"Irannyń zymyranmen soqqysy - kek alý protsesiniń basy" - Iran qazaǵy

"Irannyń zymyranmen soqqysy - kek alý protsesiniń basy" - Iran qazaǵy

Iran men AQSh arasyndaǵy áskeri qaqtyǵys irandyq halyqqa yqpalyn tigizbegen. Jurt ádettegidei turmys-tirshiligin istep jatyr. Bul týraly Iranda turatyn qazaq Jafar Shadkam baiandap berdi, dep jazady Tengrinews.kz tilshisi.

Qazaqtar Japarbai dep atap ketken Jafar Shadkam Iranda dúniege kelgen. 1966 jyly Gúlstan oblysynyń Gorgan qalasynda týǵan. Keiin Tegeranǵa oqýǵa túsip, sońǵy 20 jyl boiy Iran astanasynda turyp keledi. 

"Úsh jyldan beri zeinettemin. Sport mekemesinde birneshe jyl jumys istegenmin. Irannyń memlekettik teleradiokompaniiasy shetelge habar taratatyn radio ashqaly jatyr degen habar estip, emtihannan ótip, Qazaq radiosynda aýdarmashy ári diktor bolyp qyzmet atqardym", - deidi ol. 


Búginde Iranda turatyn qazaqtardyń naqty sany belgisiz. Degenmen basym bóligi Gúlstan oblysynda turyp jatyr. Qazaq diasporasy kóp jaǵdaida shoǵyrlanyp, bir aimaqta turady eken. 

Irandyq qazaqtyń sózinshe, jergilikti halyq AQSh-pen túrli qaqtyǵystarǵa úirenip ketken. 


"Rasyn aitqanda, sońǵy ýaqytta bolyp jatqan áskeri áreketter halyqtyń turmys-tirshiligine áser etpedi. Iranda Islam respýblikasy júiesi ornaǵanyna 40 jyl ýaqyt boldy. Osy jyldar boiy Iran men AQSh arasynda osyndai qaqtyǵystar jii bolady. Amerikalyqtar soǵysqa daiynbyz dep jii málimdeidi, biraq Iran halqy oǵan mán bermeidi. Bárine bul úirenshikti jaǵdai siiaqty, qaljyńdap, kúle qaraidy. "AQSh daiyn bolsa, biz de daiynbyz" dep senimdi aitady", - deidi ol. 

Onyń aitýynsha, áskeri áreketter saldarynan Iran rialy (1 teńge shamamen 0.011 rialǵa teń) qunsyzdanǵan eken. 

"Irannyń áskeri áreketinen keiin eleýli ózgeris baiqalmaidy. Halyq kúndelikti tirshiligin istep júr. Sol baiaǵy qalpynda. Áskeri áreketterden keiin Iran rialy (valiýtasy - Esk.) qunsyzdanyp, dollar baǵasy sál joǵarylap ketken edi. Biraq AQSh prezidenti Donald Tramptyń keshegi málimdemesinen keiin valiýta turaqtanyp keledi", - deidi Jafar Shadkam. 

Shadkam general Kasem Sýleimanidiń ólimi irandyqtardy ashýlandyrǵanyn aitady. 

"Iran generaly Kasem Sýleimani Irakqa resmi saparmen barǵanda ony jáne qasyndaǵy 40-qa jýyq áskeridi zymyranmen soqqy jasap óltirgen. Sodan keiin Iran biligimen qatar, halyq ta kek alýdy qalady. Sebebi Sýleimanidiń Iranda óte abyroily. Ony aqtyq saparǵa shyǵaryp salý rásiminde halyq kóptep jinaldy. Mysaly, Tegeranda ótken rásimde halyq milliondap keldi. Generaldyń týǵan jeri Kerman qalasynda adamdardyń kóp bolýynan halyq qysylyp, 70-ten asa adam qaza tapty", - deidi ol.  

Aita keteiik, resmi málimet boiynsha, Sýleimanidi jerleý rásiminde 56 adam qaza taýyp, 200-den asa adam jaraqat alǵan.

Onyń aitýynsha, Iranda sońǵy ýaqytta adam ólimimen aiaqtalatyn oqiǵalar kóbeigen.

"Ózderińiz estigen bolarsyzdar, Tegerannan ushyp shyqqan ýkrainalyq ushaq kóp uzamai apatqa ushyraǵan edi. Ishinde basym bóligi irandyqtar men kanadalyq stýdentter eken. Olar bilet arzan bolǵan soń Kanadaǵa Kiev arqyly ushpaq bolypty. Odan bólek taiaýda Tegerannan Gúlstandaǵy Gombed qalasyna bet alǵan jolaýshylar avtobýsy shatqalǵa qulap, 19 adam qaza tapqan. Olardyń basym bóligi - túrkmender", - deidi irandyq qazaq. 

Zymyranmen soqqylar jasalǵannan keiin de halyq soǵys bolady dep qoryqpaǵan.

"Iran biligi halyqqa sát saiyn "Biz soǵys bastamaimyz, biraq áldekim soǵys bastasa, biz ony támamdaimyz" dep aityp otyrady. Keshegi Irannyń zymyranmen soqqysy - kek alý protsesiniń bastalýy. Munymen ǵana shektelmeidi. "AQSh áskerin búkil Taiaý Shyǵys aimaǵynan qýyp shyǵarmaiynsha toqtamaimyz" dep aityp jatyr bilik", - deidi Shadkam. 


Eske salaiyq, 3 qańtarda AQSh Irak astanasy Baǵdat áýejaiynyń mańyna úsh zymyran ushyryp, saldarynan Iran generaly Kasem Sýleimani qaza tapqan bolatyn. Pentagon munyń josparlanǵan soqqy ekenin málimdegen edi. 

Kasem Sýleimanidiń qazasynan keiin Iran 8 qańtarda Iraktaǵy eki amerikalyq áýebazaǵa shabýyl jasap, "Azap shegýshi Súleimani" operatsiiasynyń bastalǵanyn jariialady. AQSh nysandaryna qarata "jer - jer" klasyndaǵy ondaǵan zymyran ushyryldy.

Shabýyl nátijesinde Ein-ál-Asad áýebazasynda ornalasqan birneshe joiǵysh ushaq zaqymdalǵan. Basqa aqparattarǵa sensek, birneshe ushaq joiylǵan. Irannyń Press TV telearnasy 80 adamnyń qaza bolǵanyn habarlady.