Qazirgi tańda óz óleńimen erekshelenip, jas aqyndar arasynan sýyrylyp shyǵyp, tanylyp kele jatqan talant iesi, jas shaiyr, jýrnalist, Qazaqstan Jazýshylar odaǵynyń múshesi Dúisenáli Álimaqyn «Sarasóz» baǵdarlamasynda qonaqta bolyp, ádebiet jaily oilarymen bólisti, – dep habarlaidy «Ult aqparat».
Qazirgi ádebiettiń kólemi de, aýqymy da keń degen jas aqyn, sonymen qatar qazir burynǵyǵa qaraǵanda jazyp-syzatyndardyń sany kópteý ekenin de jasyrmady.
«Aq pen qaranyń teń júretini siiaqty, ádebietti súietinde de, kúnkóris úshin júrgender de bar. Bireýi shynaiy ádebietke úles qossam, iaǵni Qudaidyń bergen talantymen jumys istep jatqanda. Ekinshisi, osy ádebietti at shyǵarýdyń, bedel jinaýdyń nemese qazirgi zaman tilimen aitqanda bizneske ainaldyrýdyń quraly retinde qaraidy. Osylai qazir ekeýi qatar júrip kele jatyr. Ony ajyratý úshin, oqyrman óziniń kókirek kózine bailanysty. Shákárim babamyzdyń aitqanyndai, oi-kóz, kókirek kózi degenimizben bir maǵynada. Jaqsy men jamandy bir ýaqytta qalai saralaý, qalai sonyń jaqsysyn alyp, jamanyn tastaý, osyny daǵdyǵa ainaldyrý, qazirgi tilmen aitqanda opyq jep qalmaý. Birdeńeni oqyǵanda da, sen bir kitapty oqyǵanda ýaqytyńa janyń ashýy kerek. Osy jaǵynan qaraǵanda, qazirgi oqyrmannyń kóbi saýatty dep oilaimyn. Oǵan bizdiń jaqsy avtorlarymyzdy, jaqsy aqyn-jazýshylarymyzdy oqyp júrgen oqyrmandarymyzdyń pikiri, kózqarastary osy sózimizdi dáleldeidi», – deidi Dúisenáli Álimaqyn.
Onyń aitýynsha, jazýshynyń jarnamasy ózine bailanysty. Naqty aitqanda, qalam ustaǵan adamnyń minezine bailanysty siiaqty. Bireý óz atynyń árbir jerde atalýyn qalaidy. Jiyn-toida, el-jurttyń aldynda júrgendi qalaidy. Biraq ol ózi talant. Al bireýi qalamaidy. Ol tek qana meniń mindetim, meniń missiiam – jazý, qalǵanyn oqyrman ózi saralap alady degen oida bolady.
«Qazirgi qoǵam úshin bul sál qaýipti nárse. Qazirgidei talantty jáne talantsyz adamdardyń japatarmaǵai ádebietke kelgeninde, shyn talanttylar kózge túspei, tasada qalyp jatady. Oǵan endi kim kináli degende, árine avtordyń ózi. Sen talanttysyń ba, jaqsy kitap jaz. Jáne onyń jarnamasyn jasa. Biz osyǵan deiin Jazýshylar odaǵynyń janynan ashylǵan kórkemdik keńes degen boldy dep estip keletinbiz. Qazirgi qoǵamǵa osy kórkemdik keńes aýadai qajet. Sebebi poeziiany da, prozany da, tipti ánniń sózin de oqyrman talǵamai jutyp jatyr. Bul árine, daǵdarysqa ákelip soǵady. Daǵdarys bolǵanda, ádebiettiń, mádeniettiń daǵdarysy bolady. Muny basqa ózge de sheteldik memleketter áldeqashan bastan ótkizgen. Biraq olar báribir talantty ádebietti talantty adamdar ǵana jasai alatynyn, tipti ony toptasyp emes, jeke, dara adamdardyń jasaitynyn áldeqashan dáleldep berdi. Olarda tájiribe bar. Al bizde qazirgi qoǵam bárin birdei damytqysy keledi, bárin birdei talantty qylyp kórsetkisi keledi. aqyn-jazýshylarǵa arnalǵan músháiralarda, shyny kerek, tulpar men mástek te qatar shaýyp jatady. Oǵan endi kóz jumyp qarap otyrǵan qoǵam da kináli, bul endi bylaisha aitqanda, talantty óltirý. Kezinde jańaǵy aityp otyrǵan kórkemdik keńeste prozashylar aitatyn: «Biz Ábish Kekilbaevtyń aldyna baryp jazǵan áńgimemizden, povesimizden úzindi oqyp berdik. Sonyń ózi bir ádebi-syn mektepten ótkendei boldyq» dep estelikterinde jazady. Al aqyndar «Biz Ǵafý Qaiyrbekovtyń, basqa múiizi qaraǵaidai aqyndardyń aldynda óleńderimizdi oqyp, kórkemdik keńesten ótkizdik» dep jatady. Mine qazirgi qoǵamda kórkemdik keńestiń aýadai qajettigi osy jerde kórinedi. Múiizi qaraǵaidai aǵalar qazir de bar, múmkin olar óz shyǵarmashylyǵymen ketti, sońǵy býyndy oqymaidy ne uqypsyz qaraidy. Kezindegi aǵalarymyzdyń jastardyń, ózinen keiingi býynǵa jazǵan alǵysózderin oqyp kórińizshi. Bir alǵysózdiń ózi – bir maqala, ádebi maqala, ádebi syn.
Jaqynda Ǵalym Jailybai aǵamyzdyń kitabyna Fariza apamyzdyń jazǵan alǵysózin oqydym. Oilanyp-tolǵanǵan, keń ádebi-ǵylym maqalamen birdei bolyp tur alǵysózdiń dárejesi. Jan-jaqty saralanǵan, avtordyń da, shyǵarmanyń da túiini, ózegi ashylǵan», – deidi Dúisenáli Álimaqyn.
Sonymen qatar, jas aqyn óleńge qalai kelgeni týraly da tilge tiek etti. Aitýynsha, mektep qabyrǵasynda júrgende azyn-aýlaq óleń jazyp júrirp, basqa pánderge ikemimiz joq ekenin baiqaidy.
«Ádebietke qyzyqtyq, eptep jaza bastadyq. Sodan ary qarai qyzyǵýshylyq ushqynnan laýlaǵan otqa deiin aralyqta ottyń janǵany siiaqty birte-birte laýlap kele jatyr. Bul endi poeziianyń bir qudireti shyǵar dep oilaimyn. Men aqyn bolmaimyn dep shyn aqyn aita almaidy. Seniń talantyń nemese shabytyń bolmasyńa qoimaidy. Osyǵan deiingi aqyndardyń keibiri múlde aqyn bolam dep oilamaǵandar. Al oǵan qaraǵanda ózińniń kózqarasyńdy, oiyńdy, oiyńa kelgen bir sezimdi uiqasty óleńmen, qazaqtyń óleńimen jetkizý áldeqaida ikemdi bolǵan shyǵar. Sol úshin óleńge keldik dep oilaimyn», – deidi ol.
Aqynnyń aitýynsha, myqty aqyn bolý úshin aqynǵa talanttan basqa eńbek qajet. Sebebi biz qazir tamsanyp oqityn qazaq aqyndarynyń, álem aqyndarynyń bári de eńbektengen. Eshbir aqyn, eshbir jazýshy eńbeksiz artyna eshteńe qaldyra almaǵan. Bári de kúni-túni eńbektengen.
«Mysaly, Jumekeńdi alaiyq, Muqaǵalidy alaiyq... Bir-birimen jarysyp óleń jazdy deidi. Sonyń ózi - ushan teńiz eńbek. Qazirgi oqyrman sonyń nárin alyp jatyr. Al bizden keiingi, odan keiingi urpaqtarǵa ol taýsylmaityn qazyna. Sondai-aq, biz keshegi 30 jylda rýhani qundylyqtardyń kóbinen adasyp qaldyq. Kóp aǵalarymyz aitady, keshegi kezde búgingige qaraǵanda oqyrmanymyz kóp edi deidi. Bir aýylǵa nemese oblysqa barsań seni tanymaityn adam joq deidi. Biz bárine ekonomika dep urandadyq, al halyqtyń jaǵdaiy máz emes boldy, shyny kerek. sosyn «ash bala toq balamen oinamaidynyń» keri ondai halyq, ondai qoǵam qalai kitap oqidy? Árine kitap oqý degen adamnyń kóńil-kúiiniń durystyǵyn da, áleýmettik jaǵdaiynyń jaqsylyǵyn da kórsetedi. Oǵan taǵy ekonomikalyq daǵdarys, aqparattyq soǵys, internet álemi, jan-jaqtan tartyp adamdy, jahandanýdyń bizge áseri osy bolyp otyr. Adamdardy taza rýhani álemnen ýaqytsha álemge jetelep apara jatyr. Mysaly, osy rýhani qundylyqtyń, oqyrmannyń eń jaqsy damyǵan kezi – frantsýz ádebietiniń sharyqtap turǵan kezimen týra keledi desem, qatelespeitin shyǵarmyn. Áli kúnge deiin kitap oqityn, áli kúnge deiin gazet satyp alyp, burynǵy kóne muralarmen ainalysyp, solardy jinap júretin oqyrmandar sol jaqta bar dep aityp jatady. Bul - rýhani qundylyqqa sál de bolsa syzat túspegen elder. Al, bizdiki basqasha. Biz oqyrmandy joǵaltyp aldyq, rýhani qundylyq pen materialdyq qundylyqtyń qaisy kerek ekenin shatastyryp aldyq. Osyndai faktorlar bizdiń oqyrmandy árine adastyrady. Bul jerde siz oqyrman izdep te áýre bola almaisyz», – deidi Qazaqstan Jazýshylar odaǵynyń múshesi Dúisenáli Álimaqyn.
Aita keteiik, otandyq aranalardyń birindegi «Sarasóz» baǵdarlamasyna qonaq bolǵan jas aqyn, jýrnalist, Qazaqstan Jazýshylar odaǵynyń múshesi Dúisenáli Álimaqyn ádebiet jaily oilarymen bólisti. Sonymen qatar, qazirgi ádebiettiń kólemi de, aýqymy da keń degen jas qalamger, búgingi tańda burynǵyǵa qaraǵanda jazyp-syzatyndardyń sany kópteý ekenin de jasyrmady.
