M.Áýezov atyndaǵy Ádebiet jáne óner institýtynyń direktory, QR UǴA korrespondent-múshesi, filologiia ǵylymdarynyń doktory Kenjehan Matyjanov QR Konstitýtsiia kúni qarsańynda zańdy qujattyń mazmunyna toqtaldy, dep habarlaidy QazAqparat.
«Biz, ortaq tarihi taǵdyr biriktirgen Qazaqstan halqy, baiyrǵy qazaq jerinde memlekettilik qura otyryp, ózimizdi erkindik, teńdik jáne tatýlyq murattaryna berilgen beibitshil azamattyq qoǵam dep uǵyna otyryp, dúniejúzilik qoǵamdastyqta laiyqty oryn alýdy tilep, qazirgi jáne bolashaq urpaqtar aldyndaǵy joǵary jaýapkershiligimizdi sezine otyryp, ózimizdiń egemendik quqyǵymyzdy negizge ala otyryp, osy Konstitýtsiiany qabyldaimyz», – osydan shirek ǵasyr buryn búkilhalyqtyq referendýmda qabyldanǵan Ata zańnyń osy betashar sózi kimniń bolsa da júregin jylytady dep oilaimyn.
Bul bizdiń táýelsizdik alǵannan keiingi óz erkimizdi bildire otyryp, halyqtyq talqylaýdan ótkizip baryp qabyldaǵan tuńǵysh Konstitýtsiiamyz. Sondyqtan da onyń alǵashqy sózinen bastap ǵasyrlar boiyna azattyq ańsaǵan eldiń arman-muraty men «baiyrǵy qazaq jerinde óz memlekettigin quryp» erkin ómirge umtylǵan beibit aq nieti aiqyn kórinis beredi», – deidi Kenjehan Matyjanov.
Onyń aitýynsha, negizgi zańda, órkenietti elderdiń ozyq úlgi ónegesi, qalyptasqan adamzattyq qundylyqtary basshylyqqa alynǵan.
«Konstitýtsiianyń búkil bolmys-bitimi naryqtyq qarym-qatynastarǵa negizdelgen, álemdik básekelestikke umtylǵan, ashyq, azamattyq qoǵam qurý ideiasy altyn ózek bolyp tartylǵan. Onyń: «Qazaqstan Respýblikasy ózin demokratiialyq, zaiyrly, quqyqtyq jáne áleýmettik memleket retinde ornyqtyrady, onyń eń qymbat qazynasy - adam jáne adamnyń ómiri, quqyqtary men bostandyqtary», - dep bastalatyn 1-babynyń birinshi tarmaǵynda osyndai tereń maǵyna jatyr. Al osy baptyń ekinshi tarmaǵy: «Respýblika qyzmetiniń túbegeili printsipteri: qoǵamdyq tatýlyq pen saiasi turaqtylyq; búkil halyqtyń igiligin kózdeitin ekonomikalyq damý; qazaqstandyq patriotizm; memleket ómiriniń asa mańyzdy máselelerin demokratiialyq ádistermen, onyń ishinde respýblikalyq referendýmda nemese Parlamentte daýys berý arqyly sheshý», - dep osy oidy naqtylap, tarata túsindiredi», – deidi M.O.Áýezov atyndaǵy Ádebiet jáne óner institýtynyń direktory Kenjehan Matyjanov.
Sonymen qatar, ol irgeli toǵyz bólimnen turatyn Konstitýtsiianyń jalpy mazmuny bir-birimen tyǵyz bailanysqan 98 bapqa júielengenin atap ótti.
«Árbir bap ishinara tarmaqtarǵa jiktelgen. Onyń árbir tarmaǵynda qoǵam men kúndelikti ómirdiń ózekti máselelerin retteitin asa mańyzdy uǵym-túsinikter qamtylǵan. Olardyń qataryndaǵy: «Memlekettik biliktiń birden-bir bastaýy – halyq», «Qazaqstan Respýblikasynda memlekettik menshik pen jekemenshik tanylady jáne birdei qorǵalady», «Menshik mindet júkteidi, ony paidalaný sonymen qatar qoǵam igiligine de qyzmet etýge tiis. Menshik sýbektileri men obektileri, menshik ieleriniń óz quqyqtaryn júzege asyrý kólemi men shekteri, olardy qorǵaý kepildikteri zańmen belgilenedi», «Jer jáne onyń qoinaýy, sý kózderi, ósimdikter men janýarlar dúniesi, basqa da tabiǵi resýrstar memleket menshiginde bolady. Jer, sondai-aq zańda belgilengen negizderde, sharttar men shekterde jeke menshikte de bolýy múmkin», «Qazaqstan Respýblikasyndaǵy memlekettik til - qazaq tili», «Adamnyń qadir-qasietine qol suǵylmaidy», «Eshkimdi azaptaýǵa, oǵan zorlyq-zombylyq jasaýǵa, basqadai qatygezdik nemese adamdyq qadir-qasietin qorlaityndai jábir kórsetýge ne jazalaýǵa bolmaidy», - degen siiaqty árbir azamattyń kúndelikti ómir súrý saltyn aiqyndap, memleket pen qoǵamǵa degen senimin arttyratyn mańyzdy baptar bar», – deidi ol.
Onyń aitýynsha, ulttyq qundylyqtarymyzdyń uiytqysy, adamzattyq asyl qasietterdi ardaq tutatyn Ata zańymyz halqymyzben shirek ǵasyr boiyna birge jasap keledi.
«Halqymyzdyń qol jetkizgen tabystary men elimizdiń álemdik qaýymdastyq aldyndaǵy biik bedeline Qazaqstan Konstitýtsiiasynyń osyndai tereń mazmuny men ómirsheń baptary negiz bolyp keledi. Ata zańymyz órkenietti elderdegidei ǵasyrdan ǵasyrǵa altyn ózegi ózgermei jete bersin», – dep qortyndylady QR UǴA korrespondent-múshesi, filologiia ǵylymdarynyń doktory K.Matyjanov.
