قازاقستاندا تۇتىنۋشىلاردىڭ قۇقىقتارى مەسەلەلەرٸ جٶنٸندە ەلەۋمەتتٸك زەرتتەۋ جٷرگٸزٸلدٸ, دەپ حابارلايدى "ۇلت اقپارات".
قازاقستان رەسپۋبليكاسى ۇلتتىق ەكونوميكا مينيسترلٸگٸ تابيعي مونوپولييالاردى رەتتەۋ, تۇتىنۋشى قۇقىقتارىن جەنە بەسەكەلەستٸكتٸ قورعاۋ كوميتەتٸنٸڭ (بۇدان ەرٸ – كوميتەت) تاپسىرىسى بويىنشا, تۇتىنۋشى قۇقىقتارىن قورعاۋ سالاسىنىڭ احۋالىن بٸلۋ ماقساتىندا ەلەۋمەتتٸك زەرتتەۋ جٷرگٸزٸلدٸ.
ساۋالناماعا قازاقستاننىڭ 14 وبلىسىنان, استانا جەنە الماتى قالالارىنان 2500 رەسپوندەنت قاتىستى.
زەرتتەۋ نەتيجەلەرٸ كٶرسەتكەندەي, تۇتاس العاندا قازاقستان بويىنشا تۇتىنۋشىلاردىڭ نەگٸزگٸ قۇقىق بۇزۋشالىقتارى قىزمەت كٶرسەتۋ سالاسىندا بولعان – 73%. مۇنداي جاعداي كٶبٸنە ماڭعىستاۋ جەنە سولتٷستٸك قازاقستان وبلىستارىندا بايقالادى - 85%. ال ەڭ از استانا قالاسىندا بايقالعان – 70%.
سونىمەن قاتار, ساپاسىز دٷنيەلەر كٶبٸنە ٶنەركەسٸپتٸك تاۋارلاردا ەمەس, ساۋدا تاۋارلارىندا ۇشىراسادى - 78%. قازاقستان بويىنشا ساپاسىز تاۋارلاردى تۇتىنۋ جاعدايلارى كٶبٸنە سولتٷستٸك قازاقستان جەنە ماڭعىستاۋ وبلىستارىندا – 84%, ەڭ از جامبىل وبلىسىندا بايقالادى – 67%.
جيٸ قۇقىق بۇزۋشىلىقتار باعا مەن چەكتەگٸ سومانىڭ سەيكەس كەلمەۋٸ – 34%, ساتىپ الۋشىلارعا قوسىمشا تاۋارلاردى تىقپالاۋ – 29%, پەرسونالدىڭ دٶرەكٸلٸگٸ – 25% جەنە تاۋار نەمەسە قىزمەت ساپاسىنىڭ ايتىلعان دەيگەيگە ساي كەلمەۋٸ – 24% بولىپ كەلەدٸ.
زەرتتەۋ نەتيجەلەرٸ كٶرسەتكەندەي, جالپى قازاقستاندا تۇتىنۋشىلاردىڭ قۇقىقتارى جيٸ بۇزىلاتىن سالالار: بٶلشەكتٸك ساۋدا سالاسىندا – 14%, قوعامدىق تاماقتانۋ سالاسىندا – 12% قۇرادى, ال قوعامدىق كٶلٸك, پمك جەنە نارىقتا ساۋدالاسۋ سالالارىنا 9%-ان كەلەدٸ.
ٶڭٸرلەر قاتارىندا تۇتىنۋشىلاردىڭ قۇقىقتارى جيٸرەك اتىراۋ وبلىسىندا – 33% جەنە اقمولا وبلىسىندا – 31% بۇزىلدى.
جالپى العاندا, تۇتىنۋشىلاردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋ سالاسىندا مەملەكەتتٸك رەتتەۋ تيٸمدٸلٸگٸنٸڭ دەڭگەيٸن باعالاعان كەزدە 58% رەسپوندەنت مەملەكەتكە دەگەن سەنٸمٸنٸڭ ارتقانىن اتاپ ٶتكەن.
تۇتىنۋشىلاردىڭ ساتىپ الار الدىندا تاۋارلاردىڭ جارامدىلىق مەرزٸمٸن عانا تەكسەرٸپ, ساتىپ الاتىن تاۋارىندا ەلەۋەتتٸ زييان قوسپالاردىڭ بولۋىنا از مەن بەرەدٸ, ال ساتۋ ورىندارىندا ٸلٸنگەن تۇتىنۋشىلاردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋ تۋرالى اقپاراتتى ادامداردىڭ كٶپشٸلٸگٸ وقىمايتىندىعىن ايتا كەتۋ قاجەت. بۇدان كٶرسەتٸلەتٸن قىزمەتتەردٸڭ ساپاسىمەن ورتاشا قاناعاتتانۋ, تاۋار ساتۋشىلارىنىڭ جەنە قىزمەت كٶرسەتۋشٸلەردٸڭ ەرەكەتتەرٸنە كٶڭٸل تولماۋ, تۇتىنۋشىلاردىڭ قۇقىعىن قورعاۋعا قولدانىلاتىن مەملەكەتتٸك شارالاردىڭ ەلسٸزدٸگٸ, تۇتىنۋشىلاردىڭ تۇتىنۋشىلار قۇقىعىن قورعاۋ سالاسىنداعى زاڭنامادان اقپاراتتىلىق دەڭگەيٸنٸڭ جوعارى بولماۋى جەنە سوتتا ٶز قۇقىعىن قورعاۋعا ىنتاسىنىڭ بولماۋى دەگەن تۇجىرىمدار شىعادى.
سۇرالعانداردىڭ كٶبٸ ولاردىڭ تۇتىنۋشىلىق قۇقىعى بۇزىلۋى كەزٸندە ٶز قۇقىقتارىن قورعاماعان جەنە ەشبٸر جەرگە بارماعان. ٶز قۇقىقتارىن سوتتا قورعاۋعا نيەت بٸلدٸرۋ تاۋار قۇنىنا بايلانىستى, ەگەر ول كٶپ شامانى قۇراسا, ساۋالناماعا قاتىسقانداردىڭ كٶبٸ سوتقا بارۋعا دايىن, كەرٸ جاعدايدا ولار بۇنىمەن اينالىسپايدى.
ەلەۋمەتتٸك زەرتتەۋ نەتيجەلەرٸ تۇتىنۋشىلاردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋ سالاسىنىڭ جٷرگٸزٸپ وتىرعان ساياساتىنىڭ, ۇستانعان باعىتىنىڭ دۇرىستىعىن انىق كٶرسەتتٸ.
