Búgin, 11 jeltoqsanda QR Memlekettik hatshysy Qyrymbek Kósherbaevtyń qatysýymen Qazaqstan halqy Assambleiasy Keńesiniń otyrysy ótti, dep habarlaidy "Ult aqparat" QHA baspasóz qyzmetine silteme jasap.
Alqaly keńeske Nur-Sultan, Almaty, Shymkent qalalary jáne oblystar ákimderi – QHA tóraǵalary, QR Parlamenti Májilisiniń depýtattary, ortalyq memlekettik organdardyń basshylary, QHA Keńesiniń músheleri qatysty.
Kún tártibinde Tuńǵysh Prezident – Elbasy, QHA Tóraǵasy N.Á.Nazarbaevtyń beibitshilik pen kelisim saiasatyn júzege asyrý máseleleri, sondai-aq elimizdiń Táýelsizdigin nyǵaitýdaǵy Qazaqstan halqy Assambleiasynyń róli qarastyryldy.
Óz sózinde Memlekettik hatshy «Búgin etnosaralyq qarym-qatynastardy damytýdyń jańa kezeńiniń ýaqyty keldi.
11 qarashada ótken Assambleia Keńesinde Elbasy etnosaralyq qarym-qatynas salasynda jańa inkliýzivti saiasatqa suranys baryn basa aitty. Assambleia Tóraǵasy aldaǵy ýaqytta qoǵamnyń birigý úderisterin tereńdetýge baǵyttalǵan sharalardy ázirleý mańyzdy ekenin tapsyrdy.
«Qazaqstannyń etnikalyq jáne mádeni alýan túrliligin –básekelestik artyqshylyqqa jáne eldiń táýelsizdigi men damýyn nyǵaitýǵa arnalǵan quralǵa» transformatsiialaý qajettiligi belgilendi.
Birlik pen kelisimniń áleýmettik kapitalyn nyǵaitý, etnostar arasyndaǵy ózara árekettestiktiń jańa alańdaryn qalyptastyrý, etnikalyq máseleni saiasilandyrýǵa jol bermeý, etnikalyq negizdegi kez kelgen janjaldy beitaraptandyrý mańyzdy ekenin kórip otyrmyz. Bul – barlyq bilik institýttary men azamattyq qoǵamnyń máselesi.
Biyl qysqa merzimde elimizdegi etnosaralyq protsesterdi basqarýǵa qatysty ádistemelerdi aýystyrýǵa baǵyttalǵan aýqymdy jumys atqaryldy. Olar institýtsionaldy túrde anyqtalǵan sipatqa ie bolyp otyr.
Assambleianyń barlyǵy senim bildiretin jalpy azamattyq, saiasattan tys jáne jalpyhalyqtyq institýt retinde qurylymdyq jáne sapalyq turǵydan jumysyn qaita bastap jatqan jaiy bar.
Qoǵamdyq sanany jańǵyrtý jónindegi ulttyq komissiianyń jaqynda ótken otyrysynda biz «Rýhani jańǵyrý» baǵdarlamasynyń 2020 jyly iske asyrylýyn qorytyndylap, jumystyń aldaǵy ýaqyttaǵy basymdyq beriletin baǵyttaryn aiqyndadyq.
Jańa jaǵdailardy eskere otyryp, birqatar jańa jobalar engizildi, ony tájiribelik turǵydan tolyq qamtý jáne tereńdetý boiynsha arnaiy Jol kartasy ázirlendi. Onyń negizgi máni – ulttyń básekege qabilettilikti arttyrý» dep atap ótti.
Memlekettik hatshy qorytyndylai kele: «Búgin biz jańa VII shaqyrylymdaǵy Parlament Májilisiniń depýtattyǵyna kandidattar usynyp otyrmyz. Memleket basshysy Assambleianyń XXVIII sessiiasyn shaqyrý týraly ókimge qol qoidy, onda 9 depýtat sailanady. Bul sailaý aldaǵy jyldardaǵy etnosaralyq qatynastar salasynda saiasattyń tiimdiligin qaita arttyrýy tiis.
Assambleianyń depýtattyq korpýsynyń jumysyn jetildirip, bolashaqtaǵy qyzmeti men maqsat-mindetterin qaita qarastyrý kún tártibinde tur.
Jańa jaǵdaida dástúrli qalyptan shyǵyp, jańa joldar qarastyryp úirený qajet.
Sondyqtan Assambleia jáne Parlament aldynda jaqyn bolashaqta turǵan mindetterdi taǵy bir márte naqtylap, sheshý kerek dep esepteimin.
Birinshiden. «Rýhani jańǵyrý» baǵdarlamasy Ulttyq jańǵyrýdyń ózegine ainalýy tiis.
Ekinshiden. Ulttyq jańǵyrýdyń basynda memlekettik til máselesi turýy qajet.
Qazaq tili – álemdegi eń jyldam damyp kele jatqan tilderdiń biri. Leksikalyq jáne áleýmettik bazasy keńeiip, jańa qariptik keskinge kóshý aldynda.
80% túlekter qazaq tilinde BUT tapsyrady, al Abai tilinde sóileitin basqa etnos ókilderi tańsyq emes.
Biz burynǵydai qazaq tilin saqtaý qajettigi týraly másele kótermeimiz. Qazaq tili – elimizde ultaralyq qarym-qatynas tiline jáne biriktirýshi faktorǵa ainalýy úshin barlyq jaǵdai jasalǵan.
Bul – bizdiń Táýelsizdik jyldary qol jetkizgen ortaq, aýqymdy eńbegimizdiń jemisi.
Úshinshiden. Qazaq halqynyń memleket qurýshy sýbekt retindegi mártebesin túsinýdi naqty aiqyndaý qajet.
Qazaq halqy basqa etnostar úshin integratsiianyń tabiǵi ortalyǵyna, ulttyń ózegine ainalýy kerek. Sonymen qatar barlyq etnostar Qazaqstannyń bolashaǵy úshin jaýapkershilikti bólisedi. Bul barlyq syndarǵa jaýap berýdiń jáne Táýelsizdiktiń 30 jylynda qol jetkizgen jetistikterdi damytýdyń jalǵyz joly. Bul túsinikti qoǵamda taratý kerek.
Tórtinshiden. Eskirgen kózqarastardy saqtai otyryp, ulttyń modernizatsiialanýy múmkin emes. Pandemiia jaýapkershilik pen tártiptiń joqtyǵyn, kásibi quzyrettiliktiń, salaýatty ómir saltynyń mańyzdylyǵyn kórsetti.
Biraq, eń mańyzdysy, eńbek – bul aqsha tabýdyń mindeti emes, eń uly igilik, ózin-ózi tolyq taný, áleýmettik qarym-qatynas jáne qoǵamdy moiyndatý múmkindigi ekendigi belgili boldy. Assambleianyń mindeti – eńbek, jaýapkershilik, bilim jáne kásibi qundylyqtardy belsendi nasihattaý.
Besinshiden. Biylǵy oqiǵalar COVID-19 aiasynda órbigen infodemiia nemese etnosaralyq qatynastar taqyrybyndaǵy jalǵan jańalyqtar bolsyn, halyqtyń dezinformatsiiaǵa degen osaldyǵynyń joǵary deńgeiin kórsetti. Bul manipýliatsiiany alys maqsattar úshin múmkin etedi jáne bizdiń mindetimiz – buqaralyq sanada destrýktivti óshpendilikke qarsy mádeni jáne dildik qalqan qurý»,- dedi.
Otyrys sońynda QR Konstitýtsiialyq zańynyń «Qazaqstan Respýblikasyndaǵy sailaý týraly» 87 baby jáne QR Zańynyń «Qazaqstan halqy Assambleiasy týraly» 10 babyna sáikes, QHA Keńesi Assambleiadan sailanatyn Qazaqstan Respýblikasy Parlamenti Májilisiniń depýtattyǵyna Assambleiadan sailanatyn 9 úmitkerdi usyndy.
Qazaqstan halqy Assambleiasy Keńesi usynǵan QR Parlamenti Májilisiniń depýtattyǵyna úmitkerler
1. ABDRAHMANOV Saýytbek Abdrahmanuly – QR Parlament Májilisiniń VI shaqyrylymynyń Qazaqstan halqy Assambleiasynan sailanǵan depýtaty, QHA múshesi.
2. AMIRHANIaN Avetik Rýbenovich – Batys Qazaqstan oblysy máslihatynyń depýtaty, Batys Qazaqstan oblystyq «Masis» armian etnomádeni qoǵamdyq birlestiginiń tóraǵasy, QHA múshesi.
3. BÝLAROV Ilias Iýsýpovich – Jambyl oblysy Qordai aýdany Sartóbe aýyldyq okrýginiń ákimi.
4. DEMENTEVA Natalia Grigorevna – «Kókshetaý gýmanitarlyq-tehnikalyq litsei-mektebi» KMM direktory.
5. LI Iýrii Vissarionovich – «Qazaqstannyń ulttyq kollektorlar palatasy» ZTB tóraǵasy, QHA Kásipkerler Qaýymdastyǵynyń múshesi.
6. NABIEV Vakil Gýseinovich – «Barbang» kúrdter qaýymdastyǵy» respýblikalyq qoǵamdyq birlestiginiń vitse-prezidenti, QHA múshesi.
7. OSIN Shamil Abzaletdinovich – «Qazaqstandyq tatar jáne bashqurttar kongresi» respýblikalyq qoǵamdyq birlestiginiń Qaraǵandy oblysy boiynsha filialynyń direktory, Qaraǵandy oblystyq máslihatynyń depýtaty, QHA múshesi.
8. TOHTASÝNOV Vladimir Imtahýnovich – ««JetysýOblGaz» JShS Bas direktory.
9. HAMEDOV Abilfas Mýslimovich – «Ázerbaijandyqtar qaýymdastyǵy» respýblikalyq qoǵamdyq birlestiginiń tóraǵasy, QHA múshesi.
Eske sala ketsek, 2021 jylǵy 11 qańtarda Qazaqstan halqy Assambleiasynyń sessiiasynda 9 Májilis depýtatyn sailaý tórtinshi ret ótedi.
2020 jylǵy 10 jeltoqsanda Memleket basshysy QHA sessiiasyn shaqyrý týraly tiisti qaýlyǵa qol qoidy. Sessiia jáne daýys berýdi ótkizý orny retinde Beibitshilik jáne Kelisim saraiy belgilendi.
Eger Assambleia músheleriniń jartysynan kóbi qatyssa, sessiia sheshimi qabyldandy dep sanalady. Búgingi kúni Qazaqstan halqy Assambleiasynyń 504 múshesi bar.
Ár sailaýshy – Assambleia múshesi – jeke daýys beredi.
Daýys berýge qatysqan Assambleia músheleriniń 50 paiyzdan joǵary daýysyn jinaǵan kandidattar sailandy dep sanalady.
