© AFP / Handout / Project Possible
Everest bazalyq lageri, Gimalai. «Kazakh Everest Team» ekspeditsiiasynyń qatysýshylary Ailend pikke (6186 m) sátti kóterilgennen keiin taýdaǵy muzdy jattyǵýlaryn jańǵyrtty. Qazaqstandyq alpinister toby bazalyq lagerden shyǵyp, Khýmbý muzdyǵyna qarai baǵyt aldy, ol 22 km-ge sozylyp jatqan 5700-5900 m biikte. Muzdyqtyń búkil uzyndyǵy boiynsha biiktigi 20-30 m-ge deiin sozylatyn sur shekpen (muz tisteri men tirekteri) kezdesedi. Osy aptanyń sońyna deiin sozylatyn jattyǵýlarǵa baspaldaqtar, arqandar jáne basqa da alpinistik quraldardy qoldana otyryp, jaryqtar arqyly ótý kiredi. Top músheleri jibergen fotosýretter bult biigindegi ýchaskeler qanshalyqty kúrdeli jáne qaýipti ekenin kórsetedi.
Esterińizge sala keteiik, ótken aptanyń ortasynda «Kazakh Everest Team» ekspeditsiiasynyń qatysýshylary alǵashqy kúrdeli biiktikke – Ailend shyńyna akklimatizatsiialyq kóterilýge bel býǵannan keiin bazalyq lagerge (5350 m) túsken bolatyn. Bizdiń taý baǵyndyrýshylarymyz – ekspeditsiia jetekshisi Maqsut Jumaev pen Anar Býrasheva Ailend Pikke shyqty, olardy jergilikti sherpterden gid ertip júrdi. Onyń basynda ekspeditsiia quramynda bolǵan qalǵan qatysýshylar Maqsut Jumaevtyń sheshimi boiynsha 6 000 m-den keri jiberildi. Oǵan qatysýshylardyń densaýlyǵyna qaýip tóndiretin kútpegen jaǵdailardyń aldyn alý sebep bolǵan. Olar aralyq lagerge aman-esen oraldy.
Gimalaida jáne búkil marshrýt boiynda komanda músheleri qosymsha qajetti fizikalyq kúsh-jiger alyp, biikte bolýǵa beiimdeldi. Alaida sharshaý men kúshtiń jetispeýshiligi denege asa qajet bolatyn ottegi alýyna yqpal etedi, sondyqtan taý aýrýyna tán kórinisi ári adamdarǵa osy qiyn jaǵdailarǵa beiimdelý úshin ártúrli ýaqyt qajet ekenin atap ótken jón. Qatysýshylardyń daiyndyǵyna qaramastan, biiktik te, onymen bailanysty «taý aýrýy» da kedergi bolatynyn umytpaý kerek. Maqsut Jumaevtyń aitýynsha, ekspeditsiia músheleri ekstremaldy taýly jerlerge beiimdelý qiyn bolady dep boljaǵan. Akklimatizatsiia protsesi ońai emes – bas aýrýy, jótel, qusý jáne tábet pen kúshtiń bolmaýy belgilerimen keletin gipoksiia. Maqsut Jumaevtyń aitýynsha, bul barlyq jaǵdaida bola bermese de, mundai biiktikte jáne osyndai jaǵdailarda jii kezdesetin qubylys.
«Mundai biiktikte qarapaiym ómirde erekshe mán bere bermeitin nárseler týraly oilanýyńyz kerek. Mysaly eger yńǵaisyz kúide uiyqtasańyz, onda tańerteń moiyn óte uzaq ýaqyt boiy aýyrady», - dep bólisedi áserin Anar.
Bizdiń qatysýshylarda aýrýdyń barlyq belgilerin jeńildetetin qajetti dári-dármek bar. Bazalyq lagerde ekspeditsiiaǵa qatysýshynyń bári de jaǵdaiyn baqylaityn jergilikti dárigerler jumys isteidi.
Alaida «Kazakh Everest Team» ókilderi soǵan qaramastan rýhy myqty ári ekspeditsiiany jalǵastyrýǵa bel býyp otyr. Olar bazalyq lagerde jattyǵý kezinde jalpy jaǵdai turaqtanady jáne olar kóp uzamai belgili bir biikterge beiimdeletinine senimdi. Moraldyq erik-jigeri biikke órleý men jattyǵýda sheshýshi ról atqarady.
«Bazalyq lagerde alpinisterdiń bolýy qýanysh syilaidy, men ózim «atlanttar» dep ataimyn, olardyń ottegisiz 14 segizmyńdyq shyńǵa kóterilgen tájiribesi bar, olardyń biri – bizdiń Maqsat, biz jolymyz boldy dep oilaimyn! Bul alpinisterdiń bolýy meni jigerlendirip, jetistikke jetetinime senim beredi!» - deidi Anar jibergen daýystyq habarlamalarynda.
- Komanda ádetten tys sýyq temperatýraǵa boi úiretip jatyr, ásirese túnde. Bazalyq lagerdegi tamaqtanýymyz da óte jaqsy, organizmniń barlyq qajettiligin óteidi, aqýyzdyń kózi retinde et, kókónister, jylynatyn sýsyndar bar. Belgili bir qiyndyqtarǵa qaramastan, ekspeditsiia músheleri budan keiingi órmeleýge daiyn dep sanaimyn, - dep atap ótti ekspeditsiia jetekshisi Maqsut Jumaev.
Qazirgi ýaqytta bazalyq lagerdegi aýa raiy kúrdeli. Osy ýaqytqa deiin basqa elderden kelgen ekspeditsiialardyń barlyǵy derlik bazalyq lagerge tolyq quramda jete alǵan joq. Aýa raiyna bailanysty kestede aitarlyqtai keshigip, sherpter komandasy I Lagerge (6100 m) keldi, onyń aldynda Khýmbý muzdyǵy arqyly II Lagerge (6400 m) marshrýt júrgizý mindeti tur. Aýa raiynyń qolaisyzdyǵyna bailanysty qazir Gimalaidaǵy kóptegen ekspeditsiia, sonyń ishinde «Kazakh Everest Team» kóterilý ýaqytyn II Lagerge aýystyrýǵa májbúr bolady. Maqsut Jumaevtyń aitýynsha, osy biiktikke daiyndalǵan alpinisterdiń keminde 100-150 adamy ótip, kez kelgen qaýipti joiyp, marshrýtty synap kórgennen keiin ǵana ekinshi lagerge shyǵýy kerek. Everest shyńyna aqyrǵy kóterilý aldynda 7300 m biikte ornalasqan III lagerge kóterilý ázirshe josparda joq.
Bul degenimiz «Kazakh Everest Team» ekspeditsiiasynyń qatysýshylary Everest shyńyna (8848 m) sońǵy kóterilýdiń bastalýy ýaqyt boiynsha aýysatynyn bildiredi. Komanda marshrýtty sherpter men basqa da jappai ekspeditsiialardyń tájiribeli alpinisteri tolyq pysyqtaǵansha kútedi.
- «Kazakh Everest Team» II Lagerge deiin asyǵys shyǵýǵa áreket jasamaidy, al biz jattyǵýlar men akklimatizatsiiany jalǵastyramyz jáne bazalyq lagerde betkeilerdiń jai-kúii jáne III Lagerdiń ekspeditsiialardy qabyldaýǵa daiyndyǵy týraly jańalyqtardy kútemiz. III Lagerdi ornatýdyń boljamdy kúnin eshkim bilmeidi. Bizdiń mindetterimiz: qatysýshylardyń hal-ahýalyn turaqtandyrý, biiktegi jattyǵýlardy jalǵastyrý, alpinistik daǵdylar men dene shynyqtyrýdy jaqsartý, eń bastysy, qolaily sátti kútý, - dedi «Kazakh Everest Team» ekspeditsiiasynyń jetekshisi Maqsut Jumaev.
Komanda Gimalaidan bailanys bolǵan kezde óz josparlaryn habarlaýǵa jáne qazirgi jaǵdaiyn habarlaýǵa ýáde berdi. Bazalyq lagerde ekspeditsiia qatysýshylarymen birge videooperatorlar brigadasy da bar. Olar planetanyń eń biik shyǵy Evereske órleitin batyl qazaqstandyq komanda týraly film túsirip jatyr.
.jpg)