Foto: pisa2022-questions.oecd.org
Byltyr Qazaqstanda 3,9 myń kitaphana jumys istepti, bul 2022 jylmen salystyrǵanda 7 kitaphanaǵa kóp. Olardyń basym bóligi — 3,4 myńy-aýyldyq jerlerde ornalasqan eken. Ranking sarapshylarynyń jazýynsha barlyq kitaphananyń jaǵdaiy birdei máz emes. Mysaly, elde kitaphana ornalasqan 16 ǵimaratta jylytý júiesi iske qosylmaǵan, 75-i kúrdeli jóndeýdi qajet etedi, al 15-i apatty jaǵdaida tur.
Erekshe qajettilikteri bar jandardy alatyn bolsaq, elimizde tek 1,3 myń kitaphana nemese jalpy sanynyń 32,7% ǵana olarǵa qoljetimdi eken.
Almaty qalasyndaǵy Jambyl atyndaǵy jasóspirimder kitaphanasynyń direktory Baný Dáýletbaeva onlain kitap oqý múmkindigi de bul statistikaǵa áser etken bolar dep oilaidy. Onyń pikirinshe qazir memleket tek kitaphanalar emes, búkil ǵimarattarda múgedekterge jaǵdai jasalýyn talap etip jatyr.
"Arnaiy tekseris jasap otyrady. Sonyń áseri me, álde qoǵamymyz ózi izgilenip jatyr ma múgedekterge barynsha jaǵdai jasaýǵa tyrysyp jatqanymyz baiqalady. Sol úrdisten kitaphana da qalys qalmaidy, halyqqa qyzmet memlekettik biýdjet esebinen qyzmet kórsetetin mekeme bolǵan soń qalys qalýǵa qaqysy da joq. Burynǵy kezdermen salystyrǵanda kósh ilgeri. Desek te, múmkindigi shekteýli oqyrmandarǵa arnalǵan arnaiy kitaphanalar qarastyrylady. Arnaiy kitaphanalarda olarǵa arnalǵan ústel, kompiýterler bolady", -deidi kitaphana basshysy ULT.KZ tilshisine.
Baný Dáýletbaevanyń sózinshe múmkindigi shekteýli jandarǵa arnalǵan arnaiy kitaphanalarda olarǵa arnalǵan kitap qory bolýy múmkin, biraq:
"Almaty qalalyq kitaphanalar júiesinde zaǵip jandarǵa arnalǵan Brail shriftimen jazylǵan kitaptardyń azdaǵan qory bar. Kitaphanalar júiseniń 2-3 kitaphanasynda birneshe kompiýter qoiylǵan. Qazir múgedekter de, basqalar da onlain qyzmet ala alady", - dep otyr B. Dáýletbaeva.
Jalpy kitaphanaǵa múmkindigi shekteýli adamdar qanshalyqty jii keledi? Bul týraly kitaphana direktorynan surap kórgen edik, ol ózderine turaqty keletin birneshe oqyrman bar ekenin aitty.
"Olardyń arasynda kitap oqýǵa emes, kóbine aralasatyn orta izdep kelip, ótetin is-sharalarǵa qatysyp, kórip otyratyndary bar. Biraq ol múgedekterdiń barlyǵy kitaphanaǵa keledi degendi bildirmeitin shyǵar", - deidi maman.
Aita keteiik, 2015 jyly 20 aqpanda Qazaqstan Respýblikasynyń Tuńǵysh Prezidenti N.Nazarbaev «Múgedekterdiń quqyqtary týraly konventsiiany ratifikatsiialaý týraly» zańǵa qol qoidy. Konventsiiaǵa sáikes qatysýshy memleketter múgedekterdiń jetkilikti ómir súrý deńgeiin qamtamasyz etý, olardyń eldiń saiasi, qoǵamdyq jáne mádeni ómirine qatysýy úshin múmkindikteri shekteýli adamdardyń quqyqtaryn qamtamasyz etýdiń tiimdi quqyqtyq tetikterin jasaý jóninde barlyq tiisti sharalardy qabyldaýy tiis.
