Qazaqstan men Singapýr arasynda birqatar kelisimshartqa qol qoiyldy

Jumys sapary barysynda QR Premer-Ministri Baqytjan Saǵyntaev Qazaqstan – Singapýr biznes-forýmyna qatysyp, Singapýrdyń Premer-Ministri Li Sian Lýnmen kezdesý ótkizdi, sonymen qatar jetekshi innovatsiialyq kompaniialarmen Qazaqstan ekonomikasyn úshinshi jańǵyrtý aiasyndaǵy yntymaqtastyq múmkindikterin talqylady, dep habarlaidy "Ult aqparat" primeminister.kz saityna silteme jasap.

Budan ózge, birqatar nysandy aralady, olardyń qatarynda HDB turǵyn úi qurylysy keńsesi, A*Star ǵylym, tehnologiialar jáne zertteýler agenttigi, Biopolis ǵylymi-zertteý ortalyǵy, Fusionopolis startap-haby, sondai-aq, Modelfactory@SIMTech zaýyty bar.

Qazaqstan – Singapýr biznes-forýmyna eki eldiń iskerlik ortalarynyń 500-ge jýyq ókili, memlekettik organdar men ulttyq kompaniialardyń basshylary qatysty. Is-shara aiasynda saýda-ekonomikalyq yntymaqtastyqty nyǵaitý, Qazaqstan men Singapýrdyń biznes qurylymdarynyń ózara is-qimylynyń basym baǵyttaryn damytý jáne perspektivalyq investitsiialyq jobalardy iske asyrýǵa qatysty aýqymdy máseleler boiynsha pikir almastyryldy.  

Premer-Ministr Baqytjan Saǵyntaev «Qubylmaly Eýraziiadaǵy Qazaqstannyń róli» plenarlyq sessiiasynda sóz sóileý barysynda, Singapýrdyń Qazaqstannyń Ońtústik-Shyǵys Aziiadaǵy asa mańyzdy saýda-ekonomikalyq seriktesteriniń birine ainalǵanyn atap ótti. Búgingi tańda óńdeý ónerkásibi, saýda, aqparattyq-kommýnikatsiialyq tehnologiialar, qurylys jáne qarjy salalarynda birlesken kásiporyndar jumys isteidi. Sonymen qatar, biznes-forýmnyń qatysýshylaryna Qazaqstanǵa investitsiia salýdyń jańa múmkindikteri týraly málimet berildi. Innovatsiialar, kólik jáne logistika, turǵyn úi qurylysy, sondai-aq óńdeý ónerkásibin jáne shikizattyq emes eksportty damytý baǵyttary boiynsha yntymaqtastyqty damytýdyń áleýetteri atalyp ótti.

Qazaqstan Úkimeti singapýrlyq kompaniialardy belsendi yntymaqtastyq ornatýǵa jáne jańa birlesken jobalardy iske asyrýǵa, oǵan qosa, «Astana» halyqaralyq qarjy ortalyǵynyń jumysyna jáne jekeshelendirý baǵdarlamasyna qatysýǵa shaqyrady. 

Budan ózge, forým barysynda AHQO Ákimshiliginiń basqarma tóraǵasy N. Qusaiynov, «Zerde» UIH» AQ basqarma tóraǵasy E. Dúrmaǵambetov, «Kazakhstan Asia Pacific Trade and Investment Chamber (KAPTIC)» prezidenti O. Jienqulov, «Kazakh Invest» UK basqarma tóraǵasy S. Tuiaqbaev, AHQO Halyqaralyq sot jáne Halyqaralyq arbitraj ortalyǵynyń bas direktory Kristofer Kempbel-Holt, AHQO Ákimshiliginiń banking boiynsha basshysy Hainer R.T. Hartvich, Paladigm Capital Pte Ltd basqarma tóraǵasy D. Qarasaev, Kusto Group direktorlar keńesiniń tóraǵasy E. Tátishev sóz sóiledi.

Óz kezeginde, singapýr tarapynan spiker retinde Singapýrdyń qurmetti ministri, burynǵy Premer-Ministri Go Chok Tong, Singapýr Respýblikasynyń saýda jáne indýstriia jónindegi aǵa memlekettik ministri Ko Po Kýn, Singapore Cooperation Enterprise basqarma tóraǵasy Kong Vi Mýn, Ońtústik-Aziia zertteýleri institýtynyń (ISAS) bas ǵylymi qyzmetkeri, Singapýr ulttyq ýniversiteti, Bangladeshtiń burǵynǵy syrtqy ister ministri D-r Iftehar Ahmed Choýdhýri, Meinhardt Group basqarma tóraǵasy Shahzad Nasim, Food Empire basqarma tóraǵasy Tan Vang Chý, CG Corp Global atqarýshy direktory Varýn Chaýdhýri sóz sóiledi.

Ózara is-qimyldy tereńdetý perspektivalary «Qazaqstan – Singapýr iskerlik yntymaqtastyǵynyń áleýetin zerdeleý», «Qazaqstandaǵy investitsiialar: tetikter jáne tájiribe» atty taqyryptyq sessiialarynyń aiasynda talqylandy. Budan ózge, forým alańdarynda Road Show jáne birqatar iskerlik ekijaqty kezdesýler ótkizildi.

Biznes-forýmnyń mańyzdy nátijesi investitsiialardy kótermeleý jáne ózara qorǵaý týraly úkimetaralyq kelisimge, sondai-aq AKT jáne qarjy tehnologiialary, qurylys, bilim, munai-gaz himiiasy jáne tamaq ónerkásibi salalaryndaǵy Qazaqstan men Singapýr arasyndaǵy yntymaqtastyqty jandandyrýǵa baǵyttalǵan basqa da qujattarǵa qol qoiý boldy.

Jumys sapary aiasynda Baqytjan Saǵyntaev Singapýr Premer-Ministri Lia Sian Lýnmen kezdesý ótkizdi. Áńgime barysynda syrtqy saýda ainalymynyń oń dinamikasy atap ótildi: ótken jyldyń qorytyndylary ekijaqty taýar ainalymynyń 35%-ǵa artýyn kórsetip otyr. Sonymen qatar, yntymaqtastyqtyń barlyq baǵyttary boiynsha ózara is-qimyldy odan ári ulǵaitý úshin zor áleýettiń bary atap ótildi. Atap aitqanda, innovatsiialar jáne AT, kólik jáne logistika, indýstriialandyrý, qurylys, bilim jáne ǵylym, densaýlyq saqtaý salalarynda yntymaqtastyq ornatýǵa bolady.

Taraptar elder arasynda tsifrlandyrý, «aqyldy qalalardy» ilgeriletý, innovatsiialyq jeli qurý men kiberqaýipsizdikti damytý boiynsha yntymaqtastyq ornatý úshin ashylyp otyrǵany keń múmkindikterdiń mindetterin aiqyndady. B. Saǵyntaev yntymaqtastyqty odan ári damytýǵa tarihi turǵydan Qazaqstan Prezidenti N. Nazarbaev pen Singapýrdyń negizin qalaǵan tulǵa Li Kýan Iýdiń jeke dostyǵyna negizdelgen eki el arasynda ornaǵan jyly qarym-qatynas ta, halyqaralyq máseleler men álemdik damýǵa qatysty tásilderiniń uqsastyǵy da yqpalyn tigizetinin atap ótti. Qazaqstan memleketti Singapýr men basqa da damyǵan ozyq elderdiń kóptegen ádistemeleri men tájiribelerin alý arqyly jańǵyrtý jolymen kele jatyr.

Singapýrde sonymen qatar yntymaqtastyqty damytýdyń kóptegen máseleleri men birlesken jobalardy iske asyrý boiynsha iri innovatsiialyq kompaniialardyń ókilderimen birqatar ekijaqty kezdesýler ótti.

«Meinhardt Group» basqarma tóraǵasy Shahzad Nasimmen kezdesýde qalany josparlaýda ozyq tehnologiialardy engizý salasyndaǵy birlesken infraqurylymdyq jobalardy iske asyrý múmkindikteri talqylandy.

KinderWorld International Group basqarma tóraǵasy Tan Tek Iongpen kezdesý barysynda úzdiksiz bilim berýdi damytýda joǵary standarttar men jańa tásilderdi engizý salasyndaǵy ózara is-qimyl máseleleri qaraldy.

Barrington Capital Partners kompaniiasynyń quryltaishysy, Westgasoil kompaniiasynyń bas direktory Lim Ren Tsze men áńgime Qazaqstanda munai-gaz himiiasy jobalaryn iske asyrý máselelerine arnaldy.

Shtab-páteri Singapýrde ornalasqan Meinhardt kompaniiasynyń búkil álem boiynsha energetika, munai-gaz salasy, sýmen jabdyqtaý, kólik, turǵyn úi qurylysy, densaýlyq saqtaý, bilim, sport t.b. tárizdi ekonomika segmentterinde nysandardy jobalaý jáne salý salasynda 60 jyldyq tájiribesi bar.

KinderWorld mektebin halyqaralyq uiymdar: Singapýr emtihandaý jáne baǵalaý keńesi, (SEAB), Kembridj ýniversiteti, ACT bilim berý sheshimderi akkredittegen. KinderWorld bedeldi baǵdarlamalar sertifikatyn tabystaýǵa, onyń ishinde iPSLE (halyqaralyq bastapqy bilim emtihany), IGCSE (halyqaralyq orta bilim jalpy sertifikaty) jáne GAC (jahandyq baǵalaý sertifikaty) boiynsha emtihandar ótkizedi. Bul mektepterdiń túlekterine álemniń 100 úzdik ýniversitetine túsýge qajetti bilimdi alýǵa múmkindik beredi.

Barrington Capital Partners — Aziiadaǵy kelisimder boiynsha jetekshi singapýrlyq investitsiialyq kompaniia. Bul kompaniia jobalyq kapital qurý úshin qarjylandyrý kózderin izdeýmen ainalysady. Kompaniia kelesi salalarda usynylǵan, $2 mlrd deiingi jobalardy qurylymdastyrady — jyljymaityn múlik, qarjylyq qyzmetter, qonaq úiler, munai, gaz, bilim berý, tehnologiia, azyq-túlik ónimderi t.b. «Westgasoil» kompaniiasy Atyraýda «UIMT» AEA aýmaǵynda eki gaz himiiasy jobasyn iske asyrýda.

Qazaqstan Premer-Ministri Singapýrǵa jumys sapary aiasynda birqatar nysandarǵa baryp, zamanaýi tehnologiialarmen jáne innovatsiialarmen tanysty. Olardyń ishinde HDB Singapýrdy damytý jáne turǵyn úi qurylysy keńesiniń keńsesi, «Fusionopolis» startap-hab, «Biopolis» biomeditsinalyq ǵylymdar ortalyǵy, Singapýrdyń saýda jáne ónerkásip ministrliginiń ǵylym, tehnologiialar jáne zertteýler agenttigi («A*Star»), sonymen qatar Modelfactory@SIMTech «úlgi zaýyty» bar.

HDB keńsesine barǵan B. Saǵyntaevqa Singapýrdyń turǵyn úi qurylysy salasyndaǵy tájiribesi men halyqty sapaly jáne qoljetimdi turǵyn úimen qamtamasyz etý, memleket turǵyndarynyń barynsha yńǵaily ómir súrýi úshin qajetti infraqurylymdy qurýdaǵy negizgi jumys qaǵidasy tanystyryldy.  

Singapýrdyń saýda jáne óndiris ministrliginiń «A*Star» ǵylymi, tehnologiia jáne zertteý agenttigine sapary barysynda QR Premer-Ministri B. Saǵyntaev jasandy zerde, tehnologiialar jáne injiniring, biomeditsina, ekonomika jáne qyzmetterdi tsifrlandyrý salasyndaǵy ǵylymi-zertteý jáne innovatsiialyq jobalardy júzege asyrýǵa baǵyttalǵan tehnologiialyq múmkindiktermen tanysty. Agenttik Biopolis jáne Fusionopolis atty eki úlken halyqaralyq zertteý jáne óńdeý ortalyqtaryn damytýmen ainalysady.

Molekýliarlyq biologiia, qaterli isik aýrýy, DNQ-nyń dińgek jasýshalary men jańa dári-dármekti zertteitin ári býyndarǵa arnalǵan titan implanttaryn jasaityn «Biopolis» biomeditsina ortalyǵynyń tehnikalyq jabdyqtalýyna erekshe nazar aýdaryldy.  

Fusionopolis startap-habyna barǵan B. Saǵyntaev qazirgi zamanǵy ǵylymi is-sharalarmen, jahandyq problemalardy sheshýdegi jańashyldyq pen zamanaýi tehnologiialar salasyndaǵy atqarylyp jatqan ǵylymi sharalarmen tanysty. Investitsiialyq platforma AT salasynda mańyzdy yntymaqtastyq pen halyqaralyq seriktestiktiń qolaily ortasyn qalyptastyrady.

Modelfactory@SIMTech zaýytynda Premer-Ministr shynaiy óndiristik ortaǵa elikteý arqyly tsifrlandyrý tehnologiialaryn zerttep, tájiribe júrgizýge múmkindik beretin zamanaýi qurylǵylarmen tanysty. Atap aitqanda, óndiristegi máselelerdi týyndaǵanǵa deiin boljaý. B. Saǵyntaevqa óndiristik tizbek kezinde barlyq sheshim qabyldaý úshin aqparatty jinap ári ony óńdeýge múmkindik beretin óndiristi baqylaý dispetcherlik munarasy da tanystyryldy.

Turǵyn úi qurylysy jáne damý keńesi (Housing and Development Board, budan ári — HDB) 1960 jyly memlekettik turǵyn úi saiasatynda biryńǵai operator retinde quryldy. HDB turǵyn úi máselesin sheshýde halyqtyń az qamtylǵan segmentterine kómek kórsetý baǵdarlamalaryn iske asyrýdy kózdeidi (tabysy tómen azamattar, jalǵyzbasty analar, zeinetkerler men múgedekter toby), sondai-aq memlekettik turǵyn úi sektoryndaǵy erejeler men normalardyń saqtalýyn baqylaidy. HDB qurylǵan sátten bastap, 23 aýdanda 1 millionnan astam páter salyndy, onda Singapýr halqynyń 80%-y turady.

Ǵylym, tehnologiialar jáne zertteýler agenttigi (A*Star) ǵylymi zertteý jáne innovatsiiany qoldaýda Singapýrdyń jetekshi agenttigi bolyp sanalady. A*Star memlekettiń ǵylym men tehnologiia salasyna jetekshilik etedi. Agenttik quramynda biomeditsinalyq, fizikalyq jáne tehnikalyq ǵylymdar salasynda 18 ǵylymi-zertteý institýty men Biopolis i Fusionopolis tehnologiialyq parkterinde ornalasqan alty konsortsiým bar.

Biopolis biomeditsina ǵylymy salasyndaǵy zertteýler men ázirlemelerdiń halyqaralyq ortalyǵy retinde óz institýttaryna AQSh, Eýropa, Japoniia, Resei men basqa elderdiń jetekshi ǵalymdaryn tartady. Ortalyqta memlekettik ǵylymi-zertteý institýttarymen qatar, Novartis, Danone, Abbott jáne Procter & Gamble sekildi kompaniialardyń korporativti zerthanalary ornalasqan. Onda densaýlyqqa paidaly ári qaýipsiz ónimderdi ázirleý boiynsha zertteýler júrgiziledi.

Fusionopolis — Singapýrdyń jańa ǵylymi megajobasy. Tehnopark — aqparattyq-kommýnikatsiialyq tehnologiialar, buqaralyq aqparat quraldary, fizikalyq ǵylymdar men mashina jasaý salasynda ǵylymi-zertteý jáne óndiristik qyzmet biriktirilgen ǵylymi-zertteý kesheni.

Modelfactory@SIMTech zaýyty ónimdi óndirý kezinde týyndaǵan máselelerdi imitatsiialaý arqyly jumys isteitin ónimdilik kólemi shaǵyn, alaida tehnologiialyq jaraqtanýy joǵary tolyq fýnktsionaldy óndiristik jeli. Zertteý turǵysynan, «úlgi zaýyt» kiber-fizikalyq óndiris júieleri jáne óndiristiń úsh deńgeiinde, atap aitqanda, tsehta, kásiporyn men jetkizý tizbeginde ikemdi avtomattandyrý siiaqty mańyzdy tehnologiialardy ázirleý úshin minsiz alań bolyp sanalady.