QR Premer-ministriniń baspasóz qyzmeti Qazaqstandaǵy indýstriialandyrýdyń damý barysyna sholý jasady, dep habarlaidy "Ult aqparat".
Qazaqstanda indýstriialandyrý qalai damydy: ónerkásiptiń jańǵyrýy, investitsiialar aǵymy, innovatsiialyq serpilis
Táýelsizdik alǵannan keiin alǵashqy kezeńde Qazaqstan jappai indýstriialandyrýǵa baǵyt aldy. Negizgi damý baǵyty óńdeý ónerkásibi boldy, keiin ol elimizde ónerkásiptiń ósýiniń negizgi draiverine ainaldy. Indýstriialandyrý jyldary myńdaǵan jańa zamanaýi joǵary tehnologiialyq óndirister quryldy, olar jańa ónimderdiń júzdegen túrleriniń shyǵarylýyn qamtamasyz etip, myńdaǵan jumys oryndarynyń qurylýyna yqpalyn tigizdi. Indýstriialandyrý kúni qarsańynda RrimeMinister.kz redaktsiiasy Qazaqstannyń táýelsizdik jyldaryndaǵy indýstriialyq saiasatynyń iske asyrylýy týraly sholý ázirledi.
2010 jylǵy indýstriialandyrý jáne qazir: bári neden bastaldy
Indýstriialandyrýdyń alǵashqy besjyldyǵy (2010-2014) baǵdarlamasy aiasynda memleket ónerkásiptiǵ aýyl sharýashyly men qyzmet kórsetý sektoryn qos alǵanda, ekonomikanyń barlyq negizgi sektorlaryn targettedi, Bul kezde baǵdarlamanyń maqsaty álemdegi daǵdarysty jaǵdailarǵa qaramastan, ekonomikanyń turaqtylyǵyn qamtamasyz etý boldy.
ÚIID MB (2010-2014) kásipkerlikti jáne ShOB damytý, ónerkásip infraqurylymy, jumyspen qamtý, qolaily investitsiialyq ahýal jasaý tárizdi memleketti damytýdyń jalpy júielik baǵyttarynyń basym bóligi endi. Bul baǵdarlamada shikizattyq setkordy, infraqurylymdy damytýdy qosa alǵanda, ónerkásiptiń barlyq salalary qamtyldy, osylaisha, basymdyqtarynyń keń aýqymy naqtylandy.
Sonymen qatar, birinshi besjyldyq aiasynda ekonomikany ártaraptandyrý protsesin iske qosý úshin mańyzdy bazalyq alǵyshartar qolǵa alyndy - «Indýstriialyq-innovatsiialyq qyzmetti memlekettik qoldaý týraly», «2010 – 2014 jyldarǵa arnalǵan investitsiialar tartý, arnaiy ekonomimkalyq aimaqtardy damytý jáne QR-da eksportty yntalandyrý boiynsha baǵdarlama» jáne «Energiia únemdeý jáne energiia tiimdiligi týraly» QR Zańy tárizdi zańdar qabyldandy. Sonymen qatar, 50-den astam zańǵa túzetýler engizildi.
Bul jyldary kóptegen infraqurylymdyq máseleler sheshildi: 4 myń shaqyrymǵa jýyq avtomobil joldary salynyp, rekonstrýktsiialandy («Batys Eýropa – Batys Qytai», Ortalyq-Ońtústik jáne Ortalyq-Shyǵys 2 tranzitttik dálizi), 1700 shaqyrymǵa jýyq temirjol salyndy (Ózen–Túrikmenstanmen memlekettik shekara, Jetigen–Qorǵas, Beineý-Jezqazǵan, Arqalyq-Shubarkól), 13 arnaiy ekonomikalyq aimaq pen 23 indýstriialyq aimaq jumys istei bastady.
Biznesti qoldaý úshin «Ónimdilik - 2020», «Investor - 2020», «Biznestiń jol kartasy - 2020» baǵdarlamalary qabyldandy. Ondaǵan jańa qoldaý quraldary ázirlenip, iske qosyldy: jeńildikti nesieler jáne lizing, innovatsiialyq, eksporttyq granttar, servistik qoldaý jáne t.b. Búginde jeke kásipkerlerge 100-ge jýyq qoldaý quraldary qoljetimdi.
Ekinshi besjyldyq (2015-2019) syrtqy ekonomikalyq shoktarǵa asa tózimdi jáne qazaqstandyq ekonomika úshin «qaýipsizdik tósemi» bolý áleýeti bar sektor retinde naqty óńdeý ónerkásibine baǵdarlandy. Bul besjyldyq aiasynda óńdeý ónerkásibiniń 14 basymdyqty sektory aiqyndaldy, qoldaý quraldary solarǵa baǵyttaldy.
Baǵdarlamany iske asyrý Qazaqstan ekonomikasy úshin birqatar oń qorytyndylar ákeldi.
Óńdeý ónerkásibindegi eksporttalatyn taýarlar nomenklatýrasy 21%-ǵa artty. Akkýmýliatorlar, temirden nemese qospasyz bolattan jasalǵan jazyq ilem, qospasyz aliýminiiden jasalǵan sym tárizdi jańa eksporttyq taýarlar paida boldy.
2010-2018 jyldary óńdeý ónerkásibiniń damýy úshin negiz jasaldy. Máselen, 7,9 trln teńge somasyna 1250 jobany iske asyrý jáne Global-2000/TUK tiziminen 29 investordy tartý nátijesinde jańa ósý kózderi paida boldy. 35 kásiporyndy jańǵyrtý, ekonomikanyń jańa baǵyttary men eksporttyq jáne innovatsiialyq áleýeti joǵary jańa taýarlardyń paida bolýy arqyly tiimdi bazalyq indýstriia quryldy.
Indýstriialandyrý arqyly óńdeý ónerkásibine 7,5 trln teńge tartyldy
IID MB eki besjyldyǵy iske asyrylǵan jyldary óńdeý ónerkásibine 7,5 trln teńge tartyldy (IID MB-1 kezeńinde – 3 trln teńge, IID MB-2 kezeńinde – 4,5 trln teńge).
Óńdeý ónerkásibinde negizgi kapitalǵa 4,5 trln teńge somasyndaǵy investitsiialar jospary oryndalǵanyn atap ótken jón.
Jalpy, Qazaqstanda óńdeý ónerkásibine investitsiialar aǵymynyń oń dinamikasy baiqalyp otyr. 2018 jyly Qazaqstannyń óńdeý ónerkásibi kásiporyndary negizgi kapitalǵa tartqan invetsitsiialar kólemi 1 242 mlrd teńgeni qurady, bul 2010 jylǵy deńgeiden úsh ese artyq (413 mlrd teńge).
2010-2018 jyldary investitsiialardyń eń kóp kólemi metallýrgiia ónerkásibinen - barlyq kezeńdegi investitsiialardyń jiyntyq kóleminen 34,6%, kokos jáne munai óńdeý ónimderi óndirisinen – 23,9%, basqa da beimetall mineral ónimderden – 9,5%, himiia ónimderinen – 8,5%, azyq-túlik ónimderinen - 7,7% kelip tústi.
E l óńirleri boiynsha óńdeý ónerkásibine investitsiialardy bólý ónerkásip kásiporyndarynyń salalyq arnalýy men geografiialyq shoǵyrlanýyna bailanysty bolady. Negizgi kapitalǵa investitsiialardyń eń kóp mólsheri óńdeý ónerkásibiniń bazalyq salalarynyń iri kásiporyndary (metallýrgiia jáne munai óńdeý) ornalasqan óńirlerde salynady - bul Pavlodar, Qaraǵandy, Túrkistan, Atyraý oblystary.
Indýstriialyq-innovatsiialyq damý memlekettik baǵdarlamasynyń 2015 - 2019 jyldarǵa arnalǵan ekinshi besjyldyǵy
Búginde 201-2019 jyldarǵa arnalǵan Indýstriialyq-innovatsiialyq damý memlekettik baǵdarlamasyn iske asyrý Úkimettiń erekshe baqylaýyna alynǵan. IID MB iske asyrý 2015 jyly bastaldy, ol indýstriialandyrýdyń birinshi besjyldyǵynyń qisyndy jalǵasyna ári eldiń ekonomikalyq saiasatynyń bir bóligine ainaldy. Baǵdarlamanyń negizgi maqsaty - óńdeý ónerkásibiniń básekege qabilettiligin yntalandyrý, eńbek ónimdiligin arttyrý jáne óńdelgen taýarlar eksportynyń kólemin ulǵaitý.
IID MB 2019 jylǵa deiin óńdeý ónerkásibindegi tórt nysanaly indikatordy qarastyrady: óńdeý ónerkásibi ónimderi eksportynyń qundyq kóleminiń ósýin, eńbek ónimdiliginiń naqty ósimin, negizgi kapitalǵa investitsiialar kóleminiń artýyn jáne onyń energiialyq syiymdylyǵynyń tómendeýin.
Bul jyldar ishinde jańa memlekettik baǵdarlamalar, qoldaý sharalary, dálme-dál investitsiialyq saiasat jáne ónerkásiptiń tehnologiialyq qaita jaraqtandyrylýy paida boldy, olar eldiń úshinshi jańǵyrý jolynan tiimdi ótýine yqpal etýge arnalǵan. Adam resýrsyna basymdyq berildi: jappai kásipkerlik jáne tiimdi jumyspen qamtý degenimiz - júz myńdaǵan jańa jumys oryndary men básekege qabiletti ult.
2015 jyldan bastap investitsiialar kólemi 5 trln teńgege jýyqtaityn Indýstriialandyrý kartasynyń 500-den asa jańa indýstriialyq jobalary engizildi. Bul jobalardy iske qosý nátijesinde 80 myńnan asa turaqty jumys orny quryldy.
Jobalar AÓK jáne aýyl sharýashylyǵy (156), qurylys materialdarynyń óndirisi (152), mashinajasaý (59), taý-ken metallýrgiia kesheni (41), himiia (31), jeńil ónerkásip (22), munai óńdeý (21), energetika (15), farmatsevtika (6) jáne taǵy basqa salalarda iske asyryldy.
Indýstriialandyrýdyń ekinshi besjyldyǵynyń asa mańyzdy jobalary:
● «KAZ Minerals Bozshakol» JShS Bozshakól TBK salý;
● «Aqtóbe rels arqalyq zaýyty» JShS rels arqalyq zaýytyn salý;
● «QazMunaiGaz» UK» AQ Atyraý MÓZ rekonstrýktsiiasy jáne ony jańǵyrtý;
● «AMST» JShS Aqtaý halyqaralyq teńiz saýda portyn keńeitý;
● «Petro Kazakhstan Oil Products» JShS Shymkent MÓZ rekonstrýktsiiasy jáne ony jańǵyrtý (1-shi kezeń);
● «KAZ Minerals Aktogay» JShS Aqtoǵai TBK salý;
● «Pavlodar munaihimiia zaýyty» JShS Pavlodar MHZ jańǵyrtý;
● «Petro Kazakhstan Oil Products» JShS Shymkent MÓZ rekonstrýktsiiasy jáne ony jańǵyrtý (2-shi kezeń);
● ónimdiligi jylyna 2 mln tonna kendi quraityn taý-ken baiytý keshenin salý, «BTK» JShS;
● temirjolǵa arnalǵan dóńgelekterdi shyǵarý kesheni, «Prommashkomplekt» JShS.
2015 jyldan bastap 2019 jyldyń qarasha aiyna deiin óńdeý ónerkásibindegi óndiris kólemi 42,9 trln teńgeni qurady
Taý ken metallýrgiiasy kesheni JIÓ-niń 6,7%-ǵa jýyǵyn, ónerkásiptik óndiristiń 23,3% quraidy. Ekinshi besjyldyq jyldary metallýrgiiada óndiristiń shyǵarý kólemi 2,2 ese artty (2014 jyly 2,1 trln teńgeden 2018 jyly 4,6 trln teńgege deiin, 2019 jyldyń 10 aiynyń qorytyndysy boiynsha – 4 trln teńge).
Mashinajasaýda indýstriialandyrýdyń ekinshi besjyldyǵyn iske asyrý kezeńinde ónim kólemi 1,2 ese ósti (2014 jylǵy 902,5 mlrd teńgeden 2018 jylǵy 1 090 mlrd teńgege deiin, 2019 jyldyń 10 aiynyń qorytyndysy boiynsha – 1 033 mlrd teńge).
Himiia ónerkásibi de jetkilikti damýda. Salada óndiris kólemi 1,7 ese artty (2014 jyly 230,3 mlrd teńgeden 2018 jylǵy 401,1 mlrd teńgege deiin, 2019 jyldyń 10 aiynyń qorytyndysy boiynsha – 386,4 mlrd teńge).
Farmatsevtika indýstriiasynda ónim óndirý kólemi eki eselendi (2014 jylǵy 38 mlrd teńgeden 2019 jylǵy 79 mlrd teńgege deiin, 2019 jyldyń 10 aiynyń qorytyndysy boiynsha – 75 mlrd teńge).
Jeńil ónerkásip taýarlarynyń óndirisi 1,6 esege artty (2014 jylǵy 63,2 mlrd teńgeden 2019 jylǵy 99,4 mlrd teńgege deiin, 2019 jylǵy 10 aidyń qorytyndysy boiynsha – 87,5 mlrd teńge).
Qurylys materialdarynyń óndirisi 1,3 esege artty (2014 jylǵy 452,1 mlrd teńgeden 2019 jylǵy 563,7 mlrd teńgege deiin, 2019 jylǵy 10 aidyń qorytyndysy boiynsha – 475,3 mlrd teńge).
Indýstriialandyrý jyldary óńdeý ónerkásibindegi shyǵarylatyn ónimniń nomenklatýrasyn keńeitý
Indýstriialandyrý jyldary (2010 jyldan 2019 jyl aralyǵynda) Qazaqstanda buryn shyǵarylmaǵan 500 jańa ónim túri igerildi: júk jáne jolaýshylar vagondary, elektrovozdar, júk, jeńil avtomobilder jáne avtobýstar, transformatorlar, rentgen apparatýra, jaryqdiodty shamdar, titan quimalar men sliabtar, dári-dármekter jáne t.b.
Metallýrgiiada aitarlyqtai ilgerileý baiqaldy: bazalyq metaldardyń (mys, myrysh, qorǵasyn t.b.), jartylai ónimderdi (qańyltaq, daiyndama jáne t.b. basqalary), shala daiyn ónimderdi (ilem ónimderin) óndirýden bastap daiyn buiymdardy (bolat qubyrlardy, metall konstrýktsiialardy, relsterdi, symdar) shyǵarýǵa kóshýge deiin.
Mańyzdy jobalar salanyń damýyna edáýir úles qosyp, buryn óndirilmegen ónimderdiń assortimentin keńeitti: kaýstikalyq soda, natrii gipohloriti, jýý quraldary, lak boiaý materialdarynyń, jarylǵysh quraldardyń, agrohimiia quraldarynyń jáne t.b. (Pavlodar oblysynda «Kaýstik» AQ, Jambyl oblysynda «Qazfosfat» JShS, Mańǵystaý oblysynda «KazAzot» JShS jáne Jambyl oblysynda «Talas Investment Company» JShS).
Himiia ónerkásibinde indýstriialandyrý jyldary 54 joba iske asyryldy, 4 myńnan asa jumys orny quryldy.
Sonymen qatar qurylys materialdaryn óndirý boiynsha jalpy somasy 458,8 mlrd teńge bolatyn 302 jańa óndiris paidalanýǵa berildi, 20,3 myńnan asa jumys orny quryldy.
Qazaqstanda óndirilmegen jańa qurylys materialdary ónimderin shyǵarý jolǵa qoiyldy: metall jabytqyshtar («Taýkel» JShS), PVH jasalǵan terezeler men esikter profilderi («Funke Kunststoffe» JShS), energiia únemdeitin shynypaketter («Kazstroisteklo» JShS), polimerlik-kompozitti materialdardan jasalǵan sanitarlyq-tehnikalyq buiymdar («Tenýsa» JShS), shynytalshyqty kompozitti profilder (Kompozit Profil), keramogranit óndiris jańartyldy (OQO-da «Zerde Keramik» JShS).
Otandyq kásiporyndar indýstriialyq baǵdarlamalardy iske asyrǵan jyldary $163 mlrd somasyna óńdeý ónerkásibi ónimderin eksporttady
Taýarlar boiynsha óńdeý ónerkásibindegi eń kóp eksport kólemi 3 sala tobyna tiesili - metallýrgiiaǵa, kokos óndirisine, munai óńdeý ónimderine jáne himiia ónerkásibi ónimderine. Odan soń azyq-túlik ónimderi men sýsyndar, sondai-aq mashina jasaý ónimderi bar.
Indýstriialandyrý jyldary somasy $1 mln-nan asatyn 70 taýar boiynsha shikizattyq emes eksporttyń jańa salalary qalyptasyp, óndirisi arttyryldy. Máselen, 2010 jyly syrtqy naryqtarǵa akkýmýliatorlar jetkizý júrgizilimese, 2018 jyly olardyń eksporty qundyq máninde $60,1 mln qurady.
Búginde elimiz ferroqorytpalardyń, sary fosfordyń, unnyń, maqta maiynyń jekelegen túrlerin jetkizý boiynsha álemdik kóshbasshylardyń biri.
2019 jyldyń 9 aiynda elimizdiń óńdelgen ónimderi eksporty $11 430,3 mln quraǵanyn aita ketken jón.
Qazirgi kezde 13 AEA pen 23 Indýstriialyq aimaq qurylyp, jumys isteýde
Búginde qajetti ónerkásiptik infraqurylymdy damytý arqyly óńdeý ónerkásibin júieli qoldaý jalǵasýda — 13 arnaiy ekonomikalyq aimaq quryldy, onyń 3-ýiniń tolyq infraqurylymdyq ázirligi bar.
13 AEA-tan tórteýi 2017-2019 jyldary qurylǵan («Qorǵas» HShYO, «Astana-Tehnopolis», «Túrkistan» jáne «Qyzyljar»).
13 AEA-tan 11-i óńirlerde quryldy. Qazirgi kezde ministrlik ákimdikterdiń Qostanai, Aqtóbe jáne Baiqońyr qalalarynda qosymsha 3 jańa AEA qurý týraly usynystaryn qarastyrýda.
Elimizdiń 9 óńirinde 23 indýstriialyq aimaq quryldy.
Arnaiy ekonomikalyq aimaq aýdandarynda olar jumys istegen ýaqyttan beri (2002-2019 jyldar aralyǵynda) 185 joba iske qosyldy, onyń 46-sy - sheteldik qatysýmen. Bul jobalardy iske asyrý nátijesinde 15,6 myń jumys orny quryldy, biýdjetke salyq túsimderi 167 mlrd teńgeni qurady.
Indýstriialyq aimaqtarda 142 óndiris iske qosyldy, investitsiialar kólemi - shamamen 213,8 mlrd teńge. 8,5 myńǵa jýyq jumys orny quryldy. Indýstriialyq aimaqtar infraqurylymyna 58,9 mlrd teńge salyndy. Osylaisha, salynǵan 1 biýdjettik teńgege 3,6 teńge investitsiia tartyldy.
Jumys istep turǵan AEA-dan tiimdisi retinde «PAVLODAR» AEa atap ótýge bolady, onda daiyn ónimniń joǵary shegimen aliýminii óndiris damýda. Jumys istep turǵan kásiporyndar arasynda kooperatsiialyq bailanystar sátti iske asyrylýda.
Búginde 1 biýdjettik teńgege AEA 14,2 teńgeden astam investitsiia saldy.
Sonymen qatar «OŃTÚSTIK» AEA mysal retinde keltirýge bolady, onda 1 biýdjettik teńgege 3,5 teńge investitsiia tartyldy. Toqyma klasteri qalyptasty, onda ShOB kásiporyndary shoǵyrlanǵan. AEA óz betinshe, memlekettiń qoldaýynsyz jumys isteidi.
Negizgi nysanaly indikatorlar boiynsha indýstriialandyrý saiasaty júzege asyrylǵan jyldary (2010-2018 jj.) oń nátijelerge qol jetkizildi.
Indýstriialandyrý jyldary óńdeý ónerkásibindegi óndiris kólemi 3 trln teńgeden 10 trln teńgege deiin jetti (3,5 ese). Eń kóp ósý metallýrgiia ónerkásibinde (1,1 trln teńgeden 4,6 trln teńgege deiin), azyq-túlik ónimderi óndirisinde (630 mlrd teńgeden 1,5 trln teńgede deiin) mashina jasaýda (281 mlrd teńgeden 1,1 trln teńgege deiin) baiqaldy.
Óńdeý ónerkásibindegi jalpy qosylǵan qun bul jyldary 2 trln teńgeden 7 trln teńgege deiin ósti. Metallýrgiia ónerkásibinde (768,5 mlrd teńgeden 2,7 trln teńgege deiin), munai óńdeýde (121,87 mlrd teńgeden 1,1 trln teńgege deiin) jáne azyq-túlik ónimderin óndirýde (341,3 mlrd teńgeden 954,2 mlrd teńgege deiin) eń kóp ósim baiqaldy.
Indýstriialandyrý jyldary óńdeý ónerkásibinen túsken salyqtar 2,9 ese ósti (salyqtar ósimi +844 mlrd teńgeni qurady).
Osy kezeńde kólik jáne qoimalaý sektorlarynan salyqtar 3,1 ese ósti, saýda jáne HoReCa 1,2 ese, aýyl sharýashylyǵy 2,2 ese ósti.
Óńdeý ónerkásibiniń negizgi kapitalyna investitsiialar 3 ese ósti (2010 jyly 413,1 mlrd teńgeden 2018 jyly 1 241,9 mlrd teǵgege deiin).
2010 jyldan 2018 jyl aralyǵynda óńdeý ónerkásibine $32,8 mlrd kóleminde tikelei sheteldik investitsiia tartyldy, bul jalpy investitsiialar kólemindegi barlyq tartylǵan investitsiialardyń 15,8%-y.
2010 jyldan 2018 jyl aralyǵynda óńdeý ónerkásibindegi ónim eksportynyń kólemi $154 mlrd qurady.
2018 jyly elimizdiń 8 óńirinde tamaq ónimderin, qurylys materialdaryn, himiia jáne jeńil ónerkásip ónimderin óndirý, metallýrgiia, mashina jasaý, munai óńdeý boiynsha 19 jumys istep turǵan kásiporyn jalpy somasy 736 mlrd teńgeden astam qarjyǵa jańartyldy jáne keńeitildi. Olardyń qatatynda Shymkent MÓZ, «Kislorod AZOK», «KBS Engineering» JShS, «Astana Ceramic» JShS, «VERF-stroi» JShS, «Hlebzavod №7» JShS, «Maker» JShS jáne t.b. bar.
Indýstriia 4.0 engizý
Ministrlik ónerkásipti tsifrlandyrý jáne 4.0 indýstriiasy tehnologiialaryn engizý aiasynda eki baǵytta jumystar júrgizýde: «Modeldi tsifrlyq fabrikalar» jáne taý-ken metallýrgiiamy kesheniniń júie qurýshy kompaniialary jobasyn júzege asyrý.
«Modeldi tsifrlyq fabrikalar» baǵyty boiynsha iriktelgen kásiporyndar investitsiia kólemi 13,61 mlrd teńge bolatyn 51 jobany iske asyrýǵa bastamashy boldy, onyń ishinde 2018-2019 jyldary investitsiia kólemi 2,8 mlrd teńge bolatyn 12 joba aiaqtaldy.
Máselen, «Himfarm» AQ (Shymkent q.) 6 jobany iske asyrýda, «Evrazian Fýds» AQ (Qaraǵandy oblysy) óndiristi Indýstriia 4.0-ge kóshirý boiynsha 7 jobaǵa bastamashy boldy, «Altynalmas» AQ (Qaraǵandy oblysy) «Tsifrlyq kenish» jobasy aiasynda 15 shaǵyn jobany júzege asyryp jatyr.
«Baltekstil» JShS biznes-protsester reinjiniringi, derekter bazasyn tsifrlandyrý, kásiporyn resýrstaryn basqarý júiesin engizý (ERP), shyǵarylatyn ónim sapasyn baqylaý júiesi, personaldy oqytý jáne biliktiligin arttyrý júiesi tárizdi innovatsiialyq tehnologiialardy qoldanady.
Taý-ken metallýrgiiasy keshenin tsifrlandyrý aiasynda 53 joba iske asyrylýda, 2019 jylǵy 15 qarashadaǵy jaǵdai boiynsha 22 joba paidalanýǵa berildi.
«ArselorMital Temirtaý» AQ 3 jobany iske asyrýǵa bastama bildirdi. Biyl Coal Tracking System júiesi arqyly kómirdi shahtadan tutynýshyǵa deiin qadaǵalaý jáne esepke alý jobasy aiaqtaldy, áseri - kómirdiń ysyrap bolýy azaidy.
«Qazaqmys» korporatsiiasy» JShS 4 jobany iske asyrýda. 2019 jyly mamyr aiynda kompaniia «67 shahtada personaldy jáne kólikti pozitsiialaý júiesi» jobasy aiasynda telekommýnikatsiialyq infraqurylymdy paidalanýǵa berdi. Joba naqty ýaqyt rejiminde barlyq tehnologiialyq protsesterdi kórsetedi, bul taý-ken jumystarynyń qaýipsizdigin arttyryp, jabdyqtardyń toqtap qalýyn boldyrmaýǵa múmkindik berdi.
«Varvarinskoe» AQ kásiporny 2021 jylǵa deiin 6 jobany iske asyrýda. 2018 jyly altyn shyǵarý jáne ken baiytý fabrikasynda eki jobany iske asyrýdy: MDC (Manufacturing Data Collection) derekterdi saqtaýǵa arnalǵan baǵdarlamalyq qamtýdy jańartýdy jáne barlyq tsikldiń jumysy týraly shuǵyl esep jasaýǵa arnalǵan PDA (Production data Acquisition) baǵdarlamasyn engizýdi aiaqtady.
«RG Gold» AQ 3 jobany júzege asyrýda. Bul ken ornynyń óndiristik alańynda balamaly tsifrlyq tehnologiialyq radiobailanys júiesin jańǵyrtý, ony engizýden kásiporyndaǵy tehnologiialyq protsesti qamtamasyz etý úshin dispetcherlik bailanyspen óndiristik alańnyń kez kelgen jerinde qamtýmen sapaly dybystyq radiobailanysty uiymdastyrý tiimdiligi kútiledi. Ken oryndaryn 3D-modeldeý jáne taý-ken jumystary josparlaý, geologiialyq barlaýdy avtomattandyrý úshin keshendi sheshimdi engizý.
«Aqtóbe mys kompaniiasy» JShS 2018 jyly ken baiytý fabrikasyn Indýstrii 4.0 elementterimen jańǵyrtý júrgizdi, bul myrysh kontsentratyn shyǵarý úshin mys-myrysh kenin tereń óńdeý boiynsha óndiristi jolǵa qoiýǵa múmkindik berdi.
«Bogatyr Kómir» JShS dispetcherlendirý boiynsha jobany 2020 jyly aiaqtaýdy kózdep otyr, bul taý-ken kóligi kesheni jabdyqtarynyń jumys isteý tiimdiligi men senimdiligin, kómir sapasyn, jumystardyń qaýipsizdigin, eńbek ónimdiligin arttyrýǵa jáne paidalaný shyǵyndaryn tómendetýge múmkindik beredi.
2020-2025 jyldarǵa arnalǵan indýstriialandyrý baǵdarlamasynan ne kútiledi
Jańa memlekettik baǵdarlamanyń maqsaty – ishki jáne syrtqy naryqtardaǵy óńdeý ónerkásibiniń básekege qabilettiligin qamtamasyz etý.
Bul maqsatqa qol jetkizý úshin kelesi mindetter qoiyldy:
● ishki jáne syrtqy naryqtarda suranysqa ie óńdelgen taýarlar nomenklatýrasyn keńeitý jáne óndiris kólemin arttyrý;
● bazalyq óndiristerdi damytýdy yntalandyrý jáne strategiialyq jobalardy iske asyrý arqyly ónerkásiptik qýattylyqtardy ulǵaitý;
● óńdeý ónerkásibiniń salalarynyń tehnologiialyq damýyn jáne tsifrlandyrylýyn qamtamasyz etý.
IID MB eki besjyldyǵynyń tájiribesin eskere otyryp, elimizde indýstriialandyrýdyń odan ári damýyna yqpal etetin jańa tásilder ázirlengenin aita ketken jón.
Birinshi kezekte, ishki naryqty sapaly ónimmen qanyqtyrýǵa jáne eksportqa shyǵýǵa baǵdarlanǵan óńdeý sektorynyń tiimdi kásiporyndaryna basa nazar aýdarylady. Sonymen qatar memlekettik qoldaýdyń bólek-bólek quraldarynan biznestiń qarsy mindettemeleri men jaýapkershiliginiń esesine damýdy keshendi yntalandyrý júiesine kóshý de mańyzdy bolady. Budan basqa, salalyq qaǵidattan naqty basymdyqqa ie taýarlardy anyqtaýǵa kóshýdi, sondai-aq qunyn qurýda ǵalamdyq tizbekti proaktivti qurastyrýǵa nazar aýdarýdy eskerý qajet.
Bul mindetterdi iske asyrý kelesi nysanaly indikatorlarǵa qol jetkizýge múmkindik beredi:
● eńbek ónimdiliginiń 1,6 ese naqty ósýine (11,8 mln teńgeden 19,2 mln teńgege deiin nemese $35,3 myńnan $55,9 myńǵa deiin);
● óńdeý ónerkásibindegi eksport kóleminiń 1,9 ese ósýine (s 15,8 do $29,5 mlrd);
● negizgi kapitalǵa investitsiialardyń 1,6 ese naqty ósýine (1 247,2 mlrd teńgeden 2 041,6 mlrd teńgege deiin nemese $3,6 mlrd-tan $5,9 mlrd-qa deiin);
● Ekonomikalyq kúrdelilik indeksiniń artýyna.
