فوتو: الەكساندر سوننىڭ جەكە مۇراعاتىنان
كەرٸس جٸگٸتٸ الەكساندر سوننىڭ مەملەكەتتٸك تٸلگە دەگەن قىزىعۋشىلىعى مەن قۇرمەتٸ بٶلەك. ول بالا كەزٸنەن قازاق تٸلٸن ٷيرەنٸپ, دوستارى مەن مەكتەپ ورتاسى ارقىلى تٸلگە دەگەن سٷيٸسپەنشٸلٸگٸن قالىپتاستىرعانىن ايتادى. ٶزٸ بٷگٸندە تالدىقورعان قالاسىنداعى «ۇلتتىق ۇلان» 5 514 ەسكەري بٶلٸمٸنٸڭ تٸل مامانى قىزمەتٸن اتقارىپ جٷر. وتباسىنىڭ رٶلٸ, اتاسىنىڭ ٶسيەتٸ جەنە مەملەكەتتٸك تٸلدٸ مەڭگەرۋدٸڭ جەكە ٶمٸر مەن كەسٸبي بايلانىستارداعى ماڭىزىن ەڭگٸمەلەگەن الەكساندر Ult.kz تٸلشٸسٸنە مەملەكەتتٸك تٸلگە قاتىستى ۇيىمداستىرىلاتىن جارىستار مەن ٸس-شارالاردىڭ ٶزگە ەتنوس ٶكٸلدەرٸنٸڭ قىزىعۋشىلىعىن ارتتىراتىنىن اتاپ ٶتتٸ.
– الەكساندر, مەملەكەتتٸك تٸلگە دەگەن قىزىعۋشىلىعىڭىز قالاي قالىپتاستى?
– بالالىق شاعىمنان باستالدى. مەن ٶزگە ەتنوس ٶكٸلدەرٸ اراسىندا ٶستٸم, دوستارىمنىڭ كٶبٸ قازاق بالالارى بولدى. سول دوستارىممەن بٸرگە ويناپ, سٶيلەسۋ بارىسىندا قازاق تٸلٸن ٷيرەندٸم. كەيٸن مەكتەپكە بارىپ, مەملەكەتتٸك تٸلدە بٸلٸم الدىم. سول كەزدەن باستاپ تٸلگە دەگەن قىزىعۋشىلىعىم ارتا تٷستٸ.
جەتٸسۋ وبلىسى قاراتاۋ اۋدانى قالپە اۋىلىندا تۋعاننان كەيٸن تٶرت جاسىمدا كٶشەدەگٸ بالالاردان, كٶرشٸلەردەن قازاق تٸلٸن ٷيرەنٸپ, ەرٸ قاراي بەسٸنشٸ سىنىپتان باستاپ قازاق مەكتەبٸنە بارعاننان كەيٸن قازاق تٸلٸن تولىق مەڭگەرٸپ, سٶيلەسٸپ, شىنى كەرەك دوستارىمنىڭ اراسىندا ٶزگە ۇلتتار ازدى-كٶپتٸ, كٶبٸسٸ قازاق بالالار بولدى. سول دوستارىمنىڭ ارقاسىندا قازاق تٸلٸن ٷيرەنٸپ كەتتٸم. 2017 جىلى جانسٷگٸروۆ اتىنداعى جەتٸسۋ ۋنيۆەرسيتەتٸنە قازاق تٸلٸ مەن ەدەبيەتٸ ماماندىعىنا تٷسٸپ, مەملەكەتتٸك تٸل باعىتىنداعى بٸلٸمٸمدٸ تولىقتىرىپ, جەتٸلدٸرٸپ, ەندٸ قازٸرگٸ تاڭدا تالدىقورعان قالاسىنداعى «ۇلتتىق ۇلان» 5 514 ەسكەري بٶلٸمٸندە تەربيە بٶلٸمشەسٸ دەگەن بار, سول جەردە مەملەكەتتٸك تٸل مامانى بولىپ قىزمەت اتقارىپ جٷرمٸن.
– سٸز قازاق تٸلٸن ٷيرەنۋگە وتباسىلىق تەربيەدەن دە ەسەر العانسىز با?
– يە, وتباسىلىق دەستٷر مەن ٶسيەت ماڭىزدى رٶل اتقاردى. اتام بٸردە ەكەمە: «قازاق حالقىنا دەگەن العىسىڭدى بٸلدٸرگٸڭ كەلسە, تٸلٸن, دەستٷرٸن ٷيرەن, ونى ٶزگەلەرگە دە جەتكٸز», – دەپ ايتقان ەكەن. بۇل سٶزدەر مەنٸڭ ٸشكٸ دٷنيەمدە ۇزاق ۋاقىت قالىپ قويدى. سول ٶسيەتتٸ ەستە ساقتاپ, قازاق تٸلٸن مەڭگەرۋگە تىرىستىم.
– مەملەكەتتٸك تٸلگە قىزىعۋشىلىق قازٸرگٸ قوعامدا قالاي كٶرٸنەدٸ?
– بٷگٸنگٸ تاڭدا ٶزگە ەتنوس ٶكٸلدەرٸنٸڭ كٶپشٸلٸگٸ قازاق تٸلٸن بٸلۋگە مٷددەلٸ. جاسىراتىنى جوق, ٶزگە ۇلتتاردىڭ كٶبٸ بٸلەدٸ, قازٸرگٸ تاڭدا ەگەر قازاق تٸلٸن بٸلسەڭ, كٶپ جەردە بٸزدٸ كٶتەرمەلەيدٸ. جەرگٸلٸكتٸ قازاق حالقى كٶپ قىزىعۋشىلىق تانىتادى. سوندىقتان دا 100 پايىزدىڭ 75-80 پايىزىنا جەتٸسۋ وبلىسىنىڭ ەتنوس ٶكٸلدەرٸ قازاق تٸلٸنە قىزىعۋشىلىعى بار دەپ ويلايمىن.
جىل سايىن ۇيىمداستىرىلاتىن تٸل سايىستارى, دٶڭگەلەك ٷستەلدەر ارقىلى بۇل قىزىعۋشىلىق ودان سايىن ارتىپ كەلەدٸ. قازاق تٸلٸن بٸلۋ ەلەۋمەتتٸك تۇرعىدان دا ماڭىزدى. بۇل ادامدارعا ٶزدەرٸن قورشاعان ورتادا باعالاتۋعا, بايلانىس ورناتۋعا كٶمەكتەسەدٸ.
– سٸز, ەسٸرەسە, كەرٸس قاۋىمىنىڭ مەملەكەتتٸك تٸلگە دەگەن قۇرمەتٸن قالاي سيپاتتايسىز?
– كەرٸس قاۋىمى ەردايىم تٸل مەن دەستٷرگە قۇرمەتپەن قارايدى. ولار مەملەكەتتٸك تٸلگە قاتىستى ٸس-شارالاردى تەك قىزمەت بابىمەن ەمەس, شىنايى كٶڭٸلمەن ٶتكٸزەدٸ. بۇل ولاردىڭ ادالدىعىنىڭ, ەلٸنە دەگەن ماحابباتىنىڭ, قازاق حالقىنا دەگەن العىسىنىڭ كٶرٸنٸسٸ. بارلىق شارالاردى جوعارى دەڭگەيدە ٶتكٸزۋگە تىرىسادى, ەر ەرەكەتٸنە جاۋاپكەرشٸلٸكپەن قارايدى.
– قازاق تٸلٸن مەڭگەرگەن سوڭ ٶز ٶمٸرٸڭٸزدە قانداي ٶزگەرٸستەر بولدى?
– تٸل ارقىلى دوستارىمنىڭ, ەرٸپتەستەرٸمنٸڭ سەنٸمٸن ارتتىرا الدىم. جەكە جەنە كەسٸبي ٶمٸرٸمدە بايلانىس ورناتۋ جەڭٸلدەدٸ. قازاق تٸلٸن بٸلۋ – تەك قارىم-قاتىناس قۇرالى عانا ەمەس, مەدەنيەتكە, دەستٷرگە قۇرمەت بٸلدٸرۋدٸڭ تەسٸلٸ.
– ەڭگٸمەڭٸزگە راقمەت!
سۇحباتتاسقان
اقبوتا مۇسابەكقىزى
