Búgin elordada QR Premer-Ministriniń orynbasary Berdibek Saparbaevtyń tóraǵalyǵymen ótken keńeste syrtqy eńbek migratsiiasyn retteý máseleleri qaraldy. Oǵan memlekettik jáne quqyqqorǵaý organdarynyń, sheteldik kásiporyndardyń basshylary sondai-aq, oblystar men Nur-Sultan, Almaty jáne Shymkent qalalary ákimdikteriniń basshylary qatysty, dep habarlaidy "Ult aqparat" primeminister.kz saityna silteme jasap.
QR Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý ministri Birjan Nurymbetovtiń bergen málimetine sáikes, osy jyldyń 1 qańtaryndaǵy jaǵdai boiynsha, sheteldik jumys kúshin tartýǵa 19,1 myń ruqsat berildi. Olardyń qurylymynda 77% basshylar men bilikti mamandar quraidy. Eńbek migranttary keletin negizgi elder – Qytai, Ózbekstan, Túrkiia, Úndistan jáne Ulybritaniia. 2019 jyldyń qorytyndysy boiynsha, jumys berýshiler 8,2 mlrd teńge kóleminde salyq tóledi. Kadrlardaǵy qazaqstandyq qamtý 96% deńgeiinde qamtamasyz etilgen.
Shtattarynda sheteldik mamandardyń sany 30-dan asatyn 95 kásiporyndy tekserý barysynda eńbek jáne kóshi-qon zańnamalaryn buzýdyń 1008 faktisi, onyń ishinde jergilikti jáne sheteldik jumysshylarǵa eńbekaqy tóleýdegi kemshilikter boiynsha 479 derek anyqtaldy.
Sondai-aq, zań buzýshylyqtardyń qatarynda — eńbek jaǵdailary men sanitarlyq-turmystyq jaǵdailar boiynsha kemsitýshilik, sheteldik jumysshylardyń bilimderi atqaryp júrgen laýazymdaryna sáikes kelmeýi, ruqsatqa sáikes kelmeitin mamandyq boiynsha jumysty oryndaý jáne basqalary bar.
«98 mln teńgeden astam somaǵa 397 ákimshilik is qozǵaldy. 361 sheteldik jumysshynyń jalaqysy qazaqstandyq jumysshy deńgeiine deiin tómendetildi, al 4 qazaqstandyq jumysshy úshin jalaqy sheteldik jumysshy alatyn aqy deńgeiine deiin kóterildi. 703 ruqsat qaitaryp alyndy, 507 sheteldik jumysshy elden shyǵaryldy», — dedi Birjan Nurymbetov.
Ol mundai zań buzýshylyqtarǵa jol bermeý jáne olardyń sanyn azaitý, sondai-aq sheteldik jumys kúshin tartýǵa ruqsat berý tártibin kúsheitý maqsatynda ministrlik birqatar sharalardy qabyldap jatqanyn atap ótti.
Máselen, jumys berýshilerdiń qyzmetkerlerge teńdei sanitarlyq-quqyqtyq jaǵdailardy qamtamasyz etý mindeti zańnamalyq turǵydan retteledi. Jumysshylarynyń sany 250 adamnan asatyn, onyń 30-dan astamyn sheteldik jumyskerler quraityn kásiporyndardy jyl saiynǵy josparly tekserýlermen qamtý kózdelgen. 2020 jyly sheteldik jumys kúshin tartýǵa kvota 48,7 myńnan 29,3 myńǵa deiin qysqartyldy. 4 sanat boiynsha jumyskerlerge ruqsat berý tek ishki naryqta jumyskerler bolmaǵan jaǵdaida ǵana júzege asyrylatyn bolady. Sonymen qatar, jumys berýshiler zańnamalyq negizde 3-4-inshi sanattar boiynsha tartylatyn sheteldik jumyskerlerdi qazaqstandyq kadrlarmen almastyrýǵa mindetteledi.
Óz kezeginde, Ishki ister ministriniń orynbasary Arystanǵani Zapparov ótken jyly 531 eńbek ruqsatnamalary berilgenin atap ótti (jumys berýshilerdiń – jeke tulǵalardyń jumysyn IIM kvotasy boiynsha atqarý). Eńbek migranttarynyń negizgi bóligi jóndeý jumystarymen nemese qurylyspen ainalysady, bala kútýshi, aspaz jáne basqa da úi jumystary qyzmetterin usynady. Biýdjetke 6,5 mlrd teńge tólendi.
«Taldaý kórsetkendei, TMD elderiniń azamattarynyń zańsyz eńbekpen ainalysýyna kóbine Qazaqstanǵa kelýdiń jáne munda bolýdyń jeńildetilgen tártibi yqpal etken. Olardyń bizdiń elimizde bolý kezeńine ýaqyt jaǵynan eshqandai shekteý qoiylmaǵan. Sebebi, merzimi ótken soń sheteldikter birden shyǵyp, qaitadan Qazaqstanǵa kirgen. Osyǵan bailanysty zańnamaǵa ózgerister engizildi. Endi vizasyz rejimde keletin sheteldik azamattar Qazaqstanda jarty jyl ishinde 90 kúnnen artyq bola almaidy», — dedi A. Zapparov.
Sonymen qatar, kóshi-qon zańnamasyna engizilgen ózgerister aiasynda eńbek migranttarynan ár ai saiyn 2 AEK-ten 4 AEK-ke deiingi mólsherde tabys salyǵy boiynsha aldyn ala tólemderdi arttyrý máselesi talqylanýda.
Keńesti qorytyndylaǵan Berdibek Saparbaev birqatar naqty tapsyrmalar júktedi. Atap aitqanda, eńbek ministrligine jáne jergilikti atqarýshy organdarǵa sheteldikterge ruqsat berýdi baqylaýdy kúsheitý tapsyryldy.
«Sheteldik jumys kúshin tartý - óte mańyzdy másele. Bizdiń eń mańyzdy mindetimiz – ishki eńbek naryǵyn qorǵaý. Bul baǵyttaǵy alǵashqy qadamdy biz jasadyq, sóitip, sheteldik jumys kúshine kvotany 40%-ǵa – 29 myńǵa deiin tómendettik», — dedi ol.
Vitse-premer sonymen qatar eńbek migranttarynyń sanynyń artýyna nazar aýdardy. Olardyń basym bóligi jumysshy mamandyqtaryna tartylǵan. Onyń pikirinshe, mundai jumys oryndarynda jergilikti kadrlar jumys istei alady.
«Tekserister kezinde anyqtalǵan faktiler naqty joiylýy tiis. Injener bolyp jumys isteýge ruqsat alyp, shyn mánisinde aspaz bolyp qyzmet etip júrgen mysaldar bar. Oǵan qosa, jalaqyny injener retinde alady. Osyndai kásiporyndardyń basshylaryna qatysty qatań sharalar qabyldaý qajet. Jumys berýshiler mynany túsinýi kerek: eger olar Qazaqstanda jumys istegisi kelse, zańdardy buzýǵa jol bermeýi tiis. Qazaqstandyq jáne sheteldik jumyskerler úshin jalaqy mólsheri de, eńbek sharttary da, áleýmettik-turmystyq jaǵdailar da birdei bolýy qajet. Alalaý bolmaýy kerek», — dep túiindedi B. Saparbaev.
