Almaty qalasynda joryq jyrshysy Qalniiaz jyraýdyń «Er Qarmys» dastany jeke kitap bolyp jaryqqa shyqty. Kitaptyń tusaýkeser rásimi S. Demirel atyndaǵy kolledj-litseiinde ótti.
Ashyq aspan astynda ótken tusaýkeser rásimine qurmetti qonaqtar, jergilikti ákimdik ókilderi men oqýshylar qatysty.
Qalniiaz Shopyquly qazirgi Mańǵystaý oblysy, Beineý aýdanyndaǵy Sam mekeni aimaǵynda dúniege kelgen. Onyń jyrlary halyq taǵdyry, eldi, jerdi qorǵap, saqtaý siiaqty óz dáýiriniń kókeikesti máselesine arnalǵan. Sondai jyrlarynyń biri – «Er Qarmys» jyry.
Bir qýanarlyǵy, atalmysh jyr buǵan deiin túrli jinaqtarǵa engenimen alǵash ret jeke dara kitap etinde basylyp shyǵypty. Dastan «SABU Productions» ortalyǵynyń bastamasymen oqyrmandarǵa jol tartyp otyr.
Kúlli oqyrmanǵa arnalǵan týyndyda Er Qarmys batyrdyń erligi, halqymyzdyń ult bolyp qalyptasý jolyndaǵy tarihi sátteri men jaýjúrek erlerdiń otan aldyndaǵy janqiiarlyq kezderi jan-jaqty baiandalady.
«SABU Productions» jetekshisi Sandýǵash Taǵabergenovanyń aitýynsha, dastandy jas oqyrmannyń sanasyna shaqtap, kórkem sýrettermen bezendirý basty baǵdar etinde ustalypty.
Ol óz sózinde: «Rýhani jańǵyrý» baǵdarlamasy aiasynda burynǵy tarihiymyzdan syr shertetin dastandy qazirgi jastarǵa laiyqty etip shyǵarýdy uiǵardyq. Er Qarmys batyr tarihta bolǵan adam, ol jaiynda kóptegen jyr jazylǵan jáne onyń súiegi Mańǵystaý jerinde. Epostar bizge aýyzsha jetkendikten, bul dastannyń birneshe túri bar eken. Alaida biz onyń túpnusqasyn taba bildik. Kitapty shyǵarmas buryn ony eki jyldai zerttedik. Sonda mańǵystaýlyq jazýshy Svetqali Nurjan osy nusqanyń ózgeriske ushyramai jetkenin aitty», - deidi.
Al, kitaptyń jaryq kórýine «BankTsentrKredit» AQ demeýshilik jasapty. Banktiń basqarma tóraǵasynyń orynbasary Rýslan Vladimirov «bul kitap balalardyń namysty bolyp ósýine septigin tigizedi» degen oiyn aita turyp kópshiliktiń aldynda: «Er Qarmys» – batyrlyq pen adaldyq týraly dastan. Ony oqyǵan balalardyń patriottyq sezimi artyp, namysty bolyp ósedi degen úmittemin. Aldaǵy ýaqytta balalardyń qarjylyq saýattylyǵyn arttyratyn dúnielerdi kóptep shyǵarsaq degen oiymyz bar, - dep, kitaptyń jas urpaq úshin mańzdylyǵyna toqtaldy.
«Er Qarmys» kitaby 10 myń danamen taralyp otyr. Batyr babamyzdyń tulǵalyq kelbetin asha túsý maqsatynda túrli izdenister jasalǵan. Kitapty paraqtai otyryp sharany uiymdastyrýshylardyń eńbegi tekke ketpegenin túisinesiń. Biraq Sandýǵash Taǵabergenova ony uiymdastyrý, bir izge túsirý ońaiǵa túspegenin jetkizdi.
Sol sebepti ol: «Dastan bolǵandyqtan ondaǵy batyrlardyń tulǵasyn asha bilý kerek boldy. Olar qandai kiim kigeni, tipten qandai qarý ustaǵanyna deiin bilikti mamandarmen aqyldasa otyryp sýretterin saldyq. Sýretter 3D formatta, balalardy tartatyndai qanyq túspen salyndy. Qazir biz osy dastan jelisi boiynsha qysqa metrajdy mýltfilmdi de túsire bastadyq. Iaǵni kitappen qosa diskide onyń mýltfilmi qatar júretin bolady. Munyń barlyǵy jas órenderimizge óz tarihiymyzdy, óz qundylyqtarymyzdy keńinen nasihattap, sińirý úshin qajet», - deidi.
Túrli-tústi sýrettermen bezendirilgen kitap ásirese balalar úshin óte qyzǵylyqty dep aitýǵa bolady. Sebebi, dastandaǵy túrli oqiǵa jelileri ádemi sýrettermen sheber astastyrylǵan. Bul baǵytta ter tókken sýretshi Qýanysh Rahimovtyń aitýynsha, sýretti salmas buryn aldymen jyrdy tolyq oqyp, ony jete túsiný qajet kerek eken. Sondyqtan iske kirispes aldynda dastandy jata jastanyp oqyǵan ol: «Kitapty birneshe ret oqyp shyqtym. Sýretterdiń keibir tusyn jazýshy, tarihshylarmen aqyldasa otyryp saldym. Bastysy batyrdyń kelbetin, tulǵasyn bere bilýim kerek boldy. Kitapty oqý barysynda ata-ájelerimiz aityp otyratyn batyrlar jaiyndaǵy ańyz, áńgimeler eske tústi. Sýretterdi salýǵa 5-6 aidai ýaqyt ketti», - dep shyǵarmashylyq barysymen bólisti.
Kitaptyń tanystyrylymy barysynda oqýshylarǵa arnaiy syilyqtar men «Er Qarmys» kitaby tartý etildi. Kitaptyń tanystyrylymy barysynda oqýshylarǵa arnaiy syilyqtar men «Er Qarmys» kitaby tartý etildi.
Al, tusaýkeserde kósilip sóz sóilegen arqaly aqyn Svetqali Nurjan jinalǵandarǵa «Er Qarmys» dastany jóninde jan-jaqty maǵlumat berip, arǵy-bergi tarihtan qozǵap, jyrdyń qundylyǵy jóninde tamasha derekter keltirdi. Qalamger áńgime arasynda: «Er Qarmys Bekbolatuly 18 ǵasyrdaǵy almaǵaiyp zamanda ómir súrgen. Meniń esebimde 1720 jyldary ómirge kelgen. Ol kisi er jetkende bizdiń el Jem boiynan Mańǵystaýǵa eńkeigen kezi eken. Sol kezde Resei imperiiasy tamyryn keńge jaiyp, ońtústikke qarai ótpek bolyp áreket jasap jatqan. Myna jaqta Hiýaǵa qaraǵan túrikpender bar. Mine, osynyń arasynda qiian-keski shaiqastar boldy. Sondai shaiqastyń biri osy jyrda Ystybai Sary dep atalady. Dastanda onyń 75 jasynda jaýmen aiqasqany aitylady. Batyr qartaiyp úide jatqanda shaiqasta ólsem dep tilegen. Keiin jaý shapty degende qolyna naizasyn alyp jaýǵa umtylǵan», - dep, shynaiy tarihi derekterdi tizbeledi.
Bir sózben aitqanda, ulttyń ulylyǵy, babalardyń erligi týraly áńgime qozǵalatyn «Er Qarmys» jyrynyń qaita jańǵyryp, qaita túleýi, oqyrmannyń sanasyna laiyqtalyp kórkem bezendirilýi el rýhaniiatyndaǵy eleýli oqiǵa. Óitkeni, ótkenimizdi elep, sony jas urpaqqa pash etkenimizde ǵana irgeli elge ainalamyz. Mundai oidy kitaptyń tusaýkeserine jinalǵan barsha qaýym quptady.
