QR Premer-Ministri Álihan Smaiylovtyń tóraǵalyǵymen ótken Úkimet otyrysynda elimizdiń ishki naryǵyn janar-jaǵarmai materialdarymen qamtamasyz etý máselesi qaraldy. QR energetika ministri Bolat Aqsholaqov munai ónimderin óndirý jáne janar-jaǵarmai materialdary naryǵyndaǵy jaǵdai týraly baiandady, dep habarlaidy primeminister.kz saity.
Energetika ministri Bolat Aqsholaqov respýblikadaǵy dizel otyny naryǵyndaǵy jaǵdai týraly aqparatty usyndy.
Onyń aitýynsha, ishki naryqty munai ónimderiniń qajetti kólemimen qamtamasyz etý maqsatynda munai óńdeý kólemi jáne janar-jaǵarmai óndirisi ulǵaitylǵan bolatyn – munai ónimderin óndirýdiń 2022 jylǵa arnalǵan boljamy 13,72 mln tonnany quraidy, bul 2021 jylǵa qaraǵanda 1,04 mln tonnadan astam joǵary.
«Biylǵy 8 aidyń qorytyndysy boiynsha dizel otynyn óndirý 3,53 mln tonnany qurady, bul 2021 jyldyń uqsas kezeńimen salystyrǵanda 259 myń tonnaǵa artyq nemese 7,7% bolyp otyr», — dedi ministr.
Munai bazalary men AJQS-ta dizel otynynyń bolýy boiynsha qabyldanǵan sharalar:
- munai bazalaryndaǵy dizel otyny qoryn 151 myń tonnadan nemese joldaǵyny eskere otyryp, 220 myńnan munai bazalarynda 163,8 myńǵa deiin nemese joldaǵyny eskere otyryp, 235 myńǵa deiin ulǵaitý;
- dizel otyny joq AJQS úlesin 633-ten 485-ke deiin nemese jalpy el boiynsha 20%-dan 15%-ǵa deiin tómendetý.
Ministrlik ákimdikterdiń ótinimderi boiynsha jeke AJQS-ter sany kóp problemalyq óńirler boiynsha aqparat jinap, QMG-men birlesip dizel otyny kólemderin bólý máselesin pysyqtap jatyr.
Ári qarai energetika ministri aýyl sharýashylyǵy taýaryn óndirýshilerge jetkizý boiynsha jaǵdai týraly baiandady. Onyń aitýynsha, aýyl sharýashylyǵy taýaryn óndirýshilerge shildede 106,6 myń tonna, tamyzda 152,85 myń tonna otyn tiep-jóneltildi.
«Aýyl sharýashylyǵy taýaryn óndirýshilerge tiep-jóneltý basym negizde júzege asyrylady jáne turaqty baqylaýda. Aýyl sharýashylyǵy taýaryn óndirýshilerge barlyǵy 423,5 myń tonna dizel otynyn tiep-jóneltý josparlanyp otyr», — dedi Aqsholaqov.
Qabyldanǵan sharalar:
· Qazaqstan Respýblikasynyń aýmaǵynan benzin, dizel otynyn jáne munai ónimderiniń jekelegen túrlerin avtomobil kóligimen áketýge tyiym salý jóninde birlesken buiryq qabyldandy.
· AJQS-ta saralanǵan baǵalardy engizý boiynsha buiryq qabyldandy, sondai-aq dizel otynynyń shektelgen kólemin berýge baqylaýdy iske asyrý maqsatynda osy buiryqqa tolyqtyrýlar engizilip jatyr;
· vagon tsisternalaryn berý sany artty;
· «Samuryq-Qazyna» qory men «Qazmunaigaz» Úkimettiń tapsyrmasy aiasynda qyrkúiek-qazan ailarynda 100 myń tonna dizel otynyn importtaýǵa kelisimshartqa qol qoidy, búginde 10 myń tonna dizel otyny importtaldy;
· janar-jaǵarmai baǵasyn negizsiz kóterý jáne satýdan bas tartý máseleleri boiynsha azamattardyń ótinishterine jedel den qoiý úshin Energetika ministrliginde jáne iri AJQS jelilerinde «koll-ortalyqtar» quryldy;
· oblystardyń jáne respýblikalyq mańyzy bar qalalardyń ákimdikteri munai bazalaryndaǵy janar-jaǵarmai materialdarynyń qaldyqtaryn monitoringteý jáne janar-jaǵarmai materialdary kólemderin shalǵaidaǵy eldi mekenderde ornalasqan AJQS-qa bólý jóninde sheshimder qabyldaý úshin jedel shtabtar qurdy.
Ministrdiń aitýynsha, Úkimet basshysynyń tapsyrmasy boiynsha mynadai is-sharalar oryndaldy:
1) otyndy áketýge jol bermeý – buryn QTJ MÓZ-den basqalaryna áketýge tyiym salý jóninde ishki buiryq qabyldady, sondai-aq Ishki ister ministrligi men Ulttyq qaýipsizdik komitetine munai ónimderin áketýge jol bermeý jáne jartylai tirkemesiz/tirkemesiz júk avtomobilderiniń kirýine tyiym salýdy engizý jóninde qosymsha sharalar qabyldaý tapsyryldy;
2) shaǵyn AJQS-ty dizel otynymen qamtamasyz etý – QMG men Petrosan esebinen dizel otyny kólemderin direktivalyq bólý jáne aýyl sharýashylyǵy taýaryn óndirýshiler men AJQS-qa basym negizde bólý, sondai-aq jeke alýshy-berýshiler dizel otynyn AJQS-qa tikelei jetkizýdi rastady; budan basqa, Energetika ministrligi shaǵyn AJQS úshin ákimdikterdiń ótinimderi boiynsha qajetti kólemderdi pysyqtaýda;
3) jetkizý marshrýttaryn ońtailandyrý – QMG men Petrosan dizel otynyn tiep-jóneltýdi josparlaǵan kezde geografiialyq ornalasýy jáne naqty MÓZ-de resýrstardyń bolýy eskeriledi; dizel otynyn jaqyn óńirlerge tiep-jóneltýdiń basymdyǵy kózdeledi;
4) ónimsiz deldaldardy alyp tastaý – QMG men MÓZ-der AJQS-pen tikelei sharttar rastalǵan kezde ǵana dizel otynyn tiep-jóneltý jónindegi jeke alýshylarmen máseleni pysyqtaidy, ózge jaǵdaida tiep-jóneltý toqtatyla turýy múmkin. Jeke alýshylardyń bir bóligi dizel otynyn tikelei AJQS-qa jetkizýdi rastady.
Janar-jaǵarmai naryǵyndaǵy jaǵdaidy turaqtandyrý jónindegi jedel sharalardy qabyldaý úshin QR Premer-Ministriniń birinshi orynbasary R. Skliardyń tóraǵalyǵymen Ishki naryqty janar-jaǵarmaimen qamtamasyz etý jónindegi komissiia quryldy.
Sonymen qatar odan ári jaǵdaidy turaqtandyrý maqsatynda:
· oblystardyń jáne respýblikalyq mańyzy bar qalalardyń ákimdikteri Energetika ministrligine, onyń ishinde: jergilikti AJQS, kommýnaldyq kásiporyndar men avtobýs parkteri dizel otynynyń talap etiletin kólemine ótinimder boiynsha aqparat berýdi jedeldetýi kerek;
· Tsifrlyq damý, innovatsiialar jáne aeroǵarysh ónerkásibi ministrligi jáne Energetika ministrligi táýliktik bosatý limitterin baqylaýdyń tsifrlyq júiesin engizýdi jedeldetýi tiis;
· QMG Qazaqstanǵa 100 myń tonna importtyq dizel otynyn jetkizýdi jedeldetýi kerek, sondai-aq AMÓZ jóndeýge toqtaǵan kezde qosymsha kólem importyn qarastyrylýy tiis;
· QTJ vagon-tsisternalardyń ýaqytyly berilýin jáne tielgen kólemderdiń basymdyqpen jetkizilýin úilestirý men baqylaýdy jalǵastyrý qajet;
· Básekelestikti qorǵaý jáne damytý agenttigi QR MÓZ-derinde jáne munai bazalarynda dizel otynyna kóterme saýda baǵalaryn ýaqytsha memlekettik retteýdi engizýi tiis;
· Energetika ministrligi, jergilikti atqarýshy organdar jáne QMG avtobenzinder óndirýdi, qorlardyń ornyn toltyrýdy jáne ótkizýdi baqylaýdy qamtamasyz etýi kerek;
· jergilikti atqarýshy organdar quqyq qorǵaý organdarymen birlesip, munai ónimderiniń Qazaqstan Respýblikasynan tys jerlerge shyǵarylýyn shekteýdi jáne ainalymyyn baqylaýdy kúsheitýi tiis.
Energetika ministrligi Arnaiy komissiia aiasynda Premer-Ministrdiń birinshi orynbasary R. Skliardyń basshylyǵymen osy jumysty úilestirýdi jalǵastyrady.
Qazaqstan Respýblikasynyń 2022 jylǵa bitýmǵa degen suranysy:
1) Batys óńirleri – óndirý jylyna 500 myń tonna bolǵan kezde, eń tómengi qajettilik – 191 myń tonna;
2) Soltústik-Shyǵys óńirleri – 308 myń tonna qajettilik jylyna 300 myń tonna óndirispen jabylady;
3) Óńtústik óńirleri – óndirý jylyna 374 myń tonna bolǵan kezde, eń joǵary qajettilik – 602 myń tonna.
Qazaqstan Respýblikasynyń bitýmǵa degen jalpy suranysy – 1,1 mln tonna.
Ministrdiń aitýynsha, jumys istep turǵan zaýyttardy qosymsha tieý esebinen eldegi bitýmnyń jiyntyq óndirisin jylyna 1,2 mln tonnaǵa deiin ulǵaitý múmkin bolady:
CaspiBitum – Qarajanbas munaiyn óńdeý esebinen jylyna 500 myń tonnaǵa deiin;
Qazaq Bitum – Resei gýdronynyń importy esebinen jylyna 374 myń tonnaǵa deiin.
«Jol-qurylys kompaniialary qysqy-kóktemgi kezeńde Indýstriia jáne infraqurylymdyq damý ministrliginiń biryńǵai satyp alýshysy arqyly qosymsha bitým kólemin satyp alýdy josparlaýy tiis. Jol-qurylys jumystarynyń baǵalary bitým baǵasynyń koniýnktýrasyna sai bolýy tiis», — dedi energetika ministri Bolat Aqsholaqov.
