Foto: Aleksandr Sonnyń jeke muraǵatynan
Káris jigiti Aleksandr Sonnyń memlekettik tilge degen qyzyǵýshylyǵy men qurmeti bólek. Ol bala kezinen qazaq tilin úirenip, dostary men mektep ortasy arqyly tilge degen súiispenshiligin qalyptastyrǵanyn aitady. Ózi búginde Taldyqorǵan qalasyndaǵy «Ulttyq Ulan» 5 514 áskeri bóliminiń til mamany qyzmetin atqaryp júr. Otbasynyń róli, atasynyń ósieti jáne memlekettik tildi meńgerýdiń jeke ómir men kásibi bailanystardaǵy mańyzyn áńgimelegen Aleksandr Ult.kz tilshisine memlekettik tilge qatysty uiymdastyrylatyn jarystar men is-sharalardyń ózge etnos ókilderiniń qyzyǵýshylyǵyn arttyratynyn atap ótti.
– Aleksandr, memlekettik tilge degen qyzyǵýshylyǵyńyz qalai qalyptasty?
– Balalyq shaǵymnan bastaldy. Men ózge etnos ókilderi arasynda óstim, dostarymnyń kóbi qazaq balalary boldy. Sol dostarymmen birge oinap, sóilesý barysynda qazaq tilin úirendim. Keiin mektepke baryp, memlekettik tilde bilim aldym. Sol kezden bastap tilge degen qyzyǵýshylyǵym arta tústi.
Jetisý oblysy Qarataý aýdany Qalpe aýylynda týǵannan keiin tórt jasymda kóshedegi balalardan, kórshilerden qazaq tilin úirenip, ári qarai besinshi synyptan bastap qazaq mektebine barǵannan keiin qazaq tilin tolyq meńgerip, sóilesip, shyny kerek dostarymnyń arasynda ózge ulttar azdy-kópti, kóbisi qazaq balalar boldy. Sol dostarymnyń arqasynda qazaq tilin úirenip kettim. 2017 jyly Jansúgirov atyndaǵy Jetisý ýniversitetine qazaq tili men ádebieti mamandyǵyna túsip, memlekettik til baǵytyndaǵy bilimimdi tolyqtyryp, jetildirip, endi qazirgi tańda Taldyqorǵan qalasyndaǵy «Ulttyq Ulan» 5 514 áskeri bóliminde tárbie bólimshesi degen bar, sol jerde memlekettik til mamany bolyp qyzmet atqaryp júrmin.
– Siz qazaq tilin úirenýge otbasylyq tárbieden de áser alǵansyz ba?
– Iá, otbasylyq dástúr men ósiet mańyzdy ról atqardy. Atam birde ákeme: «Qazaq halqyna degen alǵysyńdy bildirgiń kelse, tilin, dástúrin úiren, ony ózgelerge de jetkiz», – dep aitqan eken. Bul sózder meniń ishki dúniemde uzaq ýaqyt qalyp qoidy. Sol ósietti este saqtap, qazaq tilin meńgerýge tyrystym.
– Memlekettik tilge qyzyǵýshylyq qazirgi qoǵamda qalai kórinedi?
– Búgingi tańda ózge etnos ókilderiniń kópshiligi qazaq tilin bilýge múddeli. Jasyratyny joq, ózge ulttardyń kóbi biledi, qazirgi tańda eger qazaq tilin bilseń, kóp jerde bizdi kótermeleidi. Jergilikti qazaq halqy kóp qyzyǵýshylyq tanytady. Sondyqtan da 100 paiyzdyń 75-80 paiyzyna Jetisý oblysynyń etnos ókilderi qazaq tiline qyzyǵýshylyǵy bar dep oilaimyn.
Jyl saiyn uiymdastyrylatyn til saiystary, dóńgelek ústelder arqyly bul qyzyǵýshylyq odan saiyn artyp keledi. Qazaq tilin bilý áleýmettik turǵydan da mańyzdy. Bul adamdarǵa ózderin qorshaǵan ortada baǵalatýǵa, bailanys ornatýǵa kómektesedi.
– Siz, ásirese, káris qaýymynyń memlekettik tilge degen qurmetin qalai sipattaisyz?
– Káris qaýymy árdaiym til men dástúrge qurmetpen qaraidy. Olar memlekettik tilge qatysty is-sharalardy tek qyzmet babymen emes, shynaiy kóńilmen ótkizedi. Bul olardyń adaldyǵynyń, eline degen mahabbatynyń, qazaq halqyna degen alǵysynyń kórinisi. Barlyq sharalardy joǵary deńgeide ótkizýge tyrysady, ár áreketine jaýapkershilikpen qaraidy.
– Qazaq tilin meńgergen soń óz ómirińizde qandai ózgerister boldy?
– Til arqyly dostarymnyń, áriptesterimniń senimin arttyra aldym. Jeke jáne kásibi ómirimde bailanys ornatý jeńildedi. Qazaq tilin bilý – tek qarym-qatynas quraly ǵana emes, mádenietke, dástúrge qurmet bildirýdiń tásili.
– Áńgimeńizge raqmet!
Suhbattasqan
Aqbota Musabekqyzy
