Otandyq fermerler men eldimekenderdi qoldaý maqsatynda elimizde «Agrobiz.kz» atty kópfýtsionaldy eń iri internet portal iske qosylmaq. Ol – 190 000 sharýa qojalyqtary men 2500 aýyldyq okrýgtiń birtutas derekqory.
Bul ne úshin qajet?
Portal fermerlerdiń memlekettik organdarmen, mekeme-uiymdarmen, qarjylyq institýttarmen, ǵylymi ortamen, naryqpen (biznes sektor, tutynýshylar) bailanysyn jeńildetetin jańa qural. Endi qojalyqtardy qystyń sýyǵy men jazdyń ystyǵynda taýly-tasty, joldy-jolsyz, alys-jaqynnan izdemei, keńsede otyryp-aq ońai tabatyn bolacyz.
Portal qalai jumys isteidi?
Anyqtamalyqta barlyq fermerlik sharýashylyqtyń ataýy, qojalyq iesiniń aty-jóni, sharýashylyqtyń baǵyty, ónimi, jer ýchaskesiniń kólemi, meken-jaiy men ornalasqan jeri, faks/telefon, e-mail jáne eń bastysy mobildik telefon nómiri jazylady.
Mobildik nómiri ne úshin qajet?
Sharýa qojalyqtarynyń deni internet bailanysy joq, eldimekennen alys jerlerde ornalasqan. Alaida olardyń bárinde uialy bailanys bar. Endi fermer de aqparat izdemeidi, aqparat fermerdi ózi izdep tabady. Sebebi portalda SMS-habarlama taratatyn servistik qyzmet bar. Ol kólik shyǵynyn joiady, ýaqyt pen eńbek shyǵynyn qysqartady, telekommýnikatsiialyq shyǵyndy 90%-ǵa únemdeidi. Mysaly:
Ákimshilikter jinalys týraly, sýbsidiiaǵa, gerbitsidke ótinish qabyldaý merzimi t.b. kez kelgen shuǵyl sharalar jaily óz qaramaǵyndaǵy barlyq fermerlerge sanaýly minýtta, jappai SMS-habarlama tarata alady.
Basqa da tiisti organdar tosyn sý tasqyny, órt, ziiankester shabýyly men qaterli karantindik aýrýlardyń taralý qaýpi, salyq tóleý merzimderi siiaqty túrli habarlardy taratýyna bolady. Bul qyzmetti saittan «veb-kabinet» ashqan kez kelgen tulǵa paidalanady. Osy servis arqyly fermerlerdiń óz ónimderin naryqqa jarnamalaýǵa múmkindigi bolady. Mobildik telefon nómirleri jylyna 1-2 ret tekserilip, jańartylyp otyrady. Saitqa engiziletin ár qojalyq týraly aqparatty fermerlerge aldyn ala habarlap, ruqsatyn alamyz. Jáne árkim tikelei ózi týraly telefon nómiri jáne basqa da aqparatty tolyǵymen saittan ózgere nemese óshire alady.
Portalda «Izdeý» fýnktsiiasy fermerlerdi ataýy boiynsha, georgrafiialyq ornalasqan jeri nemese jeriniń kólemi (masshtab) boiynsha, sharýashylyq baǵyty boiynsha suryptaidy:
«Sharýashylyq baǵyty» – mysaly, sizge tek qana «qoi sharýashylyǵy» nemese «jemis ósirýshiler» nemese «mal azyǵyn daiyndaýshylar» kerek bolsa, sol baǵytpen ainalysatyn fermerlerdiń tizimin tabasyz.
«Jer kólemi» – mysaly, bir kompaniialar úlken tehnikalar satady, bir firmalar shaǵyn ǵana tamshylatyp sýarý tehnologiiasyn ornatady, basqa bir firmalar ósimdik, jemis, daqyl tuqymdaryn ne agrohimikattar satady. Áldebir investorǵa myńdaǵan bas mal jaiatyn keń alqap kerek. Sol kezde fermerlerdi «jer kólemine qarai» izdeisiz.
«Ornalasqan jerin kartada kórsetý» – birinshiden, ózińizge qajet, aimaqtyń ǵana (aýdan, aýyldyq okrýg) fermerlerimen jumys júrgizýge qajet. Ekinshiden, portalda «Qashyqtyqty esepteý» degen fýnktsiia bar. Eger siz fermerlik taza ónim (sút, jumyrtqa, qoi, siyr t.b) satyp alǵyńyz kelse, portaldy ashyp ózińizge eń jaqyn jerde ornalasqan fermerlerdi kóre alasyz. Jáne ol fýnktsiia siz turǵan jer men qojalyqtyń arasyndaǵy jol shaqyrymyn, kólikpen qansha ýaqytta jetýge bolatynyn, qansha janarmai ketetinin aldyn ala jobamen eseptep beredi.
Kásiporyndar katalogy - Katalogta otandyq jáne sheteldik kommertsiialyq kásiporyndar, memlekettik mekeme-uiymdar, kompaniialar men jeke kásipkerler týraly tolyq aqparat bar. Fermerler ózine qajetti kásiporyndy osy portaldan tabady. Tasymaldaýshy («postavshik» firmalar, kompaniialar) fermerlerge qajetti taýar túrleri men kórsetetin qyzmetteri týraly tikelei málimet berip, iskerlik bailanys ornata alady. Satyp alýshy («zakýpshik» mekemeler, saýda ortalyqtary, meiramhanalar t.b.) fermerlerge tapsyrys berip, ónimderin tikelei satyp alady. Nátijesinde fermer óz ónimin qymbatqa satady, al tutynýshy arzanǵa alady. Óitkeni alypsatar, deldaldardyń joly kesiledi.
«Agrarlyq ǵalymdar anyqtamalyǵy» – aýyl sharýashylyǵy salasyna tikelei nemese janama qatysy bar 600-den asa otandyq ǵalymdar, ǵylymi qyzmetkerler týraly eń tolyq baza. Munda olardyń aty-jóni, bailanys koordinattary, ǵylymi jumysynyń taqyryby men baǵyty, jumys oryny, kórsetetin qyzmetteri bar. Bul – bilim men ǵylym jáne óndiristiń integratsiiasy úshin qajet. Fermerler óziniń sharýashylyq baǵytyna qajetti ǵalymdar men ǵylymi keńesterdi osy jerden tabady
«Aýyldyq okrýgter anyqtamalyǵy» – elimizdegi aýyldyq okrýgter týraly naqty málimetter anyqtamalyǵy. Portalda ár aýyldyń «veb-kabineti» bolady. Munda oblys/aýdan/aýyldyq okrýg, onyń territoriiasy, ákimshilik koordinattary, ákimniń aty-jóni beriledi. Sonymen qatar turǵylyqty halyq sany men aýyl sharýashylyǵy janýarlarynyń (mal, qus) sany kórsetiledi. Bul málimetter kóptegen investorlardy qyzyqtyrady. Mysaly, keibir aýyldarda mal kóp bolsa sol jerden mal ónimderin óńdeitin, mal azyǵyn daiyndaityn zaýyt ashýǵa álde ósimdik ónimderin óńdeitin kásiporyn ashýǵa, investitsiia salýǵa septigin tigizedi.
«Tegin jarnama habarlamalar» - Saitta kez kelgen adam óz taýarlary men qyzmetterin tegin jarnamalaýǵa bolady. Sonymen qatar kez kelgen fermer portaldyń betinen jeke sait-paraqshalaryn ashýǵa múmkindik bar (tekst, foto, video, aýdio, rekvizitter engizý). Sonymen qatar, saitta júzdegen daiyn agrarlyq daiyn biznes josparlar, biznes ideialar, agrarlyq reziýmeler men vakansiialar, kúndelikti aýyl sharýashylyǵy jańalyqtary, ótetin sharalar, paidaly keńester, elektrondyq kitaptar jariialanyp turady. Odan bólek aýyl sharýashylyǵyna qatysty zańnamalar, baǵdarlamalar, salyq rejimderi, memlekettik qarjylyq qoldaýdyń (sýbsidiia, dotatsiia, grant, nesie) ereje-talaptary beriledi.
Seminarlar men keńester - qazirgi kezde fermerlerdiń internetpen jumys isteý saýattylyǵy oidaǵydai emes, desek te máselege búgingi kózqaraspen qaraýǵa bolmaidy. Bolashaqta internet te, uialy bailanys qyzmeti de dami beredi. Portal jasaýshylar keibir aýyl-aýdandarda arnaiy seminar sabaqtar ótkizýdi josparlaýda. Oǵan qosymsha portalda «saitpen qalai jumys isteý kerek?» degen rolikter, instrýktsiialar, barlyq suraqtardyń jaýaptary bar.
Bul portal IýSAID qory jáne memlekettiń qoldaýymen júzege asyp otyr.
Aidos Amanbai, Jobanyń jetekshisi
