2020 jyly aýyl sharýashylyǵynda aitarlyqtai ósim baiqalyp otyr. 11 aidyń qorytyndysy boiynsha bul saladaǵy jalpy ónim kólemi 5,9 trln teńgege jetip, ótken jyldyń osy kezeńimen salystyrǵanda 5,3 paiyzǵa artty. Jalpy aýyl sharýashylyǵyna salynǵan investitsiia 4,7 paiyzǵa artyp, 454,2 mlrd teńgege jetti. Onyń ishinde azyq-túlik óndirisine salynǵan investitsiia kólemi 18,6 paiyzǵa joǵarylady.
Munymen qosa, óńdelgen aýyl sharýashylyǵy óniminiń eskporty 17,3 paiyzǵa artty, iaǵni 871 mln AQSh dollarynan 1 mlrd dollarǵa deiin.
Aýyl sharýashylyǵy ónimderiniń kólemi boiynsha 15 óńirde ósim baiqaldy. Onyń ishinde Qostanai, Aqmola, Pavlodar oblystary joǵarǵy kórsetkishke qol jetkizdi.
Qarasha aiynda ótken Úkimet otyrysynda Aýyl sharýashylyǵy ministri Saparhan Omarov atalǵan úsh óńirdiń kórsetkishterin ataǵan bolatyn.
Atap aitqanda, mundai jetistikke negizinen ósimdik sharýashylyǵyn arttyrý arqyly qol jetkizildi. Onyń jalpy úlesi 7,2 paiyz nemese 3,6 trln teńge.
Ótken jyldaǵy kúrdeli ahýalǵa qaramastan Respýblika boiynsha 20,8 mln tonna kóleminde astyq jinalǵan jáne onyń sapasy ótken jylǵa qaraǵanda áldeqaida joǵary. Bul ishki qajettilikti tolyq qamtamasyz etip qanai qoimai, bir bóligin eksportqa shyǵarý sonymen birge, Qazaqstannyń astyq derjavasy bolyp qala beretinin taǵy bir márte aiǵaqtaidy.
Byltyr kúzde S. Omarov dándi jáne dándi-burshaqty daqyldar óndirisiniń alynǵan kólemi eldiń ishki qajettiligin tolyqtai qamtamasyz etýge jáne 7-8 mln tonna astyq kóleminde eksporttyq áleýetti iske asyrýǵa múmkindik beretinin aitqan edi. Egin jinaý jumystary ótken jylǵa qaraǵanda bir ai buryn aiaqtalǵanyn atap ótý kerek. Buǵan qolaily aýa-raiy jaǵdailary men sharýalardyń tehnikalyq daiyndyǵy yqpal etti.
Aýyl sharýashylyǵy ministrliginiń málimetinshe, biyl orylǵan astyqtyń sapasy joǵary deńgeide. Bidaidyń jalpy kóleminde 1-3 sanatqa 80 paiyzy enip otyr, al 2019 jyly bul kórsetkish 53 paiyz bolǵan edi.
2020 jyly 4 mln tonna kartop, 4,3 mln tonna kókónis, 2,5 mln tonna baqsha daqyldary men 297,2 myń tonna maqta jinaldy. 2,5 mln tonna maily daqyl bastyryldy.
Budan bólek, mal sharýashylyǵynda jalpy ónim kóleminiń ósimi 2,3 trln teńgege jetti. Onyń ishinde et óndirisi 3,7 paiyzǵa, sút 3,2 paiyzǵa artty.
Belgili bolǵandai, byltyrǵy 11 aida azyq-túlik óndirisiniń kólemi 3,6 paiyzǵa nemese 1,7 trln teńgege deiin ósti. Iri qara mal basy 8,6 paiyzǵa, jylqy 11,7 paiyzǵa, qoi men eshki sany 7 paiyzǵa ósti artty.
Óńdelgen kúrish kólemi 23,5 paiyzǵa, sary mai 21,5 paiyzǵa, shujyq ónimderi 11,8 paiyzǵa, makaron 8,1 paiyzǵa, qyshqyl sút ónimderi 4,4 paiyzǵa, irimshik pen súzbe 3,3 paiyzǵa ósti. Sonymen qatar un (2,8 paiyzǵa) men jarma (2,1 paiyzǵa) ónimderin daiyndaý isi alǵa basqan.
Eske salsaq, ishki naryqty azyq-túlik taýarlarymen molaitýǵa qatysty Memleket basshysy 2020 jylǵy 1 qyrkúiektegi Qazaqstan halqyna Joldaýynda barlyq áleýmettik mańyzy bar azyq-túlik taýarlary boiynsha ózin-ózi qamtamasyz etý deńgeiine qol jetkizý mindetin alǵa qoidy.
Biyl qazan aiynda ótken Úkimet otyrysynda ishki naryqty qamtamasyz etý monitoringi azyq-túlik taýarlarynyń negizgi 29 túri boiynsha júrgiziletini aityldy.
Onyń ishinde 12 taýar pozitsiiasy boiynsha ishki naryq 100 paiyzǵa jáne odan da kóp mólsherge qamtamasyz etilgen. 11 azyq-túlik taýary boiynsha qamtamasyz etý 80 paiyz jáne odan astam. Bul halyqaralyq aýyl sharýashylyǵy uiymy – FAO-nyń synyptamasy boiynsha ózin-ózi jetkilikti qamtamasyz etý deńgeii bolyp sanalady.
Ministrliktiń málimetine súiensek, azyq-túlik taýarlarynyń 6 túri boiynsha óndiristi ulǵaitý jáne ishki naryqty otandyq ónimdermen molaitý sharalaryn iske asyrý qajet. Bular – qus eti, shujyq ónimderi, irimshik pen súzbe, alma, qant jáne balyq. Osy baǵytta QR AShM Ishki naryqty otandyq ónimdermen molaitý jónindegi 2021 – 2023 jyldarǵa arnalǵan keshendi jospar jobasyn daiyndady. Árbir baǵyt boiynsha investitsiialyq jobalardyń naqty pýly anyqtaldy.
Ónimderdiń atalǵan 6 túri, atap aitqanda alma, balyq, shujyq ónimderi, irimshik jáne súzbe, qant pen qus eti boiynsha óndiristi ulǵaitý úshin kelesi 3 úsh jyldyń ishinde jańa qus fabrikalaryn, et kombinattaryn, sút, qant zaýyttaryn iske qosý jóninde birqatar naqty sharalar qabyldap, alma baqtarynyń aýdanyn ulǵaitý josparlanyp otyr. Bul rette, ishki naryqty osy azyq-túlik túrlerimen qamtamasyz etý máselesi sheshiletin bolady.
Sondyqtan azyq-túlik taýarynyń negizgi túrleri boiynsha qamtamasyz etý 80 paiyz nemese odan artyq deńgeide, al keibir taýarlar 100 paiyzdan artyq qamtamasyz etilgen.
Ótken jylmen salystyrǵanda myna ónimder boiynsha qamtamasyz etilý deńgeii artty:
- kúnbaǵys maiymen – 19,5 paiyzǵa (92%-dan 112,4%-ǵa deiin),
- makaron ónimimen – 8,2 paiyzǵa (108,9 %-dan 117,1%-ǵa deiin),
- iri qara mal etimen – 0,9 paiyzǵa (95,7 %-dan 96,8%-ǵa deiin),
- kúrishpen – 0,3 paiyzǵa (98,3 %-dan 98,6%-ǵa deiin).
- unmen – 4,9 paiyzǵa (188,5 %-dan 193,4%-ǵa deiin).
