Foto: shutterstock.com
QR SJjRA Ulttyq statistika biýrosynyń derekterine sáikes, 2023 jyldyń qorytyndysy boiynsha el ishindegi bólshek elektrondyq kommertsiia naryǵynyń kólemi 2,4 trln teńgeni qurady — ótken jylmen salystyrǵanda birden 24,3%-ǵa artyq. Jalpy alǵanda, bólshek saýdanyń jalpy kólemindegi elektrondyq kommertsiianyń úlesi (marketpleisterdi eskere otyryp) 2023 jyly rekordtyq 12,7%-ǵa jetti, dep habarlaidy "Ult Aqparat" ranking.kz sarapshylaryna silteme jasap.
Aita ketý kerek, elektrondyq kommertsiianyń jalpy ainalymynyń 72,4%-y marketpleisterge, al kólemniń tek 27,6%-y kásiporyndardyń jeke internet-resýrstary arqyly satýǵa jumsaldy. Osylaisha, bul QR-daǵy elektrondyq kommertsiianyń negizgi naryǵyn qalyptastyratyn marketpleister.
Mańyzdy másele: negizinen marketpleister arqyly óz taýarlaryn shaǵyn kásiporyndar satady — olardyń úlesi elektrondyq saýda naryǵynyń 93%-yn qurady. Sonymen qatar, orta kásiporyndardyń úles salmaǵy 4,8% qurady, biraq iri kásiporyndardyń úlesi — nebári 2,4%. Bul osylai bolady dep kútilýde de: shaǵyn bizneste satý saittaryn júrgizý úshin resýrstar kóp emes, sonymen birge onlain satylymǵa shyǵý qajettiligi óte joǵary, bul qol jetimdilikti arttyrady jáne kóptegen múmkindikterdi ashady. Shyn máninde, marketpleisterdiń keńeiýi shaǵyn jáne orta biznestiń damýyna oń áser etedi dep aitýǵa bolady.
Marketpleisterge tolyǵyraq toqtalaiyq.
Elektrondyq kommertsiia naryǵyna jáne eldegi ShOB-tyń damýyna oń áser etýden basqa, marketpleister biýdjetke eleýli úles engizedi. Ranking.kz komandasy QR-daǵy qyzmetin júzege asyratyn marketpleis biýdjetine qansha salyq tóleitinin zertteýge sheshim qabyldady. Taldaýda tapqyr tanymal marketpleister, sondai-aq ashyq qoljetimdi derekterdiń bolýy eskerildi. Nátijesinde biz 14 marketpleisti qarap, salyq tóleýshilerdiń aýdarymdary boiynsha reiting jasadyq.
Jarnalar boiynsha absoliýtti kóshbasshy Kaspi.kz (Kaspi Dúkeni, Kaspi Travel, Kolesa) boldy: 2023 jyly kompaniia el biýdjetine óziniń marketpleisteriniń qyzmetinen jalpy somasy 102,7 mlrd teńgeden astam jarna jiberdi. Masshtabty túsiný úshin mynany atap ótemiz: bul salyq kólemi QR iri marketpleisteri arasynda bólingen barlyq aýdarymdardyń 81,5%-yn quraidy. Sonymen qatar, jyldan jylǵa bul soma aitarlyqtai qarqynmen ósip, aýdandardyń damý dinamikasyn kórsetedi. Máselen, sońǵy tórt jylda kaspi.kz marketpleisterinen biýdjetke salyq aýdarymdarynyń ortasha jyldyq ósý qarqyny (CAGR) 81%-yn qurady.
Salyqtar boiynsha úzdik-5-ke «IMVBKZ» JShS-niń Wildberries.ru (2023 jyly biýdjette 13,5 mlrd teńge salyqqa ulǵaidy), «OZON Marketpleis Qazaqstan»-nyń Ozon.kz (5,2 mlrd teńge) jáne «OElIks Grýpp»-tyń Olx.kz (3 mlrd teńgege jýyq) kirdi. «Milliardtaǵan» salyqtar osymen aiaqtalady. Besinshi orynda Halykmarket.kz: shamamen 996 mln teńge.
Budan ári salyqtar boiynsha Shop.kz (240 mln teńge), Forte.kz (206,3 mln teńge), Jmart.kz (79,5 mln teńge) jáne basqalary bar.
Bizdiń taldaýymyzǵa sondai-aq Satu.kz, Clevermarket.kz, Lamoda.kz, Tomas.kz jáne Marketplace.kz kirdi. Qytailyq marketpleister belsendi saýda jasaidy, biraq Qazaqstanda salyq tólemeidi. Tolyǵyraq málimetter infografikada keltirilgen.
Qyzyqty statistikany keltireiik.
2023 jyly marketpleisterde satylatyn taýarlardyń eń tanymal toptary:
telefondar men gadjetter — 486,2 mlrd teńge;
turmystyq tehnika — 205 mlrd teńge;
kompiýterler, noýtbýkter, baǵdarlamalyq jasaqtama, kompiýterlik taýarlar — 178,4 mlrd teńge;
avtotaýarlar — 140,5 mlrd teńge;
qurylys pen jóndeýge arnalǵan taýarlar — 85,7 mlrd teńge.
Sondai-aq, úzdik 10-ǵa kelesi sanattar kirdi: jihaz, azyq-túlik, úi jáne saiajai taýarlary, sulýlyq pen densaýlyqqa arnalǵan taýarlar, kiim, aiaq kiim jáne sporttyq taýarlar.
Sonymen qatar, marketpleis arqyly alynatyn qyzmetterdiń ishinde eń tanymal boldy:
biletterdi satyp alý jáne kólikke oryn brondaý — 495,8 mlrd teńge;
jolaýshylardy tasymaldaý boiynsha qyzmetter — 488,1 mlrd teńge;
jarnama salasyndaǵy qyzmetter — 53,5 mlrd teńge;
tapsyrys boiynsha azyq-túlik jetkizý boiynsha qyzmetter — 43,6 mlrd teńge;
ornalastyrý oryndarynyń qyzmetterin brondaý jáne tóleý — 31,7 mlrd tg.
