Ál-Farabi atyndaǵy QazUÝ-da belgili tilshi-ǵalym, Halyqaralyq «Qazaq tili» qoǵamynyń ǵylym jónindegi vitse-prezidenti Sherýbai Qurmanbaiuly «Qazirgi túrki terminologiiasy: damý baǵyttary, tilaralyq bailanystar» taqyrybynda kóshbasshylyq dáris oqydy.
Jiyndy ashqan Ál-Farabi atyndaǵy QazUÝ rektory Janseit Túimebaev ǵalymdy 60 jasqa tolǵan mereitoiymen quttyqtap, izgi tilegin bildirdi.
«Siz – til bilimi ǵylymynyń damýyna eleýli úles qosqan tájiribeli tilshi-ǵalymsyz. Qara shańyraq QazUÝ-dyń filologiia fakýltetin úzdik bitirip, úlken ǵylym jolyna tústińiz. Ártúrli jaýapty qyzmetterdi abyroimen atqaryp, til bilimi salasynda irgeli zertteýler júrgizip, qazaq tiliniń qoldanys aiasyn keńeitýge zor úles qostyńyz. Izbasar shákirtter tárbielep, ózindik ǵylymi mektep qalyptastyrdyńyz», – dedi rektor.
Óz kezeginde professor Sherýbai Qurmanbaiuly jinalǵandarǵa taǵylymdy dáris oqydy.
«Qazirgi túrkitanýdaǵy negizgi máseleniń biri – búgingi túriktekti halyqtardyń terminologiiasy. Ǵylym men tehnologiia ǵasyrynda bilim berý, ǵylym, mádeniet, óner, saiasat pen ekonomikanyń san salasynda qarym-qatynasty kúsheitip, yntymaqtastyqty nyǵaitýda kásibi tildiń róli barynsha artty. Elaralyq qatynastarda onyń qajettiligi birinshi orynǵa shyqty. Sebebi zamannyń ózi ǵylym men tehnologiianyń ǵasyry. Ulttyń tili tehnologiia men ǵylymnyń tili bolmaiynsha, ol tildiń suranysqa ie bolýy óte qiyn. Máselen, aǵylshyn tilin álem halyqtary jarysa oqityn sebebi – ol ǵylym men bilimniń tiline ainaldy. Ǵylymi aqparattyń 70-80 paiyzy osy tilde saqtalǵan. Osy rette qazaq tilin osy deńgeige qalai kóteremiz degen suraq týyndaidy. Bul búgingi kúnde ǵana kóterilgen másele emes, týra bir ǵasyr buryn, 1924 jyly Orynborda A.Baitursynov bastaǵan qazaq oqyǵandary jinalyp, qazaqtyń terminologiiasyn, ǵylym tilin damytýdyń ǵylymi baǵyt-baǵdaryn belgilegen bolatyn», – dedi Sherýbai Qurmanbaiuly.
Sondai-aq ol óz dárisinde jinalǵandarǵa tilaralyq bailanys pen tildiń stildik tarmaqtary jáne búgingi túrki terminologiiasynyń damý baǵyttary jaily mol maǵlumat berdi.
Qaragóz Serikqyzy,
ál-Farabi atyndaǵy QazUÝ, Baspagerlik, redaktorlyq jáne
dizainerlik óner kafedrasynyń oqytýshysy
