Konstitýtsiialyq Keńes Prezident Qasym-Jomart Toqaevtyń ótinishi boiynsha sheshim qabyldady, - dep habarlaidy "Ult aqparat".
***
Qazaqstan Respýblikasy Konstitýtsiialyq Keńesiniń 2022 jylǵy 13 qyrkúiektegi № 2 qorytyndysy
«Qazaqstan Respýblikasynyń Konstitýtsiiasyna ózgerister men tolyqtyrý engizý týraly» Qazaqstan Respýblikasy Zańynyń jobasyn Qazaqstan Respýblikasy Konstitýtsiiasynyń 91-babynyń 2-tarmaǵynda belgilengen talaptarǵa sáikestigine tekserý týraly»
Qazaqstan Respýblikasynyń Konstitýtsiialyq Keńesi, Tóraǵa Q.Á. Mámi, Keńes músheleri A.Q. Daýylbaev, V.A. Malinovskii, R.J. Muqashev, Á.A. Temirbekov jáne Ý. Shapaktyń qatysýymen, óziniń ashyq otyrysynda Qazaqstan Respýblikasynyń Prezidenti Q.K.Toqaevtyń «Qazaqstan Respýblikasynyń Konstitýtsiiasyna ózgerister men tolyqtyrý engizý týraly» Qazaqstan Respýblikasy Zańynyń jobasyn Qazaqstan Respýblikasy Konstitýtsiiasynyń 91-babynyń 2-tarmaǵynda belgilengen talaptarǵa sáikestigi turǵysynan tekserý jónindegi ótinishin qarady.
Baiandamashy - Konstitýtsiialyq Keńes múshesi V.A. Malinovskiidiń habarlamasyn tyńdap, konstitýtsiialyq is júrgizý materialdaryn zerdelep, zańnamalardy taldai otyryp, Qazaqstan Respýblikasynyń Konstitýtsiialyq Keńesi
anyqtady:
Qazaqstan Respýblikasynyń Prezidenti Q.K.Toqaev, Konstitýtsiianyń 44-babynyń 10-1) tarmaqshasyna jáne 91-babynyń 3-tarmaǵyna súienip, 2022 jylǵy 12 qyrkúiekte «Qazaqstan Respýblikasynyń Konstitýtsiiasyna ózgerister men tolyqtyrý engizý týraly» Qazaqstan Respýblikasy Zańynyń jobasynyń (budan ári – Zań jobasy) Konstitýtsiianyń 91-babynyń 2-tarmaǵyna sáikestigin qaraý týraly ótinish kirgizdi.
Kelip túsken ótinishti Negizgi Zańnyń normalaryna sáikesti taldaǵan kezde Konstitýtsiialyq Keńes kelesini basshylyqqa aldy.
1. Usynylǵan Zań jobasy Qazaqstan Respýblikasy Prezidentiniń «Ádiletti memleket. Birtutas ult. Berekeli qoǵam» atty Qazaqstan halqyna Joldaýynyń (2022 jylǵy 1 qyrkúiek) aiasynda ázirlengen.
Zań jobasy Konstitýtsiianyń 2-babynyń 3 jáne 3-1-tarmaqtaryna, 41-babynyń 1-tarmaǵyna, 42-babynyń 5-tarmaǵyna, 71-babynyń 1-tarmaǵyna jáne 91-babynyń 2-tarmaǵyna túzetýler engizýge, sondai-aq Negizgi Zańdy Respýblika Prezidenti laýazymyna sailanýdy bir mártemen shekteý máselelerin reglamentteitin jańa 94-2-bappen tolyqtyrýǵa baǵyttalǵan.
2. Konstitýtsiialyq Keńes buǵan deiin de birneshe ret Qazaqstan Respýblikasyn demokratiialyq quqyqtyq memleket retinde bekitýdiń birden-bir konstitýtsiialyq qundylyǵy retinde tikelei demokratiianyń mańyzdy máselelerin, sondai-aq sailaý quqyǵy men eldiń sailaý júiesiniń ártúrli naqty aspektilerin qaraǵan bolatyn. Konstitýtsiialyq Keńestiń sheshimderinde Respýblika Prezidentiniń, Parlamenttiń jáne onyń Palatalarynyń, depýtattarynyń mandaty men qyzmetiniń bastalýy men toqtatylýyna, Prezidenttiń kezekten tys sailaýyn taǵaiyndaýǵa bailanysty quqyqtyq belgisizdikter túsindirildi. Osy maqsatta Konstitýtsiia normalaryna resmi túsindirme bergende, Parlament qabyldaǵan zańdardyń Konstitýtsiiaǵa sáikestigin teksergende, Negizgi Zańǵa ózgerister men tolyqtyrýlar engizý kezinde konstitýtsiialyq is júrgizýdiń belgilengen nysandary qoldanyldy.
Mysaly, Konstitýtsiialyq Keńestiń 2011 jylǵy 31 qańtardaǵy № 2 normativtik qaýlysynda túbegeili konstitýtsiialyq qundylyqtardyń biri bola otyryp, halyqtyń erki bildiriletin akt respýblikalyq referendýmda nemese elimizde mezgil-mezgilimen ótkizilip otyratyn Respýblika Prezidenti jáne Parlamenti depýtattarynyń sailaýynda daýys berý arqyly mindetti zań kúshine ie bolady, dep kórsetilgen;
halyq qalaýyn zańdarda jáne ózge de mańyzdy memlekettik aktilerde aiqyndaý, azamattardyń jariia institýttarǵa yqpal etý rásimderin únemi jetildirý ishki turaqtylyqtyń, ekonomikalyq damý men halyqtyń ál-aýqaty jaqsarýynyń pármendi kepili bolyp tabylady (Konstitýtsiialyq Keńestiń 2014 jylǵy 19 maýsymdaǵy Joldaýy).
Osy ótinishti qaraý nysanasyna Konstitýtsiialyq Keńestiń qorytyndy sheshimderinde baiandalǵan basqa da quqyqtyq ustanymdar men erejelerdiń de tikelei qatysy bar (2004 jylǵy 9 sáýirdegi № 5, 2005 jylǵy 19 tamyzdaǵy № 5, 2015 jylǵy 24 aqpandaǵy №2, 2019 jylǵy 25 sáýirdegi № 4 normativtik qaýlylar, 2022 jylǵy 4 mamyrdaǵy № 1 qorytyndy jáne basqalar).
3. Prezidenttik jáne parlamenttik sailaý institýty memlekettiliktiń, demokratiialyq quqyqtyq memleket pen azamattyq qoǵamnyń konstitýtsiialyq modeliniń barlyq basqa komponentterin qozǵaityn erekshe júie qurýshy konstitýtsiialyq qundylyq. Osylaisha, ol memlekettiń mańyzdy organdaryn jańartýdyń tiimdi quraly bolyp tabylady. Sol arqyly Respýblikanyń áleýmettik negizi, halyqtyń memlekettik bilik bastamalaryn qoldaýy nyǵaitylady.
Bul rette sailaý naýqandary kezeńinde saiasi partiialar men ózge de qoǵamdyq birlestikter, buqaralyq aqparat quraldary jáne basqalardy qosa alǵanda, azamattyq qoǵamnyń ártúrli segmentteri jandanady.
Sailaýǵa kandidat retinde qatysatyn, sondai-aq óziniń báseń sailaý quqyǵyn iske asyratyn azamattardyń belsendiligi artady.
Osy jaǵdailarda Qazaqstan Respýblikasynyń Konstitýtsiiasynda baiandy etilgen barlyq qundylyqtar serpindi ári úilesimdi is-áreket etýge tiis. Olar memleket qyzmetiniń negizgi qaǵidattary sheńberinde ulttyq múddelerge qol jetkizý úshin ózderine júktelgen fýnktsiialardy sapaly oryndaýǵa baǵyttalǵan. Tikelei demokratiia institýttary da, atap aitqanda sailaý, tiisti deńgeide jáne sinhrondy túrde, memlekettiń mańyzdy institýttaryn qurý strategiiasy men taktikasyna sáikes qoldanylýy kerek.
Konstitýtsiialyq Keńes prezidenttik mandattyń bir márte jeti jyldyq merzimin belgileý aǵymdaǵy jylǵy 5 maýsymdaǵy respýblikalyq referendýmda qabyldanǵan memlekettik bilikti monopolizatsiialaýǵa jol bermeýge baǵyttalǵan konstitýtsiialyq novellalardyń mánine sáikes keledi, dep esepteidi. Bul merzim atalǵan joǵary laýazymdy tulǵa laýazymyna sailanatyn barlyq adamdarǵa teń negizde qoldanylatyn bolady. Onymen Konstitýtsiialyq Sot sýdialarynyń bir márte segiz jyldyq ókilettik merzimin anyqtaý úilesedi.
Konstitýtsiianyń 2-babyna engiziletin ózgerister Negizgi Zańnyń 91-babynyń 2-tarmaǵynda kózdelgen konstitýtsiialyq qundylyqtardyń mánin qozǵamaidy.
Baiandalǵannyń negizinde, Qazaqstan Respýblikasy Konstitýtsiiasynyń 72-babynyń 2-tarmaǵyn jáne 91-babynyń 3-tarmaǵyn, «Qazaqstan Respýblikasynyń Konstitýtsiialyq Keńesi týraly» 1995 jylǵy 29 jeltoqsandaǵy Qazaqstan Respýblikasy Konstitýtsiialyq zańynyń 17-baby 4-tarmaǵynyń 1) tarmaqshasyn, 31-33, 37-baptaryn jáne 41-baby 1-tarmaǵynyń 2) tarmaqshasyn basshylyqqa ala otyryp, Qazaqstan Respýblikasynyń Konstitýtsiialyq Keńesi
sheshti:
1. «Qazaqstan Respýblikasynyń Konstitýtsiiasyna ózgerister men tolyqtyrý engizý týraly» Qazaqstan Respýblikasy Zańynyń jobasy Qazaqstan Respýblikasynyń Konstitýtsiiasyna, sonyń ishinde Negizgi Zańnyń 91-babynyń 2-tarmaǵynda belgilengen talaptarǵa, sáikes dep tanylsyn.
2. Qazaqstan Respýblikasy Konstitýtsiiasynyń 74-babynyń 3-tarmaǵyna sáikes Qazaqstan Respýblikasy Konstitýtsiialyq Keńesiniń qorytyndysy qabyldanǵan kúninen bastap kúshine enedi, Respýblikanyń búkil aýmaǵynda jalpyǵa birdei mindetti, túpkilikti bolyp tabylady jáne shaǵymdanýǵa jatpaidy.
3. Osy qorytyndy respýblikalyq resmi basylymdarda qazaq jáne orys tilderinde jariialansyn.
