسييالارىن كەسٸبي نەگٸزگە اۋىستىرۋ, سايلاۋ قورلارىنا ەرٸكتٸ قايىرىمدىلىقتاردىڭ شەكتٸ مٶلشەرٸن بەلگٸلەۋ جەنە تاعى باسقالارى.
2023 جىلعى 1 قاڭتاردان باستاپ اۋىل ەكٸمدەرٸنٸڭ سايلانۋىن ەنگٸزۋدٸ ەسكەرە وتىرىپ, پيلوتتىق رەجيمدە اۋداندار مەن وبلىستىق ماڭىزى بار قالالار ەكٸمدەرٸنٸڭ سايلانۋى ەنگٸزٸلەدٸ.
مەملەكەت باسشىسى 2022 جىلعى 16 ناۋرىزدا ايتقان نەگٸزگٸ رەفورمالاردىڭ بٸرٸ ەلدەگٸ ساياسي لاندشافتتىڭ دامۋىنا جاڭا سەرپٸن بەرۋ بولىپ تابىلادى.
وسى رەفورمانى ٸسكە اسىرۋ ٷشٸن ساياسي پارتييالاردى تٸركەۋ ٷشٸن ساندىق شەكتٸ 20 مىڭنان 5 مىڭ مٷشەگە دەيٸن, ساياسي پارتييالاردىڭ ٶڭٸرلٸك ٶكٸلدٸكتەرٸنٸڭ ەڭ از سانى تۋرالى تالاپتار 600-دەن 200 ادامعا دەيٸن, ساياسي پارتييانى قۇرۋ ٷشٸن ازاماتتاردىڭ باستاماشىل توبىنىڭ ەڭ از سانى بويىنشا تالاپتار 1 مىڭنان 700 ادامعا دەيٸن تٶمەندەتۋگە قاتىستى نورمالار قابىلداندى. سونداي-اق, ساياسي پارتييا قۇرۋ جٶنٸندەگٸ قۇرىلتاي سەزٸن ٶتكٸزۋ مەرزٸمٸن 2 ايدان 3 ايعا دەيٸن ۇلعايتۋ جٶنٸندەگٸ نورمالار قابىلداندى.
