Foto: parlam.kz
Resmi málimetke súiensek, Qazaqstandaǵy ortasha jalaqy - 339 myń teńge. Biraq, shyndyǵynda, eń tómengi jalaqy 70 myń teńgeni quraityn qoǵamda, orta jalaqy odan bes ese kóp bolýy múmkin emes. Búgin Májilistiń jalpy otyrysynda Qazaqstan Respýblikasy Strategiialyq josparlaý jáne reformalar agenttiginiń tóraǵasy Áset Erǵalievke depýtattyq saýal joldaǵan Elnur Beisenbaev «jalǵan» statistika men qoǵamdaǵy shynaiy jaǵdaidy salystyrdy, dep jazady Azattyq Ruhy.
«Ótirikti sendirip aitýdyń ózi óner» degen sózdi Statistika biýrosy týra maǵynasynda túsinetindei kórinedi maǵan. Statistikterdiń resmi málimetin oqysań, Qazaqstanda ortasha jalaqy Eýropany ókshelep qalǵan. Al, jumyssyzdyq kórsetkishi boiynsha Skandinaviia elderinen esh kem túspeimiz», - dedi sózin bastaǵan Beisenbaev.
Osylai degen ol, eń aldymen Qazaqstandaǵy azyq-túlik baǵasynyń resmi statistikasyn oqyp, keiin shyntýaiyna kelgende bazardaǵy baǵa qandai ekenin aityp berdi.
«Dál qazir qazaqstandyqtardyń eń basty problemasy – azyq-túlik baǵasynyń sharyqtaýy. Qymbatshylyq qarapaiym halyqty alqymdap tur. Biraq Ulttyq statistika biýrosy 10 jumyrtqa – 490 teńge, airannyń litri – 390 teńge, piiaz – 182 teńge, al qiiar men qyzanaq baǵasyn 1000 teńgeniń kóleminde deidi. Oǵan qosa, Statistika biýrosynyń málimetinshe 2023 jyldyń naýryz aiyna azyq-túlik baǵasy shamamen 21 protsentke ósipti.
Shyndyǵynda, másele odan ári ýshyǵyp tur. Keshe búkil aimaq boiynsha «AMANAT» partiiasynyń monitoringtik toptary azyq-túlik baǵalaryn qadaǵalady. Nátijesinde, piiazdyń baǵasy - 350 teńge, qiiar men qyzanaq – 1600 teńge, al jumyrtqanyń baǵasy - 600 teńge. Iaǵni 1,5-2 esege deiin, 70-100 protsentke baǵanyń sharyqtaǵany baiqalady», - dedi ol.
«QAZIR DÚKENGE BARÝǴA QORQASYŃ»
Osylai másele kótergen Elnur Beisenbaev elimizde tek bir balasy bar otbasynyń ózi bir ai emes, bir aptanyń ishinde «qarny toq» otyrý úshin kemi 40 myń teńge jumsaidy deidi. Iaǵni, áleýmettik jaǵdaiy tómen bolǵandyqtan, memleketten aiyna shamamen osyndai járdemaqy alatyn otbasylardyń jaǵdaiy óte qiyn.
«Resmi málimetke súiensek, Qazaqstandaǵy ortasha jalaqy 339 myń teńgeni qurasa, halyqtyń jan basyna shaqqandaǵy tabysy – 166 myń teńgeni qurap otyr. Shynyn aitý kerek, bul tsifrlarǵa qarapaiym halyq senbeidi. Eń tómengi jalaqy 70 myń teńgeni quraityn qoǵamda, orta jalaqy odan 5 esege kóp bolýy múmkin emes. Oǵan qosa, osydan bir jyl buryn Memleket basshysy halqymyzdyń jartysynyń ailyq tabysy 50 myń teńgeden aspaityndyǵyn kórsetken bolatyn. Iaǵni, infliatsiianyń ósýi, ekonomikalyq táýekelderdiń artýy jaǵdaiynda atalǵan kedei halyqtyń tabysy kúrt artty degenge eshkim senbeidi», - deidi ol.
Depýtat kótergen úshinshi másele – ol Qazaqstandaǵy jumyssyzdyq máselesi boldy. Bul kórsetkishke kelgende de statistika biýrosynyń resmi málimeti men qoǵamdaǵy jaǵdaidyń arasynda aiyrmashylyq zor dep otyr Beisenbaev.
«Úshinshiden, sońǵy 3 jyl boiy Ulttyq statistika biýrosy Qazaqstandaǵy halyqtyń nebári 4,9 protsenti, iaǵni 450 myń adam jumyssyz deidi. Qazaqstanda jumyssyzdar statistikasy tek halyqty jumyspen qamtý ortalyqtaryna arnaiy ótinish bergenderdiń esebinen júrgiziteni anyq. Sondyqtan jumyssyzdardyń kóbi esepten tasady qalyp qoiady. Al, resmi derek boiynsha jastar arasyndaǵy jumyssyzdardyń sany shamamen 80 myń adamdy quraidy. Shyndyǵyna kelsek, osy toptadaǵy jumys istemeitin, tipti oqymaityn «NEET» jastardyń sany 380 myńdy, al ózin-ózi jumyspen qamtityn, iaǵni turaqty tabysy joq jastardyń sany 300 myńnan asyp jyǵylady. Sonda tek jas azamattardyń kemi 750 myńy jumyssyzdar qatarynda. Bul resmi statistikalyq kórsetkishten 10 esege kóp», - dedi Beisenbaev.
Mine, áleýmettik-ekonomikalyq jaǵdaidyń tek úsh baǵytyna toqtalǵan depýtat «ekonomikalyq ósim, óndiristiń damýy, turǵyn-úilerdiń salynýy, aýyl sharýashylyǵynan ónim alý siiaqty kórsetkishter boiynsha suraqtar óte kóp» ekenin alǵa tartty.
«Jalpy, Úkimettiń sheshim qabyldarda jiberetin basty kemshiligi – jalǵan statistikany paidalanýy. Statistika – eldegi naqty aqparat pen shynaiy kórsetkishterdiń bet-beinesi bolýy tiis. Degenmen, Úkimet tarapynan qabyldanǵan sheshimderdiń álsizdigi, kóbinde qate málimetterge súienýdiń negizinde oryn alyp otyr. Ulttyq biýro júrgizetin statistika barynsha shynaiy, halyqtyń áleýetin ashyq kórsetýi tiis. Sonda ǵana qazaqstandyqtardyń turmysyn jaqsartý, tabysyn arttyrý múmkin bolady. Osy rette, biz naqty aqparat berýdiń jańa, ádil erejesin qalyptastyrýymyz qajet», - dedi sózin túiindedi ol.
