سوڭعى جىلدارى مەكتەپ ٷلگٸسٸنە, سونىڭ ٸشٸندە حيدجابقا قاتىستى قوعامدا قىزۋ تالقىلاۋلار بولعانى بەلگٸلٸ. تەولوگتار, بٸلٸم سالاسىنىڭ ماماندارى دا, اتا-انالار, دٸنتانۋشىلار ٶز پٸكٸرلەرٸن ەگجەي-تەگجەيلٸ جەتكٸزٸپ, تٷسٸندٸرگەندەي بولدى. كٶبٸنٸڭ وي-تۇجىرىمى مەكتەپ فورماسىنا قاتىستى دٷربەلەڭ تۋعىزۋدىڭ قاجەتٸ جوق دەگەنگە سايادى. راسىندا, مەكتەپ بالالارىنا ورتاق ٷلگٸدەگٸ كيٸم كييۋ تالابىنا سىڭارجاق كٶزقاراس ۇستانۋدىڭ رەتٸ جوق. ەل حالقى مەملەكەتتٸك جٷيەدەگٸ قوعامدا ٶمٸر سٷرٸپ, بٸلٸم الىپ جاتقان بارلىق ازاماتتارعا بٸردەي مٷمكٸندٸكتەر جاساۋعا نەگٸزدەلەتٸنٸن ۇمىتپاۋى تيٸس.
اتاپ ايتقاندا, قر بٸلٸم جەنە عىلىم مينيسترٸنٸڭ 2016 جىلعى قاڭتارداعى بۇيرىعىنا سەيكەس, مەكتەپ فورماسىنا قويىلاتىن تالاپتار بٸلٸم بەرۋدٸڭ زايىرلى سيپاتىن ٸسكە اسىرۋعا جەنە ورتا بٸلٸم بەرۋ ۇيىمدارى بٸلٸم الۋشىلارىنىڭ اراسىندا ەلەۋمەتتٸك, مٷلٸكتٸك جەنە باسقا دا ٶزگەشەلٸكتەردٸڭ بەلگٸلەرٸن جويۋعا باعىتتالعان. سونىمەن قاتار, قر «بٸلٸم تۋرالى» زاڭىنىڭ 47-بابىنىڭ 15-1-تارماعىندا ورتا بٸلٸم بەرۋ ۇيىمدارىندا بٸلٸم الۋشىلار بٸلٸم بەرۋ سالاسىنداعى ۋەكٸلەتتٸ ورگان بەلگٸلەگەن, مٸندەتتٸ مەكتەپ فورماسىنا قويىلاتىن تالاپتاردى ساقتاۋعا مٸندەتتٸ. ٶزگە بٸلٸم بەرۋ ۇيىمدارىندا بٸلٸم الۋشىلار بٸلٸم بەرۋ ۇيىمىندا بەلگٸلەنگەن كيٸم فورماسىن ساقتاۋعا مٸندەتتٸ ەكەنٸ قاداپ ايتىلعان.
بۇل رەتتە كٶكتەمگە سالىم قر بٸلٸم جەنە عىلىم مينيسترٸ ەرلان ساعاديەۆ وقۋشىلاردىڭ مەكتەپتە كيەتٸن فورماسىنا قاتىستى ۇستانىمىن ايتىپ بەرگەن بولاتىن. جالپى العاندا, اتا-انالار قازاقستاندا وقۋشىلار ٷشٸن بٸرىڭعاي مەكتەپ فورماسىنىڭ ەنگٸزٸلۋٸن قۇپتاپ وتىر. «بٸز بۇنى قۋانا ايتامىز. اتا-انالاردىڭ سٶزٸ بويىنشا, فورما بالالاردىڭ سىرت-كەلبەتٸن كٶرٸكتەندٸرەدٸ, تەرتٸپكە سالادى, وقۋعا مەن بەرۋگە ىقپال ەتەدٸ, بالالاردى تەڭەستٸرەدٸ. وقۋشىلار فورماسى ولاردىڭ تۇلعالىق دارالىقتارىن ەش كەمٸتپەيدٸ», - دەيدٸ ۆەدومستۆو باسشىسى.
جالپى, مەكتەپ كيٸمٸنە قاتىستى قويىلاتىن تالاپتار شەكتەۋلەردٸ بٸلدٸرمەيدٸ. دەگەنمەندە كەيبٸرەۋلەر وسى تالاپتار دٸندارلاردىڭ قۇقىعىن شەكتەپ جاتىر دەگەندٸ العا تارتىپ, بۇل ٶز كەزەگٸندە جۇرتشىلىق اراسىندا تٷسٸنٸسپەۋشٸلٸكتٸڭ تۋىنداۋىنا ىقپال ەتتٸ. الايدا, وسى مەسەلەدە قوعامنىڭ نازارعا الاتىن تۇسى - مەكتەپ فورماسىنا تٷرلٸ كونفەسسييالار تۇرعىسىندا كيٸمنٸڭ ەرەكشە ناقىشتارىن قوسۋعا بولمايتىندىعى تۋرالى ورىندى تالاپ بەلگٸلەنگەن. دەمەك, مەكتەپ فورماسىنا قاتىستى تالاپتار «حيدجاب كييۋدٸ» عانا ەمەس, ٶزگە دە دٸندەر ەلەمەنتتەرٸن پايدالانۋدى شەكتەيدٸ.
وسى تۇرعىدا دٸنتانۋشىلاردىڭ پايىمىنشا, «حيدجاب مەسەلەسٸ» بٸلٸم الۋعا كەدەرگٸ بولماۋى تيٸس. قازاقستان رەسپۋبليكاسى بارلىق ازاماتتارعا, ونىڭ ٸشٸندە مۇسىلماندارعا دا, سەنٸم بوستاندىعىنا قاتىستى بارىنشا جاعداي جاساپ بەرٸپ وتىر. مەكتەپتەن باسقا جەرلەردە ورامال تاعۋعا تىيىمنىڭ سالىنباعاندىعىن ەستەن شىعارماعان جٶن. پاراساتتى ۇرپاق بٸلٸم مەن رۋحاني تەربيەنٸڭ توعىسۋىنان تۋىندايدى. مەكتەپتە ورتاق كيٸم فورماسىن قالىپتاستىرۋ ۇلت بولاشاعى مەن تۇتاس ۇلتتىق سانا-سەزٸمنٸڭ دامۋى ٷشٸن رۋحاني قاجەتتٸلٸك بولىپ تابىلادى. مەسەلەن, مەملەكەت تاڭداۋلى بٸر دٸننٸڭ مٷددەسٸنە باسىمدىق بەرسە, وسى جايت باسقا كونفەسسييالاردى ۇستانۋشىلارعا ەدٸلەتسٸزدٸك بولاتىنى انىق. ەل حالقى دٸني سەنٸم بوستاندىعىنا ەرەكشە قۇرمەتپەن قارايتىن مەملەكەتٸمٸزدٸڭ تالاپتارىنا تٷسٸنٸستٸكپەن قاراۋى تيٸس.
زايىرلى مەملەكەت قىزمەتٸنٸڭ, دٸني قۇندىلىقتاردىڭ باعدارى مەن تالابىنىڭ ەر تٷرلٸ بولۋى قازٸرگٸ ەلەم ەلدەرٸنٸڭ باسىم كٶپشٸلٸگٸنە تەن قۇبىلىس. ال دٸني قاعيداتتار دٸندٸ ۇستانۋشىلارعا ورتاق مٸندەتتەر جٷكتەيدٸ. وسىعان وراي, قازاقستان قوعامىندا سوڭعى بٸرنەشە جىل كٶلەمٸندە ەكٸۇشتى پٸكٸر قالىپتاستىرىپ كەلە جاتقان تٷيتكٸلدٸ مەسەلەلەردٸڭ بٸرٸ − مەكتەپتە دٸني ٷلگٸدەگٸ كيٸم كييۋگە قاتىستى ۇستانىمنان تۋىنداپ وتىر.
قازاقستان مۇسىلماندارى دٸني باسقارماسى وسى جاعدايلاردى ەسكەرە وتىرىپ, ٶزٸنٸڭ رەسمي ۇستانىمىن جارييالادى. «بٸز مۇسىلمان جاماعاتى مەن اتا-انالاردى وقۋ ورىندارىنىڭ مەكتەپ وقۋشىلارىنىڭ كيٸم ٷلگٸسٸنە قاتىستى قويىلاتىن تالاپتارىنا تٷسٸنٸستٸكپەن جەنە سابىرلىقپەن قاراۋعا شاقىرامىز. بۇل مەسەلەنٸ ۋشىقتىرۋ دۇرىس ەمەس. ٶيتكەنٸ, ەلٸمٸزدە ورامالعا تٷبەگەيلٸ تىيىم سالىنباعانىن تٷسٸنۋٸمٸز كەرەك. تەك ورتا مەكتەپتەردە كيٸم ٷلگٸسٸن بٸرٸزدٸلٸككە تٷسٸرۋ ماقساتىندا شەشٸم قابىلدانعان», دەپ اتاپ ٶتٸلگەن باسقارما مەلٸمدەمەسٸندە.
قازاقستاننىڭ كەيبٸر دٸندار ازاماتتارى مەكتەپ جاسىنداعى قىزدارىنىڭ كيٸم ٷلگٸسٸ ورتاق زايىرلى وقۋ ورىندارىندا بٸلٸم الۋىنان باس تارتىپ, ولاردى دٸني وقۋ ورىندارىنا تاپسىرۋمەن شەكتەلمەك. مەكتەپ ەرەجەسٸنە سەيكەس بەلگٸلەنگەن مەكتەپ فورماسىن كيگٸزۋدەن باس تارتقان اتا-انالاردىڭ ٶز قىزدارىن ساباققا جٸبەرمەۋ وقيعالارىنىڭ ورىن العاندىعى بەلگٸلٸ. بۇنداي فاكتتەرگە نەگٸزدەلە وتىرىپ, بٷگٸنگٸ تاڭدا قىز بالالاردىڭ بٸلٸم الۋىنا «حيدجاب» مەسەلەسٸنٸڭ كەدەرگٸ بولىپ وتىرعاندىعىن ايتا الامىز.
يسلام دٸنٸ بويىنشا بٸلٸم الۋ جەنە مەملەكەت زاڭىنا مويىنسۇنۋ – پارىز بولىپ تابىلادى. ەل تۇراقتىلىعى ٷشٸن رۋحانيياتتى دامىتۋ جولىندا اسىعىستىق پەن كٷيگەلەكتٸككە بوي بەرمەي, ورتاق تٸلگە كەلٸپ, ىنتىماعىمىزدى جاڭعىرتا بٸلگەنٸمٸز جٶن. سوندىقتان دا ٸلٸم الماعان ۇرپاقتان ەرتەڭگٸ كٷنٸ قاراڭعى قوعام شىعاتىنى ەرەكشە نازاردا بولعانى دۇرىس. قازاقستان قوعامى وسىنى جاقسىلاپ تٷسٸنٸپ العانى مىڭىزدىلىققا يە. سوندىقتان دا بٸلٸم جەنە عىلىم مينيسترلٸگٸنٸڭ مەكتەپ فورماسىنا قاتىستى تالاپتارىن تٷسٸنٸستٸكپەن قابىلداعان ابزال. قر كونستيتۋتسيياسى مەن زاڭدارى ازاماتتارعا بارىنشا كەڭ قۇقىقتار بەرۋمەن قاتار, ولاردىڭ مەملەكەت پەن قوعام الدىنداعى مٸندەتتەرٸن دە ايقىنداپ بەرگەنٸ تٷسٸنٸكتٸ.
قازاقستاندا ادامنىڭ جەكە باسىنا ەرەكشە مەن بەرٸپ, ونىڭ بٸلٸم الۋىنا, دەنساۋلىعىن ساقتاۋعا, جۇمىس ٸستەۋٸنە, دەمالۋىنا بارىنشا جاعداي جاسالۋى كەڭٸنەن قاراستىرىلعان. اتاپ ايتقاندا, ەلٸمٸزدە بالالاردىڭ مەكتەپكە بارىپ بٸلٸم الۋى زاڭمەن مٸندەتتەلگەن.
جالپى, بٸلٸم الۋ — يسلامنىڭ ەڭ باستى قۇندىلىعى. بٷگٸنگٸ تاڭدا مەكتەپتٸڭ كيٸم فورماسى «حيدجابقا» سەيكەس كەلمەيدٸ دەپ, بٷلدٸرشٸن سەبي بالانى يسلام دٸنٸ پارىز ەتكەن ٸلٸمٸنەن ايىرۋعا بولمايدى.
ۇلت پورتالى
