Foto: yemeksepeti.com
Túrikter «Egei teńiziniń injý-marjany» ataityn Izmir – kórnekti týristik oryn. Ásem qalaǵa gastro-týrister de kóp barady. Aimaqtaǵy aspazdyq shópter men kókónistermen tań qaldyratyn keshki as, záitún maiy qosylǵan dámdi taǵamdar, irimshik pen sharaptyń alýan túri jáne Egei teńiziniń jańa taǵamdary – Izmirge tán dámdi taǵamdar. Izmir qonaqtarǵa kóshelerde pisiriletin dámdi taǵamdarymen birge erekshe aspazdyq saiahat usynady.
Kýmrý: Izmirdiń klassikalyq sendvichi
Keńinen tanymal kúnjit nanynan jasalǵan sendvichtiń Izmir nusqasy «kýmrý» (kógershin) dep atalady, óitkeni onyń pishini qusqa uqsaidy. Noqat ashytqysynan jasalǵan bul nan Izmir «týlým» irimshigi, jasyl burysh jáne qyzanaqpen toltyrylǵan. Salqyn túrde usynylatyn sendvich Izmirde boioz jáne gevrekpen birge shamamen 150 jyl boiy tańǵy asqa ainaldy. 1950 jyldary shujyq pen saliami qosylǵan sendvichtiń ystyq nusqasy paida boldy. Erekshesi: “Cheshme Kýmrýsy”.
«Boiozdy» dámin tatyńyz
Izmirdegi taǵy bir tamasha klassikalyq tiskebasar – «boioz». Óz atyn ispansha «bollos» (“kishkentai nandar”) sózinen alǵan bul konditerlik taǵamdy 1492 jyly Izmir aspazdyq repertýaryna Ispaniiadan kóship kelgen sefard evreileri ákelgen. 500 jyldan astam tarihy bar «boioz» bidai uny, mai, sý jáne tuzdan jasalǵan qamyrdan pisiriledi. Qamyrǵa uqsas qamyr qýys, dóńgelek pishinge oralyp, qarapaiym túrde usynylady, irimshik nemese shpinatpen toltyrylady. Izmirmen erekshelenetin dámdi konditerlik ónimderdi búkil qaladan tabýǵa bolady. Bul Izmirde klassikalyq tańǵy as bolyp sanalady jáne ádette pisirilgen jumyrtqamen jeidi.
Izmirde simit – gevrek
Túrkiianyń kóshe taǵamdary týraly aitatyn bolsaq, ataqty “simit” (“bagel”) birden eske túsedi. Kúnjit sebilgen bul nan Túrkiianyń barlyq jerinde kezdesedi. Simit qamyryn domalatyp, melassaǵa nemese sýǵa batyrady, sodan keiin pisiredi. Ádettegi jeńil tańǵy as – bul peshten jańa shyqqan jáne irimshik qosylǵan qytyrlaq simitpen birge bir staqan shai. Kúnniń basqa ýaqyttarynda «simit» ádette «airan», sergitetin iogýrt sýsynymen birge júredi. Izmirde bul biýdjettik jáne vegetariandyqqa qolaily kóshe dámi «gevrek» (qytyrlaq) retinde de beriledi.
Syrtqy túri uqsas bolǵanymen, «gevrek» pen simit ártúrli daiyndalady. Simitti daiyndaý kezinde melassa protsesi qamyr salqyn bolǵan kezde aldyn ala pisirýsiz qoldanylady. Gevrek qamyry qainap turǵan melassa quiylǵan qazandarda aldyn ala pisirilip, ústine kúnjit sebilip, peshke qoiylady. Ystyq patoka protsesi Izmir gevrekke erekshe qytyrlaq qurylym beredi.
Kóshe lázzaty: midiia
Ishine kúrish, túrli dámdeýish toltyrylǵan midiia túriktiń teńiz jaǵasyndaǵy kez kelgen qalasynda jáne búkil Izmirde, ásirese Izmir serýeniniń boiyndaǵy dúńgirshekterde kezdesetin dámdi jáne tanymal jeńil taǵam. Midiia qabyqtary midiia, kúrish, qaraqat, tuz jáne dámdeýishterden turatyn salmamen toltyrylady jáne ústine limon syǵyp beriledi.
«Ishki» qumar: Kokorech
Túrkiiadaǵy súiikti kóshe delikates – kokorech: tátti nanmen toltyrylǵan qoi nemese qozy ishekterinen turady. Dámdeýishter, shishkebekter jáne grilde pisirilgen, dámdi taǵam maidalap týralǵan, sodan keiin nannyń jartysy nemese tórtten bir bóligi arasynda beriledi. Izmir stilindegi kokorech sál ózgeshe – ol kokorechtiń tolyq dámin alý úshin qyzanaq pen dámdeýishterdi qaldyrýǵa beiim. Sonymen qatar, shuńqyrly et saqinalarǵa kesiledi, sodan keiin úlken kesekterge kesiledi.
