Foto: Iakov Fedorov
Májilistegi «Aýyl» fraktsiiasynyń depýtattary Qazaqstandaǵy kiik sanyn tez arada retteýdi usyndy, dep habarlady Halyq Uni saity.
Fraktsiia músheleri Premer-ministr Álihan Smaiylovtyń atyna depýtattyq saýal joldady.
- Kiiktiń kiesinen qorqyp, janýarǵa janashyrlyqpen qaraityn qazaq úshin obal-saýaptyń orny erekshe. Alaida búginde jaǵdai múlde basqasha. Sebebi kiik sanynyń kúrt kóbeiýi sharýashylyqqa jaily bolyp turǵan joq. Sońǵy málimitterge sáikes, kiik sany 2 millionnan asqan. Onyń 90%-y – Qazaqstannyń batysynda.
Salalyq ministrliktiń esebinshe, eldegi kiikterdiń sany 750-770 myńnan aspaýy kerek edi. Jaiylymdyq jerdi aitpaǵanda, sharýalardyń egistigin kiik taptap ótkende-aq milliondaǵan qarjy jelge ushady.
Mysaly, Qazaqstannyń soltústiginde jylyna shamamen 150 myń gektar egin alqaby búlinedi. Orta eseppen 1 gektardan 10 tsentner ónim zaia ketse, sol óńirdiń sharýalary 14 mlrd teńge shyǵynǵa ushyraidy, - dedi depýtat Aian Zeinýllin.
Depýtattyń aitýynsha, nesiesin tólei almaǵan sharýalar bankrot bolyp jatyr.
- Mundai jaǵdaida Úkimettiń jaibasarlyǵy tań qaldyrady. Kiikten zardap shegip otyrǵan 6 oblystyń sharýalary qaýqarsyz. Taptalǵan egistiktiń óteýi joq. Buǵan «esh qatysym joq» dep, syrttan baqylap qalai otyra alamyz?
Sondai-aq túrli sebeppen ólip jatqan kiikter de kóp. En dalada qaraýsyz tegin jatqan dúniege aýyl jurtynyń qyzyǵýshyly artatyny – zańdylyq. Kádesine jaratpasa da, qabyrǵany bezendirermin degen oimen ólip jatqan kiik múiizin kesip alǵandar sottalyp jatyr. Onyń ishinde bilmestik jasaǵan jasóspirimder de bar. Bul jerde zań buzýshylardy jaqtap jatqanymyz joq. Máseleni osyndai deńgeige deiin jetkizbeý kerek.
Bul jerde kiiktiń emes, adamnyń obalyna qalatyn siiaqtymyz. Árine bul jaqsy emes.
Sonymen qatar ólip jatqan kiikter túrli aýrý oshaǵyna ainalady. Sharýalardyń maly sol jerde jaiylatyndyqtan olarǵa aýrý juǵyp, epizootiialyq ahýal ýshyǵady, - dedi depýtat.
Aian Zeinýllinniń pikirinshe, búginde «kiikti qorǵaimyz ba, álde kiikten adamdy qorǵaimyz ba?» degen másele ózekti bolyp tur.
Tez arada kiik popýliatsiiasyn rettep, múmkin ony óndiristik jolǵa qoiyp, múiizin, etin, terisin durys paidalanyp, kádege jaratqan durys shyǵar? Úkimet kiik qarǵysynan qorqatyn bolsa, sharýalardyń shyǵynyn tolyq ótep berý mehanizmin engizýi kerek. Bul máselede naqty sheshim kerek, - dep túiindedi sózin Májilistegi «Aýyl» fraktsiiasynyń múshesi.
Biyl 15 sáýir men 5 mamyr aralaǵynda júrgizilgen áýe sanaǵynyń nátijesi boiynsha Qazaqstandaǵy kiik sany 597 myń basqa artqan. Ósim – 45,3%. Olardyń ishinde aitarlyqtai kóbeigeni – Oral popýliatsiiasy (1,13 mln daraq). Betpaqdala – 745 300, Ústirt kiigi – 39 700.
Qazir Qazaqstandaǵy kiik sany shamamen 2 million basqa jýyqtady.
