QR Premer-Ministri Asqar Maminniń tóraǵalyǵymen ótken QR Úkimetiniń otyrysynda munai-gaz salasyndaǵy mashina jasaýdy damytý máseleleri týraly energetika ministri Nurlan Noǵaev baiandady, dep habarlaidy "Ult aqparat" primeminister.kz saityna silteme jasap.
N. Noǵaev atap ótkendei, 2019 jyly munai-gaz salasynda taýarlardy, jumystar men qyzmetterdi (TJQ) satyp alý kólemi shamamen 7 trln teńgeni qurady, bul ótken jylǵy kórsetkishten 15% artyq. Bul rette 3 iri operator – TShO, NKOK, KPO úlesi shamamen 5,7 trln teńgeni qurady, bul TJQ jalpy satyp alýdyń 80%-nan asady.
Iri jobalardaǵy jergilikti qamtýdyń jiyntyq deńgeii shamamen 39% boldy, bul rette jergilikti óndiris taýarlarynyń úlesi nebary shamamen 10% qurady.
«Bul kórsetkishter otandyq taýar óndirýshilerdiń áleýeti tolyq paidalanylmaitynyn kórsetedi, osyǵan bailanysty Ministrliktiń jáne basqa da vedomstvolardyń jumysy Teńiz, Qashaǵan jáne Qarashyǵanaq iri munai-gaz jobalarynda jergilikti qamtý úlesin ulǵaitýǵa baǵyttalǵan», — dedi N. Noǵaev.
2019 jyldyń sáýir aiynda munai-gaz mashinalaryn jasaýdy damytý boiynsha vedomstvoaralyq jumys toby quryldy, onyń quramyna QR EM, QR IIDM, «PSA» JShS, «Qazaqstan mashina jasaýshylar odaǵy» jáne iri jobalardyń operatorlary endi.
Jumys toby qyzmetiniń bir baǵyty – nysanaly taýar toptaryn jáne múddeli otandyq kásiporyndardy aiqyndaý maqsatynda taldaý júrgizý.
Bastapqy derekter retinde satyp alý josparlary men ornatylǵan jabdyqtardyń tizbesi paidalanyldy, sondai-aq otandyq taýar óndirýshilerdiń qajetti jabdyqty jergiliktendirýge daiyndyǵy men múddeliligi deńgeiine taldaý jasaldy.
Júrgizilgen taldaý negizinde taýarlardyń 6 negizgi sanaty aiqyndaldy jáne olardy óndirýge múddeli 18 otandyq taýar óndirýshi anyqtaldy.
Satyp alýǵa josparlanǵan jabdyqtardyń tehnikalyq erekshelikteri olardy odan ári múddeli otandyq taýar óndirýshileri arasynda taratý úshin Qazaqstan mashina jasaýshylar odaǵyna jáne «Atameken» UKP-ǵa berildi, sondai-aq operatorlardyń tehnikalyq mamandary men Mashina jasaýshylar odaǵy ókilderiniń birqatar kezdesýi ótkizildi, onda taýarlardyń tehnikalyq erekshelikteri talqylandy.
Taldaý qorytyndysy boiynsha mynadai jumystar júrgizildi:
• NKOK 2020 jyly kelisimshart jasaý úshin 5 basym kompaniia boiynsha jumys júrgizýde.
• TShO «Bemer Armatýren Qazaqstan» JShS men Karlskrona JShS-ǵa synaq tapsyrystar ornalastyrdy. Budan basqa 9 zaýyt/qyzmet jetkizýshiler biliktilik irikteýden ótip, óz kezeginde TShO úshin taýarlar men qyzmetterdi jetkize bastady.
• KPO-da 2020-2021 jyldar ishinde taýarlardy 13 sanat boiynsha jergiliktendirý jáne otandyq taýar óndirýshilermen 5 kelisimshart jasasý josparlanǵan.
Sonymen qatar 2019-2025 jyldarǵa arnalǵan Qazaqstan Respýblikasynyń munai-gaz mashinalaryn jasaýdy damytý jónindegi is-sharalar jospary ázirlenip, bekitildi.
Qazaqstan Respýblikasynyń aýmaǵynda túpnusqa jabdyq óndirisin kezeń-kezeńmen jergiliktendirý jumysy taiaý ýaqytta qyzmettiń basym baǵyttarynyń biri retinde aiqyndaldy. Odan ári jumys barysynda óndiristi jergiliktendirý úshin joǵary áleýeti bar.
Orta merzimdi perspektivada, mysaly, ártúrli shyǵys materialdary (tyǵyzdaǵyshtar, tósemder, súzgiler), bekitý materialdary, bekitý armatýrasy, elektrotehnikalyq buiymdar, baqylaý-ólsheý aspaptary jáne avtomatika) siiaqty taýarlar men jabdyqtardy jergiliktendirý josparlanýda.
Bul jumys daiyndalatyn jabdyqtyń kúrdeliligi men synilyǵy odan ári arttyryla otyryp, tabysty jalǵasýda.
Sonymen qatar, kúrdeli emes taýarlar óndirisin jergiliktendirý jáne synaq tapsyrystaryn ornalastyrý boiynsha jumystar júrgizilýde.
Sońǵy 2,5 jylda Qarashyǵanaq jobasynda otandyq taýar óndirýshilerge jeke qorǵanysh quraldary, jylý almastyrǵyshtar, burǵylaý qashaýlary, shegendeý baǵandary, modýldik qosalqy stantsiialar jáne t. b. taýarlardy óndirý men jetkizýge kelisimsharttar berildi.
Qashaǵanda osy kezeń ishinde $53 mln somasyna kelisimsharttar berildi, 2020 jyly qosymsha 2 kelisimshart berildi.
TShO boiynsha jalpy somasy $30 mln bolatyn taýarlar jergiliktendirildi.
Bul taýarlardyń barlyǵy buryn shetelden importtalatyn.
Energetika ministrligi men ókiletti organnyń bastamasy boiynsha tenderlik rásimderge jergilikti qamtý bóliginde ózgerister engizý máseleleri boiynsha NKOK jáne QPO-men jumys júrgizildi.
«Investitsiialarǵa aiyrbastalatyn kelisimshart» tetigin engizý, shetelde shyǵarylǵan taýarlardy jergiliktendirý shartymen qoldanystaǵy kelisimshartty uzartý, shartty jeńildik berý, qazaqstandyq jetkizýshiler arasynda tender ótkizý boiynsha buryn-sońdy bolmaǵan erejeler engizildi.
Sonymen qatar operatorlardyń veb-saittarynda satyp alý josparlaryn ornalastyrý tártibi naqtylandy, ol satyp alynatyn TJQ ataýy men qysqasha sipattamasyn, tenderge shaqyrýdyń boljamdy kúnin, kelisimshartty berý kezeńin jáne satyp alýdyń boljamdy biýdjetin qamtidy.
Bul bastamany iske asyrý otandyq taýar óndirýshilerge qosymsha qoldaý bolady jáne munai-gaz jobalarynyń operatorlary júrgizetin satyp alýǵa olardy barynsha tartýǵa yqpalyn tigizedi dep kútilýde.
«Otandyq óndiristiń quzyretin arttyrý maqsatynda biz Munai-gaz mashinalaryn jasaý men servisti damytýdyń halyqaralyq ortalyǵyn qurýǵa bastama jasadyq, ol Ónimdi bólý týraly kelisimniń 3 operatorymen ózara is-qimyl boiynsha biryńǵai tereze bolady jáne júrgizilip jatqan jumysty úilestiretin bolady», — dedi ministr.
Ortalyqty qurý kezinde SHELL jáne ENI kompaniialary qurǵan uqsas zertteýler men ázirlemeler ortalyqtarynyń jumys tájiribesi paidalanylatyn bolady.
Ortalyq jumysynyń negizgi maqsaty – QR munai-gaz salasy úshin taýarlar/qyzmetter óndirisin jergiliktendirý, atap aitqanda úsh operatordyń qajettilikteri úshin jańa óndirister men servistik ortalyqtar ashý, sondai-aq qazirgi bar otandyq taýar óndirýshilerdiń (OTÓ) jáne servistik kompaniialardyń múmkindikterin keńeitý arqyly jergiliktendirý.
Qazirgi ýaqytta Ortalyq ashýdyń sharttary úsh operatordyń aktsionerlerimen kelisilýde.
«Biz aktsionerler-halyqaralyq munai kompaniialary óz mamandaryn, tehnikalyq jáne injenerlik quzyretterin usyný arqyly osy Ortalyqqa qoldaý kórsetkenin qalaimyz. Ortalyq KazEnerdji úlgisinde qurylady jáne úsh operatordyń qarajaty esebinen qamtylady», — dedi ministr.
Sondai-aq N. Noǵaev orta merzimdi perspektivada Energetika ministrliginde mynadai naqty josparlar bar ekenin atap ótti: is-sharalar josparyn belgilengen baǵyttar boiynsha iske asyrýdy 2025 jylǵa deiin jalǵastyrý, jabdyqqa servistik qyzmet kórsetý ortalyqtaryn jáne qosalqy bólshekter óndirisin damytý, sondai-aq jergilikti kadrlardy damytý.
