فوتو: shutterstock.com
قر سججرا ۇلتتىق ستاتيستيكا بيۋروسىنىڭ دەرەكتەرٸنە سەيكەس, 2023 جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا ەل ٸشٸندەگٸ بٶلشەك ەلەكتروندىق كوممەرتسييا نارىعىنىڭ كٶلەمٸ 2,4 ترلن تەڭگەنٸ قۇرادى — ٶتكەن جىلمەن سالىستىرعاندا بٸردەن 24,3%-عا ارتىق. جالپى العاندا, بٶلشەك ساۋدانىڭ جالپى كٶلەمٸندەگٸ ەلەكتروندىق كوممەرتسييانىڭ ٷلەسٸ (ماركەتپلەيستەردٸ ەسكەرە وتىرىپ) 2023 جىلى رەكوردتىق 12,7%-عا جەتتٸ, دەپ حابارلايدى "ۇلت اقپارات" ranking.kz ساراپشىلارىنا سٸلتەمە جاساپ.
ايتا كەتۋ كەرەك, ەلەكتروندىق كوممەرتسييانىڭ جالپى اينالىمىنىڭ 72,4%-ى ماركەتپلەيستەرگە, ال كٶلەمنٸڭ تەك 27,6%-ى كەسٸپورىنداردىڭ جەكە ينتەرنەت-رەسۋرستارى ارقىلى ساتۋعا جۇمسالدى. وسىلايشا, بۇل قر-داعى ەلەكتروندىق كوممەرتسييانىڭ نەگٸزگٸ نارىعىن قالىپتاستىراتىن ماركەتپلەيستەر.
ماڭىزدى مەسەلە: نەگٸزٸنەن ماركەتپلەيستەر ارقىلى ٶز تاۋارلارىن شاعىن كەسٸپورىندار ساتادى — ولاردىڭ ٷلەسٸ ەلەكتروندىق ساۋدا نارىعىنىڭ 93%-ىن قۇرادى. سونىمەن قاتار, ورتا كەسٸپورىنداردىڭ ٷلەس سالماعى 4,8% قۇرادى, بٸراق ٸرٸ كەسٸپورىنداردىڭ ٷلەسٸ — نەبەرٸ 2,4%. بۇل وسىلاي بولادى دەپ كٷتٸلۋدە دە: شاعىن بيزنەستە ساتۋ سايتتارىن جٷرگٸزۋ ٷشٸن رەسۋرستار كٶپ ەمەس, سونىمەن بٸرگە ونلاين ساتىلىمعا شىعۋ قاجەتتٸلٸگٸ ٶتە جوعارى, بۇل قول جەتٸمدٸلٸكتٸ ارتتىرادى جەنە كٶپتەگەن مٷمكٸندٸكتەردٸ اشادى. شىن مەنٸندە, ماركەتپلەيستەردٸڭ كەڭەيۋٸ شاعىن جەنە ورتا بيزنەستٸڭ دامۋىنا وڭ ەسەر ەتەدٸ دەپ ايتۋعا بولادى.
ماركەتپلەيستەرگە تولىعىراق توقتالايىق.
ەلەكتروندىق كوممەرتسييا نارىعىنا جەنە ەلدەگٸ شوب-تىڭ دامۋىنا وڭ ەسەر ەتۋدەن باسقا, ماركەتپلەيستەر بيۋدجەتكە ەلەۋلٸ ٷلەس ەنگٸزەدٸ. Ranking.kz كومانداسى قر-داعى قىزمەتٸن جٷزەگە اسىراتىن ماركەتپلەيس بيۋدجەتٸنە قانشا سالىق تٶلەيتٸنٸن زەرتتەۋگە شەشٸم قابىلدادى. تالداۋدا تاپقىر تانىمال ماركەتپلەيستەر, سونداي-اق اشىق قولجەتٸمدٸ دەرەكتەردٸڭ بولۋى ەسكەرٸلدٸ. نەتيجەسٸندە بٸز 14 ماركەتپلەيستٸ قاراپ, سالىق تٶلەۋشٸلەردٸڭ اۋدارىمدارى بويىنشا رەيتينگ جاسادىق.
جارنالار بويىنشا ابسوليۋتتٸ كٶشباسشى Kaspi.kz (Kaspi دٷكەنٸ, Kaspi Travel, Kolesa) بولدى: 2023 جىلى كومپانييا ەل بيۋدجەتٸنە ٶزٸنٸڭ ماركەتپلەيستەرٸنٸڭ قىزمەتٸنەن جالپى سوماسى 102,7 ملرد تەڭگەدەن استام جارنا جٸبەردٸ. ماسشتابتى تٷسٸنۋ ٷشٸن مىنانى اتاپ ٶتەمٸز: بۇل سالىق كٶلەمٸ قر ٸرٸ ماركەتپلەيستەرٸ اراسىندا بٶلٸنگەن بارلىق اۋدارىمداردىڭ 81,5%-ىن قۇرايدى. سونىمەن قاتار, جىلدان جىلعا بۇل سوما ايتارلىقتاي قارقىنمەن ٶسٸپ, اۋدانداردىڭ دامۋ ديناميكاسىن كٶرسەتەدٸ. مەسەلەن, سوڭعى تٶرت جىلدا kaspi.kz ماركەتپلەيستەرٸنەن بيۋدجەتكە سالىق اۋدارىمدارىنىڭ ورتاشا جىلدىق ٶسۋ قارقىنى (CAGR) 81%-ىن قۇرادى.
سالىقتار بويىنشا ٷزدٸك-5-كە «يمۆبكز» جشس-نٸڭ Wildberries.ru (2023 جىلى بيۋدجەتتە 13,5 ملرد تەڭگە سالىققا ۇلعايدى), «وزون ماركەتپلەيس قازاقستان»-نىڭ Ozon.kz (5,2 ملرد تەڭگە) جەنە «وەليكس گرۋپپ»-تىڭ Olx.kz (3 ملرد تەڭگەگە جۋىق) كٸردٸ. «ميللياردتاعان» سالىقتار وسىمەن اياقتالادى. بەسٸنشٸ ورىندا Halykmarket.kz: شامامەن 996 ملن تەڭگە.
بۇدان ەرٸ سالىقتار بويىنشا Shop.kz (240 ملن تەڭگە), Forte.kz (206,3 ملن تەڭگە), Jmart.kz (79,5 ملن تەڭگە) جەنە باسقالارى بار.
بٸزدٸڭ تالداۋىمىزعا سونداي-اق Satu.kz, Clevermarket.kz, Lamoda.kz, Tomas.kz جەنە Marketplace.kz كٸردٸ. قىتايلىق ماركەتپلەيستەر بەلسەندٸ ساۋدا جاسايدى, بٸراق قازاقستاندا سالىق تٶلەمەيدٸ. تولىعىراق مەلٸمەتتەر ينفوگرافيكادا كەلتٸرٸلگەن.
قىزىقتى ستاتيستيكانى كەلتٸرەيٸك.
2023 جىلى ماركەتپلەيستەردە ساتىلاتىن تاۋارلاردىڭ ەڭ تانىمال توپتارى:
تەلەفوندار مەن گادجەتتەر — 486,2 ملرد تەڭگە;
تۇرمىستىق تەحنيكا — 205 ملرد تەڭگە;
كومپيۋتەرلەر, نوۋتبۋكتەر, باعدارلامالىق جاساقتاما, كومپيۋتەرلٸك تاۋارلار — 178,4 ملرد تەڭگە;
اۆتوتاۋارلار — 140,5 ملرد تەڭگە;
قۇرىلىس پەن جٶندەۋگە ارنالعان تاۋارلار — 85,7 ملرد تەڭگە.
سونداي-اق, ٷزدٸك 10-عا كەلەسٸ ساناتتار كٸردٸ: جيھاز, ازىق-تٷلٸك, ٷي جەنە ساياجاي تاۋارلارى, سۇلۋلىق پەن دەنساۋلىققا ارنالعان تاۋارلار, كيٸم, اياق كيٸم جەنە سپورتتىق تاۋارلار.
سونىمەن قاتار, ماركەتپلەيس ارقىلى الىناتىن قىزمەتتەردٸڭ ٸشٸندە ەڭ تانىمال بولدى:
بيلەتتەردٸ ساتىپ الۋ جەنە كٶلٸككە ورىن برونداۋ — 495,8 ملرد تەڭگە;
جولاۋشىلاردى تاسىمالداۋ بويىنشا قىزمەتتەر — 488,1 ملرد تەڭگە;
جارناما سالاسىنداعى قىزمەتتەر — 53,5 ملرد تەڭگە;
تاپسىرىس بويىنشا ازىق-تٷلٸك جەتكٸزۋ بويىنشا قىزمەتتەر — 43,6 ملرد تەڭگە;
ورنالاستىرۋ ورىندارىنىڭ قىزمەتتەرٸن برونداۋ جەنە تٶلەۋ — 31,7 ملرد تگ.
