Páter tonaýshylardan qalai qorǵaný kerek?

Jyl saiyn Qazaqstanda on myńdaǵan páterlerdi tonaidy, al tonaýshylardan qorǵanýdyń keń taralǵan ádisteri keide jetkiliksiz: tájiribeli urylar birneshe minýt ishinde páterge kirip, tazarta alady.

Sondyqtan, páterdi qaraýsyz qaldyrsaq, biz onyń qaýipsiz ekenine árdaiym senimdi bola bermeimiz. Al tonaý statistikasy keide jumys ornynan nemese demalystan keiin úige oralǵannan keiin, páterdegi barlyq nárseniń ornynda ekendigine senimdilik bermeidi.

Qazaqstan Respýblikasynyń Bas prokýratýrasynyń málimetinshe, 2018 jyldyń alty aiynda ǵana Qazaqstanda 17370 páterde urlyq jasaldy. Bul ótken jylǵydan 12,8%-ǵa az. Degenmen, Qazaqstanda urlyqtyń kóbisin páter urlyǵy shamamen 20%-yn quraidy (tek uialy telefondardy urlaý týraly ǵana).

Oblys boiynsha bólingen statistikaǵa qarasańyz, urlyqtardyń kópshiligi Almaty oblysy (2 734), Almaty (2 183), Ońtústik Qazaqstan (1 963), Shyǵys Qazaqstan (1 523), Qaraǵandy ​​(1 240) jáne Qostanai oblysynda (1 239) oryn alady. Bul óńirler eldegi barlyq urlyqtardyń shamamen 63% -yn quraidy.

Tonaý Batys-Qazaqstan (629), Qyzylorda (490), Atyraý (469), Soltústik Qazaqstan (459) jáne Manǵystaý (288) oblystarynda eń az.

Alaida, árbir oblystaǵy halyq sany derekterin salystyryp, jan basyna urlyqtyń mólsherin eseptei otyryp, 100 myń adamǵa shaqqandaǵy urlyq sany boiynsha kóshbasshylar Qostanai oblysy, Almaty oblysy, Almaty, Shyǵys Qazaqstan jáne Aqmola oblystary bolyp tabylady.

Keste 1. Aimaq boiynsha urlyq statistikasy

* Urlyq statistikasy – Qazaqstan Respýblikasynyń Bas prokýrorynyń málimeti boiynsha

** urlyq koeffitsienti – shamamen, KK = formýlasy boiynsha esepteledi (urlyq sany * 100 000) / Halyq sany

Qazaqstandyqtar páterlerin tonaýshylardan qalai qorǵaidy?

Qazaqstandyqtardyń óz páterleriniń qaýipsizdigi jáne sol úshin ne isteitini týraly surastyrý úshin «NOMAD Inshýrans» saqtandyrý kompaniiasynyń mamandary klientter arasynda saýalnama júrgizdi. Zertteý nátijeleri boiynsha kelesi anyq boldy:

•  Респонденттердің  кем дегенде 64%-ы күндердің бір күнінде пәтер тонаушылардан 

қорғану керектігін ойлайды, бірақ ол үшін ешқандай әрекет жасамады;

• Олардың 61%-ы пәтер тонаушылардан қорғалған деп есептейді;

•  54%-ы пәтерді қорғау бойынша шаралар қабылдайды;

•  37%-ы бұл туралы ешқашан ойланбаған.

Tonaýshylardan qorǵaý úshin respondentterden kóp taralǵan joldary:

Qorǵalǵan qulyp (86%). Respondentterdiń kópshiligi esik qulpynyń qaýipsizdigine senimdi ekendigin aitady. Degenmen, esik qulyptary árqashan senimdi emes ekendigin aita ketý kerek. Uzaq ýaqyttan keiin, ne tez buzylatyndary bar. Bastapqy jáne tsilindrli túrli tsilindrlerdiń eki túrin ornatý kerek. Olar páterdi buzýdan 100% qorǵamaidy, biraq tonaýshylar úshin «jumysty» edáýir qiyndatady.

Qaýipsiz esik. Respondentterdiń 76%-y páterge qaýipsiz esikter ornatqanyn aitty. Qaqpashalary bar bolat esikterdi (jáne jaqsyraq eki esikpen) ornatý – bul tonaýshylardyń ilmekterdi kesip, esikti alyp tastaý múmkindigin joqqa shyǵarady.

Kirý kezinde beine baqylaý (56%). Bul ádis 100% qaýipsiz emes. Ádette, tájiribeli urshylar aldyn ala páterdi tańdap, urlyqty muqiiat josparlaidy. Demek, kire berisindegi beine kamera kedergi emes. Alaida kóptegen respondentter bul jetkilikti dep sanaidy.

Terezelerdegi torlar (43%). Eger siz birinshi nemese ekinshi qabatta tursańyz, qorǵalatyn jáne nyǵaitylǵan terezeler – mindetti shara. Eń jaqsysy – berik torlar ornatý. Joǵarǵy qabattardyń (urylar úidiń shatyrynan kire alady) jáne páterlerdiń janynda órt sóndirý baspaldaqtary nemese kirýlerdinde «sóreleri» ornalasqan turǵyndaryna da osyndai keńes beremiz.

Signal (24%). Kóptegen tonaýshylar birneshe minýt ishinde enip alatyn páterdi tańdaidy. Sondyqtan buzý ýaqytyn arttyratyn jáne «jumysyn» qiyndatatyn nárse tonaýshylardyń úreiin týdyrýy múmkin. Dabyl – tonaýshlylar úshin páterdi qorǵaý tásilderiniń «unatpaityn» túri bolyp tabylady. Alaida oǵan respondentterdiń tek 24%-y ornalasady.

Qaýipsizdik (12%). Kireberiste konserjdyń nemese kúzettiń bolýy páterdiń urlaný yqtimaldyǵyn azaitady. Degenmen, ár úide konserj, tipti odan da kúzetshi joq.

Saqtandyrý polisi (8%). Saqtandyrý polisiniń bolýy urylardan qorǵamaidy. Alaida bul kútpegen shyǵyndardan qorǵaidy jáne urlanǵan múlikke aqsha qaitarýǵa kómektesedi.

«Múlikti saqtandyrý Qazaqstandaǵy eń tanymal saqtandyrý túri emes. Saqtandyrý túrleriniń úlesi keide 50%-dan asatyn Batys elderinen qaraǵanda, qazaqstandyqtar múlikti saqtandyrý polisterin sirek satyp alady. Kópshilik, ádette, ipoteka nesiesin alý úshin saqtandyrý – sharttarynyń biri bolǵandyqtan, polisti satyp alady. Alaida, bul saqtandyrý túri páter ielerin urlyqtyń saldarynan qorǵamaidy. – dep túsindiredi «NOMAD Inshýrans» saqtandyrý kompaniiasynyń basqarma tóraǵasy Daýren Imanjanov.

"Jyldyq páter nemese úidi saqtandyrý polisi – kútpegen shyǵyndardan ózińizdi qorǵaýdyń arzan joly dep sanaimyn. Turǵyndardy urylardan qorǵaýdyń eń senimdi ádisterimen qatar, ol sizdi jaisyz jaǵdaidan qorǵaidy!" - deili ol.

Páterge saqtandyrý quny óte tómen. Mysaly, eger sharshy metr jáne páterdiń ishindegi múlik (zergerlik buiymdar men aqshalardy qospaǵanda) 25 million teńgeni qurasa, jyldyq saqtandyrý polisi shamamen 80 000 teńge turatyn bolady. Bul páter tek urylardan ǵana emes, sonymen birge órtten, tabiǵi apattardan, jer silkinisterinen, sý tasqynynan jáne ushatyn zattardyń quldyraýynan saqtandyrylady.

«NOMAD Inshýrans» Saqtandyrý Kompaniiasynyń mamandary óz páterin tonaýshylardan qorǵaýdyń kelesi joldaryn usynady:

•       Кіру мен пәтерде бейнебақылау орнату;

•       Ажыратқыштармен күшейтілген есікті салу (екі есікті орнатқан жөн);

•       Екі түрдегі құлыптарды орнату;

•       Үйге қоңырау шалу;

•       Ерте демалыс немесе жоспарланған сапар туралы ешкімге айтпау 

(әлеуметтік желілерге жазбау);

•       Демалыс кезінде туыстарын пәтерді тексеріп алуға сұрау;

•       Үйде қауіпсіздік қорапшаны орнатыңыз, ол ұрылармен сүйреуге болмайды. 

Ішінде құнды заттарды сақтауға болады;

•       Пәтерді сақтандыру.

Eń bastysy, bilý kerek – páterdi 100% qorǵaýǵa eshqandai jol joq.  Biraq bul usynymdar tonaýshylardyń jumysyn múmkindiginshe qiyndatady. Páter tonaýshylary tez jáne qiyndyqsyz kire alatyn páterlerdi «jaqsy kóredi» ekenin eskersek, eger bul qiyn jáne uzaq bolsa, páterge kirýdi qalamaidy.