Foto: Pexels.com
Kaspersky Who Calls qosymshasynyń derekteri boiynsha, 2024 jyldyń qańtar–qarasha ailarynda Qazaqstanda paidalanýshylardyń 72,4%-y spam-qońyraýlar alǵan. Olardyń jartysynan astamy (52,1%) alaiaqtarmen betpe-bet keldi, dep habarlaidy Ult.kz.
Alaiaqtar ádette ártúrli syltaýlarmen SMS-ten kodty ataýdy suraidy.
1. SMS arqyly kod suraý:
Alaiaqtar Qazposhta, telekommýnikatsiia operatorlary nemese kommýnaldyq qyzmet ókilderi bolyp, SMS-ten alynǵan kodty suraidy. Bul kod jeke derekterdi urlaý úshin qoldanylady.
2. "Bank qyzmetkeri" shemasy:
Alaiaqtar ózderin bank qyzmetkerleri retinde tanystyryp, kúdikti áreketterdi boldyrmaý úshin "qaýipsiz shotqa" aqsha aýdarýdy talap etedi.
3. "Quqyq qorǵaý organdary" shemasy:
Qaskúnemder quqyq qorǵaý organdarynyń qyzmetkerleri retinde qońyraý shalyp, tergeýge kómektesý syltaýymen jeke aqparatty alýǵa tyrysady.
4. Júlde utysy shemasy:
Paidalanýshyǵa qundy júlde utqany týraly habarlanady. Ol fishingtik saitqa jiberilip, jeke derekterin engizýdi suraidy nemese "komissiia" tóleýdi talap etedi.
Alaiaqtardyń negizgi ádisi — áleýmettik injeneriia
Foto: Kasperskii zerthanasy. Igor Kýznetsov
"Kaspersky GReAT" direktory Igor Kýznetsov alaiaqtardyń emotsiialarǵa áser etetinin, qorqytý arqyly adamdardy shuǵyl sheshim qabyldaýǵa itermeleitinin atap ótti. Ol aqparatty árqashan tekserýdi, kúmándi qońyraýlarǵa jaýap bermeýdi usynady.
"Biyl biz bes millionnan astam alaiaqtyq áreketti jáne 800 myńnan astam qarjylyq alaiaqtyqqa qatysty shabýyldy anyqtap, aldyn aldyq. Bul shabýyldardyń negizgi maqsaty – paidalanýshylardyń aqshasyn urlaý nemese qarjylyq ziian keltirý. Eń bastysy – belgisiz siltemelerge ótpeý, tek resmi dúkenderden saýda jasaý jáne bank kartasynyń derekterin, ásirese SMS arqyly kelgen kodtardy eshkimge bermeý", - deidi Igor Kýznetsov.
Aitýynsha, qazirgi ýaqytta alaiaqtyqtyń jańa tolqyny bastaldy. Shabýyldaýshylar túrli ádistermen SMS arqyly kelgen kodtardy alýǵa tyrysady. Bul kodtardy sizden alǵan soń, sizge qarjylyq shyǵyn keltirýi múmkin. Sondyqtan, bul aqparatty eshkimge berýge bolmaidy. Kýznetsov egde jastaǵy adamdardy telefon aialaqtarynan qorǵaý úshin uialy telefonǵa qorǵanys baǵdarlamasyn ornatýdy usynady.
"Eń durysy – ata-ájelerińizdiń mobildi qurylǵylaryna qorǵanys baǵdarlamalaryn ornatý. Bul qosymshalar alaiaqtyq saittarǵa kirýdi boldyrmai, jaqyndaryńyzdy qorǵai alady. Tipti olar alaiaqtyq resýrstarǵa ótýge tyrysqan jaǵdaida da, bul sheshimder qaýiptiń aldyn alady", - deidi ol.
Qorytyndylai kele telefon alaiaqtyǵynan qorǵaný úshin myna áreketterdi jasaý usynylady:
1. Qupiia aqparatty eshkimge bermeý:
Loginder, parolder, SMS-kodtar, bank kartasynyń derekteri týraly málimetti telefon arqyly eshkimge habarlamaý.
2. Kúdikti siltemelerdi ashpaý:
Messendjerlerden nemese elektrondyq poshtadan kelgen siltemelerge saqtyqpen qaraý.
3. Qorǵanys qosymshalaryn paidalaný:
Kaspersky Who Calls siiaqty qosymshalar qońyraý qaidan kelgenin kórsetedi jáne kúdikti qońyraýlardy avtomatty túrde buǵattaidy. Bul ásirese qarttar men balalar úshin tiimdi.
Anara Baýyrjanqyzy
