Foto: ashyq derekkóz
Bas prokýratýra janyndaǵy Quqyqtyq statistika jáne arnaiy esepke alý jónindegi komitettiń málimetinshe, 2025 jyldyń alǵashqy jartyjyldyǵynda elimizde qylmystyq quqyq buzýshylyqtar 6,5%-ǵa azaiǵan, dep habarlaidy Ult.kz.
Jarty jyl ishinde 64 529 qylmystyq quqyq buzýshylyq tirkelip, bul ótken jyldyń sáikes kezeńimen salystyrǵanda 4 463 derekke kem.
Qylmystyq quqyq buzýshylyqtardyń 80%-y — qylmys sanatyna jatady. Alty ai ishinde 52 117 qylmys tirkelgen. Bul ótken jylmen salystyrǵanda 6 880 jaǵdaiǵa az, iaǵni 11,7%-ǵa tómendegen.
Qylmys túrleri boiynsha eleýli tómendeý baiqaldy:
-
Asa aýyr qylmystar – 58,4%-ǵa azaidy
-
Ortasha aýyrlyqtaǵy qylmystar – 14%-ǵa tómendedi
-
Onsha aýyr emes qylmystar – 13,4%-ǵa azaidy
-
Aýyr qylmystar – 2,4%-ǵa azdap ósken
Bul arada quqyq buzýshylyq sanatyna jatatyn isterdiń sany artty. 2025 jyldyń alty aiynda 12 412 jaǵdai tirkelgen, bul bir jylda 24%-ǵa ósim baryn kórsetedi. Bul kórsetkish quqyq buzýshylyqtardyń jalpy sanynyń 20%-na jýyqtaidy. Mundai isterge uryp-soǵý, usaq urlyq, jol erejesin buzý sekildi áreketter jatady. Buǵan jaqynda Ákimshilik kodekstiń birqatar babyn qylmystyq quqyq buzýshylyqtarǵa aýystyrý sebep bolǵan.
Iri qylmys túrleri boiynsha derekter:
-
Urlyq – -27,6%:
2024 jyly – 16 309,
2025 jyly – 11 809.
Bul – 4500 derekke az, shamamen úshten birine tómendeý.
Urlyq kóbine kóshe men kólikte azaiǵan. Mundai nátije beinebaqylaý men tsifrlyq taldaýdyń arqasynda múmkin boldy. -
Tonaý – -34%:
2024 jyly – 870,
2025 jyly – 574. -
Qaraqshylyq – -38,6%:
2024 jyly – 70,
2025 jyly – 43. -
Adam óltirý – -18,8%:
2024 jyly – 324,
2025 jyly – 263. -
Adam óltirýge oqtalý – -32,1%:
2024 jyly – 78,
2025 jyly – 53. -
Buzaqylyq – -23%:
2024 jyly – 892,
2025 jyly – 687. -
Zorlaý – -11,7%:
2024 jyly – 256,
2025 jyly – 226.
Internet-alaiaqtyq belsendiligi artyp otyr:
-
Jalpy alaiaqtyq – 22 812 jaǵdai
Bul ótken jylmen salystyrǵanda 0,7%-ǵa ósim (168 jaǵdaiǵa kóp). -
Internet-alaiaqtyq – +24,7%:
2024 jyly – 9 936,
2025 jyly – 12 390.
Alaiaqtar jalǵan saittar, áleýmettik jelilerdegi jalǵan paraqshalar, feik jetkizý qyzmetteri men bank atynan jasandy qońyraýlar arqyly azamattardy aldap, aqsha ielenýge áreket etýde.
Qorytyndy: Qylmystyń jalpy deńgeii men aýyr qylmys túrleri aitarlyqtai tómendep keledi. Bul quqyq qorǵaý organdarynyń tsifrlyq tehnologiialardy keńinen qoldanýy, beinebaqylaý júielerin jetildirýi jáne jedel áreket etýi nátijesinde múmkin bolyp otyr. Alaida internettegi alaiaqtyq ózekti másele bolyp qalyp otyr. Politsiia azamattardy saq bolýǵa jáne alaiaqtyq áreketterge urynbaýǵa shaqyrady.
