Sońǵy jyldary mektep úlgisine, sonyń ishinde hidjabqa qatysty qoǵamda qyzý talqylaýlar bolǵany belgili. Teologtar, bilim salasynyń mamandary da, ata-analar, dintanýshylar óz pikirlerin egjei-tegjeili jetkizip, túsindirgendei boldy. Kóbiniń oi-tujyrymy mektep formasyna qatysty dúrbeleń týǵyzýdyń qajeti joq degenge saiady. Rasynda, mektep balalaryna ortaq úlgidegi kiim kiiý talabyna syńarjaq kózqaras ustanýdyń reti joq. El halqy memlekettik júiedegi qoǵamda ómir súrip, bilim alyp jatqan barlyq azamattarǵa birdei múmkindikter jasaýǵa negizdeletinin umytpaýy tiis.
Atap aitqanda, QR Bilim jáne ǵylym ministriniń 2016 jylǵy qańtardaǵy buiryǵyna sáikes, mektep formasyna qoiylatyn talaptar bilim berýdiń zaiyrly sipatyn iske asyrýǵa jáne orta bilim berý uiymdary bilim alýshylarynyń arasynda áleýmettik, múliktik jáne basqa da ózgeshelikterdiń belgilerin joiýǵa baǵyttalǵan. Sonymen qatar, QR «Bilim týraly» Zańynyń 47-babynyń 15-1-tarmaǵynda orta bilim berý uiymdarynda bilim alýshylar bilim berý salasyndaǵy ýákiletti organ belgilegen, mindetti mektep formasyna qoiylatyn talaptardy saqtaýǵa mindetti. Ózge bilim berý uiymdarynda bilim alýshylar bilim berý uiymynda belgilengen kiim formasyn saqtaýǵa mindetti ekeni qadap aitylǵan.
Bul rette kóktemge salym QR Bilim jáne ǵylym ministri Erlan Saǵadiev oqýshylardyń mektepte kietin formasyna qatysty ustanymyn aityp bergen bolatyn. Jalpy alǵanda, ata-analar Qazaqstanda oqýshylar úshin biryńǵai mektep formasynyń engizilýin quptap otyr. «Biz buny qýana aitamyz. Ata-analardyń sózi boiynsha, forma balalardyń syrt-kelbetin kóriktendiredi, tártipke salady, oqýǵa mán berýge yqpal etedi, balalardy teńestiredi. Oqýshylar formasy olardyń tulǵalyq daralyqtaryn esh kemitpeidi», - deidi vedomstvo basshysy.
Jalpy, mektep kiimine qatysty qoiylatyn talaptar shekteýlerdi bildirmeidi. Degenmende keibireýler osy talaptar dindarlardyń quqyǵyn shektep jatyr degendi alǵa tartyp, bul óz kezeginde jurtshylyq arasynda túsinispeýshiliktiń týyndaýyna yqpal etti. Alaida, osy máselede qoǵamnyń nazarǵa alatyn tusy - mektep formasyna túrli konfessiialar turǵysynda kiimniń erekshe naqyshtaryn qosýǵa bolmaityndyǵy týraly oryndy talap belgilengen. Demek, mektep formasyna qatysty talaptar «hidjab kiiýdi» ǵana emes, ózge de dinder elementterin paidalanýdy shekteidi.
Osy turǵyda dintanýshylardyń paiymynsha, «hidjab máselesi» bilim alýǵa kedergi bolmaýy tiis. Qazaqstan Respýblikasy barlyq azamattarǵa, onyń ishinde musylmandarǵa da, senim bostandyǵyna qatysty barynsha jaǵdai jasap berip otyr. Mektepten basqa jerlerde oramal taǵýǵa tyiymnyń salynbaǵandyǵyn esten shyǵarmaǵan jón. Parasatty urpaq bilim men rýhani tárbieniń toǵysýynan týyndaidy. Mektepte ortaq kiim formasyn qalyptastyrý ult bolashaǵy men tutas ulttyq sana-sezimniń damýy úshin rýhani qajettilik bolyp tabylady. Máselen, memleket tańdaýly bir dinniń múddesine basymdyq berse, osy jait basqa konfessiialardy ustanýshylarǵa ádiletsizdik bolatyny anyq. El halqy dini senim bostandyǵyna erekshe qurmetpen qaraityn memleketimizdiń talaptaryna túsinistikpen qaraýy tiis.
Zaiyrly memleket qyzmetiniń, dini qundylyqtardyń baǵdary men talabynyń ár túrli bolýy qazirgi álem elderiniń basym kópshiligine tán qubylys. Al dini qaǵidattar dindi ustanýshylarǵa ortaq mindetter júkteidi. Osyǵan orai, Qazaqstan qoǵamynda sońǵy birneshe jyl kóleminde ekiushty pikir qalyptastyryp kele jatqan túitkildi máselelerdiń biri − mektepte dini úlgidegi kiim kiiýge qatysty ustanymnan týyndap otyr.
Qazaqstan musylmandary dini basqarmasy osy jaǵdailardy eskere otyryp, óziniń resmi ustanymyn jariialady. «Biz musylman jamaǵaty men ata-analardy oqý oryndarynyń mektep oqýshylarynyń kiim úlgisine qatysty qoiylatyn talaptaryna túsinistikpen jáne sabyrlyqpen qaraýǵa shaqyramyz. Bul máseleni ýshyqtyrý durys emes. Óitkeni, elimizde oramalǵa túbegeili tyiym salynbaǵanyn túsinýimiz kerek. Tek orta mektepterde kiim úlgisin birizdilikke túsirý maqsatynda sheshim qabyldanǵan», dep atap ótilgen basqarma málimdemesinde.
Qazaqstannyń keibir dindar azamattary mektep jasyndaǵy qyzdarynyń kiim úlgisi ortaq zaiyrly oqý oryndarynda bilim alýynan bas tartyp, olardy dini oqý oryndaryna tapsyrýmen shektelmek. Mektep erejesine sáikes belgilengen mektep formasyn kigizýden bas tartqan ata-analardyń óz qyzdaryn sabaqqa jibermeý oqiǵalarynyń oryn alǵandyǵy belgili. Bundai faktterge negizdele otyryp, búgingi tańda qyz balalardyń bilim alýyna «hidjab» máselesiniń kedergi bolyp otyrǵandyǵyn aita alamyz.
Islam dini boiynsha bilim alý jáne memleket zańyna moiynsuný – paryz bolyp tabylady. El turaqtylyǵy úshin rýhaniiatty damytý jolynda asyǵystyq pen kúigelektikke boi bermei, ortaq tilge kelip, yntymaǵymyzdy jańǵyrta bilgenimiz jón. Sondyqtan da ilim almaǵan urpaqtan erteńgi kúni qarańǵy qoǵam shyǵatyny erekshe nazarda bolǵany durys. Qazaqstan qoǵamy osyny jaqsylap túsinip alǵany myńyzdylyqqa ie. Sondyqtan da Bilim jáne ǵylym ministrliginiń mektep formasyna qatysty talaptaryn túsinistikpen qabyldaǵan abzal. QR Konstitýtsiiasy men zańdary azamattarǵa barynsha keń quqyqtar berýmen qatar, olardyń memleket pen qoǵam aldyndaǵy mindetterin de aiqyndap bergeni túsinikti.
Qazaqstanda adamnyń jeke basyna erekshe mán berip, onyń bilim alýyna, densaýlyǵyn saqtaýǵa, jumys isteýine, demalýyna barynsha jaǵdai jasalýy keńinen qarastyrylǵan. Atap aitqanda, elimizde balalardyń mektepke baryp bilim alýy zańmen mindettelgen.
Jalpy, bilim alý — Islamnyń eń basty qundylyǵy. Búgingi tańda mekteptiń kiim formasy «hidjabqa» sáikes kelmeidi dep, búldirshin sábi balany Islam dini paryz etken iliminen aiyrýǵa bolmaidy.
Ult portaly
