Kiberalaiaqtar Qazaqstandaǵy belgili aqparattyq portaldyń atyn paidalanyp, ońai aqsha tapqysy kelgenderdi quryǵyna túsirgen. "Ult aqparat" bul týraly «Memlekettik tehnikalyq qyzmet» RMK KZ-CERT kompiýterlik intsidentterge áreket etý qyzmetine silteme jasap habarlaidy.
«Memlekettik tehnikalyq qyzmet» RMK KZ-CERT kompiýterlik intsidentterge áreket etý qyzmetine StopFake.kz redaktsiiasynan dailynews belgili aqparattyq internet-resýrsyna (IR) uqsas kúdikti IR aiqyndalǵany týraly suraý túsken.
Taldaý barysynda KZ-CERT sarapshylary osy alaiaqtyq shemany budan buryn, iaǵni 2018 jyly da áshkerelegeni anyqtaldy.
Alaiaqtar barynsha kóp paidalanýshyny tartý maqsatynda belgili aqparattyq portaldyń atyn ádeii qoldanǵan.
Alaiaqtyq internet-resýrs eshqandai kúsh jumsamai aqshalai «tabys tabýǵa» bolatyn «Tabysqa jetý kody» jobasyn jarnamalaǵan. Iaǵni kúnine keminde 2700 AQSh dollary (1 134 903 teńgeni) somasynda tabys túsetini aitylǵan.
Jobaǵa qatysý úshin paidalanýshylarǵa tirkeýden ótip, saýda robotyn aktivtendirý usynylǵan. Elektrondyq poshtany jáne mobildik telefondy rastaǵannan keiin, paidalanýshyǵa internet-resýrstaǵy jeke kabinette avtorizatsiiadan ótýge múmkindik berilgen. Al «aqsha tabýdy» bastaý úshin alaiaqtar shotty 250 AQSh dollaryna (105 000 teńgeden) tolyqtyrýdy suraǵan.
«Internet-resýrsta aitylǵan kepildi aqsha tabý jalǵan ekeni sózsiz. Sonymen qatar, forýmdarda osy joba týraly kóptegen jaǵymsyz pikirler baiqaldy, olarda bul IR alaiaqtyq dep atalǵan. Birjalarda saýda jasaýǵa arnalǵan avtomatty baǵdarlamalar joq ekenin este saqtańyzdar», - delingen taratylǵan aqparatta.
«KZ-CERT qyzmeti osy intsidentke qatysy bar hosting-provaiderler men alys jáne taiaý shetelderdiń CERT elderin habardar etý jónindegi jumystardy júrgizdi.
KZ-CERT qyzmeti aqparattyq qaýipsizdik intsidentterine jol bermeý maqsatynda mynadai usynystar beredi:
1. Silteme boiynsha ótken kezde mekenjai joly – domendik attyń ataýyna nazar aýdaryńyz, máselen - dailynews. Aktsiiany ótkizetin uiymnyń nemese kompaniianyń resmi ataýyndaǵy artyq simvoldarǵa nazar aýdaryńyz;
2. Kompaniianyń áleýmettik jelilerdegi jariialanymdaryna nazar aýdaryńyz. Kóptegen jaǵdailarda iri aktsiia aldynda olar aqparatty negizgi internet-resýrsta nemese áleýmettik jelilerdiń resmi akkaýnttarynda qaitalaidy;
3. Tirkeýge arnalǵan málimetterińizdi únemi tekserińiz jáne senimdi parolderdi paidalanyńyz;
4. Ózińizdiń braýzerde, operatsiialyq júiede jáne mobildik qurylǵyda paida bolatyn terezeler men habarlamalarǵa qatysty abai bolyńyz;
5. Aqshalai paida tabýǵa «úmittendiretin» kúdikti IR aiqyndalǵan jaǵdaida KZ-CERT qyzmetine júginińiz;
6. Qoǵamdyq WI-FI núktelerine senip, qorǵalmaǵan symsyz jeliler arqyly ózińizdiń aýtentifikatsiia derekterińizdi engizbeńiz;
7. Kúshpen alýshylardyń telefon boiynsha talaptaryn oryndamańyz, alaiaqtyq faktisin aiqyndaǵan jaǵdaida dereý eń jaqyn AIIB nemese 102 telefony boiynsha habarlańyz;
8. Derbes derekterdi, jeke kýálik derekterin, banktik kartalardyń derekterin jáne t.b. qamtityn jeke qujattaryńyzdyń kóshirmelerin jibermeńiz;
9. Ózińizdiń banktik kartańyzdyń derekterin qupiiada saqtańyz, ekinshi jaǵyndaǵy
3-sandy CVV/CVC kodty eshkimge aitpańyz; Sondai-aq, bankten kelip túsetin sms-kodty eshkimge aitpańyz.
10. Ótken saýalnama, aktsiia, avtomatty aqsha birjasy úshin aqshalai syiaqyny eshkim tólemeitinin este saqtańyz, alaiaqtardyń ailasyna túspeńizder jáne messendjerler arqyly siltemeler taratpańyzdar.
Eger aqparattyq qaýipsizdik intsidentiniń qurbanyna ainalsańyz, 1400 (táýlik boiy) aqysyz nomeri boiynsha habarlasýǵa nemese http://www.cert.gov.kz/notify-incident siltemesi arqyly ótinim, ne incident@kz-cert.kz email-ge hat jiberýge bolady.
