Qazaqstanda tutynýshylardyń quqyqtary máseleleri jóninde áleýmettik zertteý júrgizildi, dep habarlaidy "Ult aqparat".
Qazaqstan Respýblikasy Ulttyq ekonomika ministrligi Tabiǵi monopoliialardy retteý, tutynýshy quqyqtaryn jáne básekelestikti qorǵaý komitetiniń (budan ári – Komitet) tapsyrysy boiynsha, tutynýshy quqyqtaryn qorǵaý salasynyń ahýalyn bilý maqsatynda áleýmettik zertteý júrgizildi.
Saýalnamaǵa Qazaqstannyń 14 oblysynan, Astana jáne Almaty qalalarynan 2500 respondent qatysty.
Zertteý nátijeleri kórsetkendei, tutas alǵanda Qazaqstan boiynsha tutynýshylardyń negizgi quqyq buzýshalyqtary qyzmet kórsetý salasynda bolǵan – 73%. Mundai jaǵdai kóbine Mańǵystaý jáne Soltústik Qazaqstan oblystarynda baiqalady - 85%. Al eń az Astana qalasynda baiqalǵan – 70%.
Sonymen qatar, sapasyz dúnieler kóbine ónerkásiptik taýarlarda emes, saýda taýarlarynda ushyrasady - 78%. Qazaqstan boiynsha sapasyz taýarlardy tutyný jaǵdailary kóbine Soltústik Qazaqstan jáne Mańǵystaý oblystarynda – 84%, eń az Jambyl oblysynda baiqalady – 67%.
Jii quqyq buzýshylyqtar baǵa men chektegi somanyń sáikes kelmeýi – 34%, satyp alýshylarǵa qosymsha taýarlardy tyqpalaý – 29%, personaldyń dórekiligi – 25% jáne taýar nemese qyzmet sapasynyń aitylǵan deigeige sai kelmeýi – 24% bolyp keledi.
Zertteý nátijeleri kórsetkendei, jalpy Qazaqstanda tutynýshylardyń quqyqtary jii buzylatyn salalar: bólshektik saýda salasynda – 14%, qoǵamdyq tamaqtaný salasynda – 12% qurady, al qoǵamdyq kólik, PMK jáne naryqta saýdalasý salalaryna 9%-an keledi.
Óńirler qatarynda tutynýshylardyń quqyqtary jiirek Atyraý oblysynda – 33% jáne Aqmola oblysynda – 31% buzyldy.
Jalpy alǵanda, tutynýshylardyń quqyqtaryn qorǵaý salasynda memlekettik retteý tiimdiliginiń deńgeiin baǵalaǵan kezde 58% respondent memleketke degen seniminiń artqanyn atap ótken.
Tutynýshylardyń satyp alar aldynda taýarlardyń jaramdylyq merzimin ǵana tekserip, satyp alatyn taýarynda áleýetti ziian qospalardyń bolýyna az mán beredi, al satý oryndarynda ilingen tutynýshylardyń quqyqtaryn qorǵaý týraly aqparatty adamdardyń kópshiligi oqymaityndyǵyn aita ketý qajet. Budan kórsetiletin qyzmetterdiń sapasymen ortasha qanaǵattaný, taýar satýshylarynyń jáne qyzmet kórsetýshilerdiń áreketterine kóńil tolmaý, tutynýshylardyń quqyǵyn qorǵaýǵa qoldanylatyn memlekettik sharalardyń álsizdigi, tutynýshylardyń tutynýshylar quqyǵyn qorǵaý salasyndaǵy zańnamadan aqparattylyq deńgeiiniń joǵary bolmaýy jáne sotta óz quqyǵyn qorǵaýǵa yntasynyń bolmaýy degen tujyrymdar shyǵady.
Suralǵandardyń kóbi olardyń tutynýshylyq quqyǵy buzylýy kezinde óz quqyqtaryn qorǵamaǵan jáne eshbir jerge barmaǵan. Óz quqyqtaryn sotta qorǵaýǵa niet bildirý taýar qunyna bailanysty, eger ol kóp shamany qurasa, saýalnamaǵa qatysqandardyń kóbi sotqa barýǵa daiyn, keri jaǵdaida olar bunymen ainalyspaidy.
Áleýmettik zertteý nátijeleri tutynýshylardyń quqyqtaryn qorǵaý salasynyń júrgizip otyrǵan saiasatynyń, ustanǵan baǵytynyń durystyǵyn anyq kórsetti.
