الماتى قالاسىندا جورىق جىرشىسى قالنيياز جىراۋدىڭ «ەر قارمىس» داستانى جەكە كٸتاپ بولىپ جارىققا شىقتى. كٸتاپتىڭ تۇساۋكەسەر رەسٸمٸ س. دەميرەل اتىنداعى كوللەدج-ليتسەيٸندە ٶتتٸ.
اشىق اسپان استىندا ٶتكەن تۇساۋكەسەر رەسٸمٸنە قۇرمەتتٸ قوناقتار, جەرگٸلٸكتٸ ەكٸمدٸك ٶكٸلدەرٸ مەن وقۋشىلار قاتىستى.
قالنيياز شوپىقۇلى قازٸرگٸ ماڭعىستاۋ وبلىسى, بەينەۋ اۋدانىنداعى سام مەكەنٸ ايماعىندا دٷنيەگە كەلگەن. ونىڭ جىرلارى حالىق تاعدىرى, ەلدٸ, جەردٸ قورعاپ, ساقتاۋ سيياقتى ٶز دەۋٸرٸنٸڭ كٶكەيكەستٸ مەسەلەسٸنە ارنالعان. سونداي جىرلارىنىڭ بٸرٸ – «ەر قارمىس» جىرى.
بٸر قۋانارلىعى, اتالمىش جىر بۇعان دەيٸن تٷرلٸ جيناقتارعا ەنگەنٸمەن العاش رەت جەكە دارا كٸتاپ ەتٸندە باسىلىپ شىعىپتى. داستان «SABU Productions» ورتالىعىنىڭ باستاماسىمەن وقىرماندارعا جول تارتىپ وتىر.
كٷللٸ وقىرمانعا ارنالعان تۋىندىدا ەر قارمىس باتىردىڭ ەرلٸگٸ, حالقىمىزدىڭ ۇلت بولىپ قالىپتاسۋ جولىنداعى تاريحي سەتتەرٸ مەن جاۋجٷرەك ەرلەردٸڭ وتان الدىنداعى جانقييارلىق كەزدەرٸ جان-جاقتى باياندالادى.
«SABU Productions» جەتەكشٸسٸ ساندۋعاش تاعابەرگەنوۆانىڭ ايتۋىنشا, داستاندى جاس وقىرماننىڭ ساناسىنا شاقتاپ, كٶركەم سۋرەتتەرمەن بەزەندٸرۋ باستى باعدار ەتٸندە ۇستالىپتى.
ول ٶز سٶزٸندە: «رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلاماسى اياسىندا بۇرىنعى تاريحيىمىزدان سىر شەرتەتٸن داستاندى قازٸرگٸ جاستارعا لايىقتى ەتٸپ شىعارۋدى ۇيعاردىق. ەر قارمىس باتىر تاريحتا بولعان ادام, ول جايىندا كٶپتەگەن جىر جازىلعان جەنە ونىڭ سٷيەگٸ ماڭعىستاۋ جەرٸندە. ەپوستار بٸزگە اۋىزشا جەتكەندٸكتەن, بۇل داستاننىڭ بٸرنەشە تٷرٸ بار ەكەن. الايدا بٸز ونىڭ تٷپنۇسقاسىن تابا بٸلدٸك. كٸتاپتى شىعارماس بۇرىن ونى ەكٸ جىلداي زەرتتەدٸك. سوندا ماڭعىستاۋلىق جازۋشى سۆەتقالي نۇرجان وسى نۇسقانىڭ ٶزگەرٸسكە ۇشىراماي جەتكەنٸن ايتتى», - دەيدٸ.
ال, كٸتاپتىڭ جارىق كٶرۋٸنە «بانكتسەنتركرەديت» اق دەمەۋشٸلٸك جاساپتى. بانكتٸڭ باسقارما تٶراعاسىنىڭ ورىنباسارى رۋسلان ۆلاديميروۆ «بۇل كٸتاپ بالالاردىڭ نامىستى بولىپ ٶسۋٸنە سەپتٸگٸن تيگٸزەدٸ» دەگەن ويىن ايتا تۇرىپ كٶپشٸلٸكتٸڭ الدىندا: «ەر قارمىس» – باتىرلىق پەن ادالدىق تۋرالى داستان. ونى وقىعان بالالاردىڭ پاتريوتتىق سەزٸمٸ ارتىپ, نامىستى بولىپ ٶسەدٸ دەگەن ٷمٸتتەمٸن. الداعى ۋاقىتتا بالالاردىڭ قارجىلىق ساۋاتتىلىعىن ارتتىراتىن دٷنيەلەردٸ كٶپتەپ شىعارساق دەگەن ويىمىز بار, - دەپ, كٸتاپتىڭ جاس ۇرپاق ٷشٸن ماڭزدىلىعىنا توقتالدى.
«ەر قارمىس» كٸتابى 10 مىڭ دانامەن تارالىپ وتىر. باتىر بابامىزدىڭ تۇلعالىق كەلبەتٸن اشا تٷسۋ ماقساتىندا تٷرلٸ ٸزدەنٸستەر جاسالعان. كٸتاپتى پاراقتاي وتىرىپ شارانى ۇيىمداستىرۋشىلاردىڭ ەڭبەگٸ تەككە كەتپەگەنٸن تٷيسٸنەسٸڭ. بٸراق ساندۋعاش تاعابەرگەنوۆا ونى ۇيىمداستىرۋ, بٸر ٸزگە تٷسٸرۋ وڭايعا تٷسپەگەنٸن جەتكٸزدٸ.
سول سەبەپتٸ ول: «داستان بولعاندىقتان ونداعى باتىرلاردىڭ تۇلعاسىن اشا بٸلۋ كەرەك بولدى. ولار قانداي كيٸم كيگەنٸ, تٸپتەن قانداي قارۋ ۇستاعانىنا دەيٸن بٸلٸكتٸ ماماندارمەن اقىلداسا وتىرىپ سۋرەتتەرٸن سالدىق. سۋرەتتەر 3D فورماتتا, بالالاردى تارتاتىنداي قانىق تٷسپەن سالىندى. قازٸر بٸز وسى داستان جەلٸسٸ بويىنشا قىسقا مەتراجدى مۋلتفيلمدٸ دە تٷسٸرە باستادىق. ياعني كٸتاپپەن قوسا ديسكٸدە ونىڭ مۋلتفيلمٸ قاتار جٷرەتٸن بولادى. مۇنىڭ بارلىعى جاس ٶرەندەرٸمٸزگە ٶز تاريحيىمىزدى, ٶز قۇندىلىقتارىمىزدى كەڭٸنەن ناسيحاتتاپ, سٸڭٸرۋ ٷشٸن قاجەت», - دەيدٸ.
تٷرلٸ-تٷستٸ سۋرەتتەرمەن بەزەندٸرٸلگەن كٸتاپ ەسٸرەسە بالالار ٷشٸن ٶتە قىزعىلىقتى دەپ ايتۋعا بولادى. سەبەبٸ, داستانداعى تٷرلٸ وقيعا جەلٸلەرٸ ەدەمٸ سۋرەتتەرمەن شەبەر استاستىرىلعان. بۇل باعىتتا تەر تٶككەن سۋرەتشٸ قۋانىش راحيموۆتىڭ ايتۋىنشا, سۋرەتتٸ سالماس بۇرىن الدىمەن جىردى تولىق وقىپ, ونى جەتە تٷسٸنۋ قاجەت كەرەك ەكەن. سوندىقتان ٸسكە كٸرٸسپەس الدىندا داستاندى جاتا جاستانىپ وقىعان ول: «كٸتاپتى بٸرنەشە رەت وقىپ شىقتىم. سۋرەتتەردٸڭ كەيبٸر تۇسىن جازۋشى, تاريحشىلارمەن اقىلداسا وتىرىپ سالدىم. باستىسى باتىردىڭ كەلبەتٸن, تۇلعاسىن بەرە بٸلۋٸم كەرەك بولدى. كٸتاپتى وقۋ بارىسىندا اتا-ەجەلەرٸمٸز ايتىپ وتىراتىن باتىرلار جايىنداعى اڭىز, ەڭگٸمەلەر ەسكە تٷستٸ. سۋرەتتەردٸ سالۋعا 5-6 ايداي ۋاقىت كەتتٸ», - دەپ شىعارماشىلىق بارىسىمەن بٶلٸستٸ.
كٸتاپتىڭ تانىستىرىلىمى بارىسىندا وقۋشىلارعا ارنايى سىيلىقتار مەن «ەر قارمىس» كٸتابى تارتۋ ەتٸلدٸ. كٸتاپتىڭ تانىستىرىلىمى بارىسىندا وقۋشىلارعا ارنايى سىيلىقتار مەن «ەر قارمىس» كٸتابى تارتۋ ەتٸلدٸ.
ال, تۇساۋكەسەردە كٶسٸلٸپ سٶز سٶيلەگەن ارقالى اقىن سۆەتقالي نۇرجان جينالعاندارعا «ەر قارمىس» داستانى جٶنٸندە جان-جاقتى ماعلۇمات بەرٸپ, ارعى-بەرگٸ تاريحتان قوزعاپ, جىردىڭ قۇندىلىعى جٶنٸندە تاماشا دەرەكتەر كەلتٸردٸ. قالامگەر ەڭگٸمە اراسىندا: «ەر قارمىس بەكبولاتۇلى 18 عاسىرداعى الماعايىپ زاماندا ٶمٸر سٷرگەن. مەنٸڭ ەسەبٸمدە 1720 جىلدارى ٶمٸرگە كەلگەن. ول كٸسٸ ەر جەتكەندە بٸزدٸڭ ەل جەم بويىنان ماڭعىستاۋعا ەڭكەيگەن كەزٸ ەكەن. سول كەزدە رەسەي يمپەريياسى تامىرىن كەڭگە جايىپ, وڭتٷستٸككە قاراي ٶتپەك بولىپ ەرەكەت جاساپ جاتقان. مىنا جاقتا حيۋاعا قاراعان تٷرٸكپەندەر بار. مٸنە, وسىنىڭ اراسىندا قييان-كەسكٸ شايقاستار بولدى. سونداي شايقاستىڭ بٸرٸ وسى جىردا ىستىباي سارى دەپ اتالادى. داستاندا ونىڭ 75 جاسىندا جاۋمەن ايقاسقانى ايتىلادى. باتىر قارتايىپ ٷيدە جاتقاندا شايقاستا ٶلسەم دەپ تٸلەگەن. كەيٸن جاۋ شاپتى دەگەندە قولىنا نايزاسىن الىپ جاۋعا ۇمتىلعان», - دەپ, شىنايى تاريحي دەرەكتەردٸ تٸزبەلەدٸ.
بٸر سٶزبەن ايتقاندا, ۇلتتىڭ ۇلىلىعى, بابالاردىڭ ەرلٸگٸ تۋرالى ەڭگٸمە قوزعالاتىن «ەر قارمىس» جىرىنىڭ قايتا جاڭعىرىپ, قايتا تٷلەۋٸ, وقىرماننىڭ ساناسىنا لايىقتالىپ كٶركەم بەزەندٸرٸلۋٸ ەل رۋحانيياتىنداعى ەلەۋلٸ وقيعا. ٶيتكەنٸ, ٶتكەنٸمٸزدٸ ەلەپ, سونى جاس ۇرپاققا پاش ەتكەنٸمٸزدە عانا ٸرگەلٸ ەلگە اينالامىز. مۇنداي ويدى كٸتاپتىڭ تۇساۋكەسەرٸنە جينالعان بارشا قاۋىم قۇپتادى.
