Osydan 222 jyl buryn 6 naýryzda aǵylshyn saiahatshysy, sýretshi Tomas Ýitlam Atkinson (1799-1861) dúniege kelgen, dep habarlaidy QazAqparat.
T. Atkinson men onyń áieli Liýsi 1848-1852 jyldary Qazaqstannyń birqatar jerlerinde bolyp, tarihi-etnografiialyq, geografiialyq zertteýler júrgizgen.
Atkinsonnyń 1858 jyly Londonda jaryq kórgen «Shyǵys jáne Batys Sibirdegi zertteýler» atty eki tomdyq eńbeginde Semei, Aiagóz, Qapal, Almaty qalalary men bekinisterindegi turǵyndardyń sharýashylyǵy, qazaqtardyń turmys-salty, ádet-ǵurpy, bileýshi toptary arasyndaǵy talas-tartys, Shyńǵystaý kúmis keni, balyqqa bai Zaisan kóli jóninde kóptegen derekter bar.
1860 jyly «Ámýdariia boiymen saiahat» atty kitaby shyqqan. Onda qazaq qoǵamyn ishtei jegidei jep jatqan «barymta» degenniń kýási boldym dei kelip, «Túngi aýylǵa shabýyl», «Attyly qyrǵyzdardyń urysy» atty sýretter jariialady. Sońǵy sýretinde qazaqtardyń sol kezdegi qarý-jaraǵy (aibalta, naiza) beinelengen. Qazaqtardyń kiimin, tamaǵyn, qysqy kiiz úiin sýrettep, bul jóninde birneshe etnografiialyq graviýralar, kóp maǵlumattar qaldyrǵan. Alataýdyń soltústik betkeiinde, Zaisan men Balqash aralyǵynda kezdesken túrli obalar men kóne zirattardyń qurylysyn sipattap jazǵan.
T. Atkinson dala turǵyndarynyń aqyndyq rýhyna, túrli jer attaryna (Qarkól, Qalmaqtaý, Aqtas, Ertis, taǵy basqalar) bailanysty ańyz-áńgimelerdi baiandaǵan. Súiik pen Aiǵanym arasyndaǵy súiispenshilik, Súiiktiń Aiǵanymdy alyp qashýy, Aiǵanymnyń qamysty kól jaǵasynda jolbarystan opat bolýy týraly halyq arasynda erteden kele jatqan ańyz jelisin baiandaýy da aǵylshyn avtorynyń qazaqtardyń rýhani mádenietine jiti nazar aýdarǵanyn kórsetedi.
Ulybritaniialyq ǵalym Jońǵar Alataýyn jáne Tamshybulaqty erekshe zerttegen. Tamshybulaqtyń sulýlyǵyna tánti bolǵany sonshalyq, Tomas pen Liýsi qazaq jerinde dúniege kelgen tuńǵysh uldarynyń esimin Alataý-Tamshybulaq dep qoiǵan. Búginde bul esim Angliiadaǵy úlken bir áýlettiń tegine ainalyp otyr. Qazaq dalasyna tabany tigen saiahatshynyń altynshy urpaǵy - Pipa Alataý-Tamshybulaq hanym qazirgi tańda London mańyndaǵy eldimekenderdiń birinde turady.
Búginde dál osy Atkinsonnyń urpaqtary Tamshybulaqqa Ulybritaniiadan arnaiy kelip, atalarynyń kindik qany tamǵan jerdiń aýasymen tynystap, saiahat jasaýdy dástúrge ainaldyrǵan.
