فوتو: ياكوۆ فەدوروۆ
مەجٸلٸستەگٸ «اۋىل» فراكتسيياسىنىڭ دەپۋتاتتارى قازاقستانداعى كيٸك سانىن تەز ارادا رەتتەۋدٸ ۇسىندى, دەپ حابارلادى Halyq Uni سايتى.
فراكتسييا مٷشەلەرٸ پرەمەر-مينيستر ەليحان سمايىلوۆتىڭ اتىنا دەپۋتاتتىق ساۋال جولدادى.
- كيٸكتٸڭ كيەسٸنەن قورقىپ, جانۋارعا جاناشىرلىقپەن قارايتىن قازاق ٷشٸن وبال-ساۋاپتىڭ ورنى ەرەكشە. الايدا بٷگٸندە جاعداي مٷلدە باسقاشا. سەبەبٸ كيٸك سانىنىڭ كٷرت كٶبەيۋٸ شارۋاشىلىققا جايلى بولىپ تۇرعان جوق. سوڭعى مەلٸمٸتتەرگە سەيكەس, كيٸك سانى 2 ميلليوننان اسقان. ونىڭ 90%-ى – قازاقستاننىڭ باتىسىندا.
سالالىق مينيسترلٸكتٸڭ ەسەبٸنشە, ەلدەگٸ كيٸكتەردٸڭ سانى 750-770 مىڭنان اسپاۋى كەرەك ەدٸ. جايىلىمدىق جەردٸ ايتپاعاندا, شارۋالاردىڭ ەگٸستٸگٸن كيٸك تاپتاپ ٶتكەندە-اق ميلليونداعان قارجى جەلگە ۇشادى.
مىسالى, قازاقستاننىڭ سولتٷستٸگٸندە جىلىنا شامامەن 150 مىڭ گەكتار ەگٸن القابى بٷلٸنەدٸ. ورتا ەسەپپەن 1 گەكتاردان 10 تسەنتنەر ٶنٸم زايا كەتسە, سول ٶڭٸردٸڭ شارۋالارى 14 ملرد تەڭگە شىعىنعا ۇشىرايدى, - دەدٸ دەپۋتات ايان زەينۋللين.
دەپۋتاتتىڭ ايتۋىنشا, نەسيەسٸن تٶلەي الماعان شارۋالار بانكروت بولىپ جاتىر.
- مۇنداي جاعدايدا ٷكٸمەتتٸڭ جايباسارلىعى تاڭ قالدىرادى. كيٸكتەن زارداپ شەگٸپ وتىرعان 6 وبلىستىڭ شارۋالارى قاۋقارسىز. تاپتالعان ەگٸستٸكتٸڭ ٶتەۋٸ جوق. بۇعان «ەش قاتىسىم جوق» دەپ, سىرتتان باقىلاپ قالاي وتىرا الامىز?
سونداي-اق تٷرلٸ سەبەپپەن ٶلٸپ جاتقان كيٸكتەر دە كٶپ. ەن دالادا قاراۋسىز تەگٸن جاتقان دٷنيەگە اۋىل جۇرتىنىڭ قىزىعۋشىلى ارتاتىنى – زاڭدىلىق. كەدەسٸنە جاراتپاسا دا, قابىرعانى بەزەندٸرەرمٸن دەگەن ويمەن ٶلٸپ جاتقان كيٸك مٷيٸزٸن كەسٸپ العاندار سوتتالىپ جاتىر. ونىڭ ٸشٸندە بٸلمەستٸك جاساعان جاسٶسپٸرٸمدەر دە بار. بۇل جەردە زاڭ بۇزۋشىلاردى جاقتاپ جاتقانىمىز جوق. مەسەلەنٸ وسىنداي دەڭگەيگە دەيٸن جەتكٸزبەۋ كەرەك.
بۇل جەردە كيٸكتٸڭ ەمەس, ادامنىڭ وبالىنا قالاتىن سيياقتىمىز. ەرينە بۇل جاقسى ەمەس.
سونىمەن قاتار ٶلٸپ جاتقان كيٸكتەر تٷرلٸ اۋرۋ وشاعىنا اينالادى. شارۋالاردىڭ مالى سول جەردە جايىلاتىندىقتان ولارعا اۋرۋ جۇعىپ, ەپيزووتييالىق احۋال ۋشىعادى, - دەدٸ دەپۋتات.
ايان زەينۋلليننٸڭ پٸكٸرٸنشە, بٷگٸندە «كيٸكتٸ قورعايمىز با, ەلدە كيٸكتەن ادامدى قورعايمىز با?» دەگەن مەسەلە ٶزەكتٸ بولىپ تۇر.
تەز ارادا كيٸك پوپۋلياتسيياسىن رەتتەپ, مٷمكٸن ونى ٶندٸرٸستٸك جولعا قويىپ, مٷيٸزٸن, ەتٸن, تەرٸسٸن دۇرىس پايدالانىپ, كەدەگە جاراتقان دۇرىس شىعار? ٷكٸمەت كيٸك قارعىسىنان قورقاتىن بولسا, شارۋالاردىڭ شىعىنىن تولىق ٶتەپ بەرۋ مەحانيزمٸن ەنگٸزۋٸ كەرەك. بۇل مەسەلەدە ناقتى شەشٸم كەرەك, - دەپ تٷيٸندەدٸ سٶزٸن مەجٸلٸستەگٸ «اۋىل» فراكتسيياسىنىڭ مٷشەسٸ.
بيىل 15 سەۋٸر مەن 5 مامىر ارالاعىندا جٷرگٸزٸلگەن ەۋە ساناعىنىڭ نەتيجەسٸ بويىنشا قازاقستانداعى كيٸك سانى 597 مىڭ باسقا ارتقان. ٶسٸم – 45,3%. ولاردىڭ ٸشٸندە ايتارلىقتاي كٶبەيگەنٸ – ورال پوپۋلياتسيياسى (1,13 ملن داراق). بەتپاقدالا – 745 300, ٷستٸرت كيٸگٸ – 39 700.
قازٸر قازاقستانداعى كيٸك سانى شامامەن 2 ميلليون باسقا جۋىقتادى.
