Qoǵamnyń negizi – ulttyq bolmys

«Biz dástúr­lilikti tý etken qoǵamnan qazirgi zamanǵy qoǵamǵa bet burdyq. Sol sebepti, biz úshin ár túrli mádenietterdiń ózara qaqtyǵy­syna jol bermei, ulttyq dás­túrler men modernizatsiialyq qaǵidalar­dyń úilesim tabýyn qamtamasyz etýdiń mańyzy zor».

Nursultan Nazarbaev

Elbasy Nursultan Ábishuly Nazarbaev halyqqa arnaǵan Jol­daýyn­da el damýyndaǵy aýqymdy jospardyń taǵy bir negizgi satysyn aiqyndap kórsetip berdi. Joldaýdyń basty baǵyty – áleýmettik hám ekonomikalyq salanyń damýyn meńzeidi. Sebebi, elimiz zaman kóshine ilesip, jedel órkendeýi kerek. Bizneste, ónerkásipte, aýyl sharýashylyǵynda jáne basqa mańyzdy salalarda jańa, zamanaýi tehnologiialardy engizý, olardy igerý, sondai-aq, sandyq saladaǵy bastamalarymyz ben startaptarymyzdy damytýǵa jaǵdai jasaý tapsyryldy.

Elbasy óz Joldaýynda áleýmettik salaǵa úlken basymdyq berip otyr. Búgingi tańda qarjylyq daǵdarys, álemdik valiýtalyq qor saia­saty, munai baǵasy syndy asa ózekti faktorlardyń yqpalynan Dúnie júzinde infliatsiia kórsetkishi jyl saiyn kóterilip jatqany belgili. Bizdiń el de álemdik naryq­tyń belsendi bir oiyn­shysy bolǵan­dyq­tan, osy ózgeristiń «sýyǵynan» shet qala almaidy. Onyń áseri belgili bir deńgeide ǵana sezileri anyq. Soǵan qaramastan, elimizde zeinet­aqy men járdem­aqy jáne basqa da áleýmettik tólem­der halyq suranysyn qanaǵattandyrarlyqtai deńgeide kóbeiýde. 

Asyly, táýelsizdik alǵaly shirek ǵasyrdan astam ýaqyt kóleminde saiasi-ekonomikalyq ahýalyn joǵary deńgeide ornyqtyrǵan Qazaq eli damýdyń dańǵyl jolynda aitýly jumystar atqarǵan.

Prezidenttiń ideialary hám jospar­lary qai ýaqytta da Qazaqstan halqynyń ómiri men turmysynyń mán-mazmunyna ainalmaq. Kez-kelgen saiasat nemese memlekettik baǵdarlama jemisti bolýy úshin ulttyq ideia formýlasy retinde qaras­tyrylýy kerek. Álemdik tájiribe ulttyq ideia aldymen ulttyq ekonomika birqalypty damyp, oǵan halyq qýaty jumyldyrylyp, qoldaýy járdemdesken soń júzege asatynyna kózimizdi jetkizdi. Iaǵni ult­tyq ideianyń alǵysharttary men igilikteri ekonomi­kadan bastaý almaq. Nursultan Nazarbaevtyń «Ortalyq Aziia barysy» ataný, básekege qabiletti ekonomika qurý, indýst­riialyq-innovatsiialyq damý jolyndaǵy sarabdal saiasaty sózsiz búgingi áleýmettik jań­ǵyrý ideiasynyń baspaldaǵy boldy. 

Ult kóshbasshysynyń bolashaqta da mán-maǵynasyn joimaityn joldaýlary, tapsyrmalary men usynystary elimizdiń ár azamaty úshin maqsatty túrde jetistikke jetý joly dep qabyldanǵany abzal. Al, kemel oi men biik mádeni parasat joq jerde órkenieti qoǵam qalyptastyrý da múmkin emes. «Adamnyń basshysy – aqyl, jetekshisi – talap, sholǵynshysy – oi, joldasy – kásip, qorǵany – sabyr, qorǵaýshysy – minez» dep qazaq halqy tekke aitpaǵan. 

Táýelsizdik jylda­ryn­da halyq ómiriniń sapasyn arttyrý máse­lesi - Qazaqstannyń memlekettik saiasatynda áleýmettik tur­ǵydan alǵanda mańyzdy mindet sanaldy jáne aldaǵy kezeńderde de solai bolyp qala bermek. Oǵan eldiń búgingi ustanǵan baǵyty dálel. Tiisinshe, bul - halqy­myz­dyń mádeni damý protsesin de aiqyndaidy.

Al, qoǵam tek qana naryqtyq, iaki ekonomi­kalyq qatynastardan turmaidy. Naryq pen qoǵam eki bólek álem. Qoǵamnyń negizi – ulttyq bolmys. Bolmysynan, tamyr-tabiǵatynan aiyrylǵan qoǵamda eshqandai arman-murat bolmaidy. Ondai qoǵamnyń jalǵyz joly bar - baiý hám qyryp-joiý, azǵyndaný. Mundai qaýipti qubylystardyń keseli de zor. Shekten shyǵý aqyr túbi qoǵamdy azdyryp qana qoimaidy, erteli-kesh onyń arty orasan áleýmettik-taptyq tóńkeristerge ákep soqtyrady. Oǵan dálel - álemniń ár tarabyndaǵy bas-aiaǵy joq daý-damailar men túrli tóńkerister. Bul - ol kei halyqtardyń rýhani jaǵynan da, áleýmettik-ekonomikalyq damý jaǵynan da kenjelep qalǵanyn kórsetedi.

Mine, adamzat jebeni oilap tapqan kúnnen bastap ýaqyt pen keńistik qatar ózgerdi. Bir zamandarda dóńgelekti ǵylymnyń aitýly jetistigi, keremet jańalyq dep qabyldaǵan qoǵamdy búginde eshnársemen tańqaldyra almaspyz. Álem kún saiyn ózgerip jatyr. Bul kóshten Qazaqstan da qalyp qoimai, memleketimiz ben halqymyz údemeli damýdyń jolyna túsip, jańǵyryp, jańaryp otyrýy kerek.

Osy rette, Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń ýaqytyly jariialanǵan «Qazaqstandyqtardyń ál-aýqatynyń ósýi: tabys pen turmys sapasyn arttyrý» atty Joldaýy - qoǵamnyń ózekti máseleleriniń naqty da utymdy sheshimin tapqanyn, jańa baǵytta damýdyń ońtaily jolyn kórsete bilgenin taǵy bir moiyndaýymyz kerek.

Erasyl Aqjigit