فوتو: Pexels.com
Kaspersky Who Calls قوسىمشاسىنىڭ دەرەكتەرٸ بويىنشا, 2024 جىلدىڭ قاڭتار–قاراشا ايلارىندا قازاقستاندا پايدالانۋشىلاردىڭ 72,4%-ى سپام-قوڭىراۋلار العان. ولاردىڭ جارتىسىنان استامى (52,1%) الاياقتارمەن بەتپە-بەت كەلدٸ, دەپ حابارلايدى Ult.kz.
الاياقتار ەدەتتە ەرتٷرلٸ سىلتاۋلارمەن SMS-تەن كودتى اتاۋدى سۇرايدى.
1. SMS ارقىلى كود سۇراۋ:
الاياقتار قازپوشتا, تەلەكوممۋنيكاتسييا وپەراتورلارى نەمەسە كوممۋنالدىق قىزمەت ٶكٸلدەرٸ بولىپ, SMS-تەن الىنعان كودتى سۇرايدى. بۇل كود جەكە دەرەكتەردٸ ۇرلاۋ ٷشٸن قولدانىلادى.
2. "بانك قىزمەتكەرٸ" سحەماسى:
الاياقتار ٶزدەرٸن بانك قىزمەتكەرلەرٸ رەتٸندە تانىستىرىپ, كٷدٸكتٸ ەرەكەتتەردٸ بولدىرماۋ ٷشٸن "قاۋٸپسٸز شوتقا" اقشا اۋدارۋدى تالاپ ەتەدٸ.
3. "قۇقىق قورعاۋ ورگاندارى" سحەماسى:
قاسكٷنەمدەر قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنىڭ قىزمەتكەرلەرٸ رەتٸندە قوڭىراۋ شالىپ, تەرگەۋگە كٶمەكتەسۋ سىلتاۋىمەن جەكە اقپاراتتى الۋعا تىرىسادى.
4. جٷلدە ۇتىسى سحەماسى:
پايدالانۋشىعا قۇندى جٷلدە ۇتقانى تۋرالى حابارلانادى. ول فيشينگتٸك سايتقا جٸبەرٸلٸپ, جەكە دەرەكتەرٸن ەنگٸزۋدٸ سۇرايدى نەمەسە "كوميسسييا" تٶلەۋدٸ تالاپ ەتەدٸ.
الاياقتاردىڭ نەگٸزگٸ ەدٸسٸ — ەلەۋمەتتٸك ينجەنەرييا
فوتو: كاسپەرسكيي زەرتحاناسى. يگور كۋزنەتسوۆ
"Kaspersky GReAT" ديرەكتورى يگور كۋزنەتسوۆ الاياقتاردىڭ ەموتسييالارعا ەسەر ەتەتٸنٸن, قورقىتۋ ارقىلى ادامداردى شۇعىل شەشٸم قابىلداۋعا يتەرمەلەيتٸنٸن اتاپ ٶتتٸ. ول اقپاراتتى ەرقاشان تەكسەرۋدٸ, كٷمەندٸ قوڭىراۋلارعا جاۋاپ بەرمەۋدٸ ۇسىنادى.
"بيىل بٸز بەس ميلليوننان استام الاياقتىق ەرەكەتتٸ جەنە 800 مىڭنان استام قارجىلىق الاياقتىققا قاتىستى شابۋىلدى انىقتاپ, الدىن الدىق. بۇل شابۋىلداردىڭ نەگٸزگٸ ماقساتى – پايدالانۋشىلاردىڭ اقشاسىن ۇرلاۋ نەمەسە قارجىلىق زييان كەلتٸرۋ. ەڭ باستىسى – بەلگٸسٸز سٸلتەمەلەرگە ٶتپەۋ, تەك رەسمي دٷكەندەردەن ساۋدا جاساۋ جەنە بانك كارتاسىنىڭ دەرەكتەرٸن, ەسٸرەسە SMS ارقىلى كەلگەن كودتاردى ەشكٸمگە بەرمەۋ", - دەيدٸ يگور كۋزنەتسوۆ.
ايتۋىنشا, قازٸرگٸ ۋاقىتتا الاياقتىقتىڭ جاڭا تولقىنى باستالدى. شابۋىلداۋشىلار تٷرلٸ ەدٸستەرمەن SMS ارقىلى كەلگەن كودتاردى الۋعا تىرىسادى. بۇل كودتاردى سٸزدەن العان سوڭ, سٸزگە قارجىلىق شىعىن كەلتٸرۋٸ مٷمكٸن. سوندىقتان, بۇل اقپاراتتى ەشكٸمگە بەرۋگە بولمايدى. كۋزنەتسوۆ ەگدە جاستاعى ادامداردى تەلەفون ايالاقتارىنان قورعاۋ ٷشٸن ۇيالى تەلەفونعا قورعانىس باعدارلاماسىن ورناتۋدى ۇسىنادى.
"ەڭ دۇرىسى – اتا-ەجەلەرٸڭٸزدٸڭ موبيلدٸ قۇرىلعىلارىنا قورعانىس باعدارلامالارىن ورناتۋ. بۇل قوسىمشالار الاياقتىق سايتتارعا كٸرۋدٸ بولدىرماي, جاقىندارىڭىزدى قورعاي الادى. تٸپتٸ ولار الاياقتىق رەسۋرستارعا ٶتۋگە تىرىسقان جاعدايدا دا, بۇل شەشٸمدەر قاۋٸپتٸڭ الدىن الادى", - دەيدٸ ول.
قورىتىندىلاي كەلە تەلەفون الاياقتىعىنان قورعانۋ ٷشٸن مىنا ەرەكەتتەردٸ جاساۋ ۇسىنىلادى:
1. قۇپييا اقپاراتتى ەشكٸمگە بەرمەۋ:
لوگيندەر, پارولدەر, SMS-كودتار, بانك كارتاسىنىڭ دەرەكتەرٸ تۋرالى مەلٸمەتتٸ تەلەفون ارقىلى ەشكٸمگە حابارلاماۋ.
2. كٷدٸكتٸ سٸلتەمەلەردٸ اشپاۋ:
مەسسەندجەرلەردەن نەمەسە ەلەكتروندىق پوشتادان كەلگەن سٸلتەمەلەرگە ساقتىقپەن قاراۋ.
3. قورعانىس قوسىمشالارىن پايدالانۋ:
Kaspersky Who Calls سيياقتى قوسىمشالار قوڭىراۋ قايدان كەلگەنٸن كٶرسەتەدٸ جەنە كٷدٸكتٸ قوڭىراۋلاردى اۆتوماتتى تٷردە بۇعاتتايدى. بۇل ەسٸرەسە قارتتار مەن بالالار ٷشٸن تيٸمدٸ.
انارا باۋىرجانقىزى
