Foto: Gettyimages
Almatyda ótken «Qairat» pen «Real» arasyndaǵy kópten kútken kezdesý el fýtbolynyń ǵana emes, qoǵamnyń da nazaryn aýdardy. Alaida bul oiyn tek sporttyq deńgeimen emes, uiymdastyrý barysyndaǵy olqylyqtarmen de este qaldy. Stadionǵa jinalǵan myńdaǵan jankúierdiń bir bóligi bilet satyp alǵanymen, ishke kire almai qaldy. Áleýmettik jelilerde «júie aqaýy» men «ádiletsiz satylym» jaily shaǵymdar kóbeidi. Osy jaittarǵa bailanysty Freedom Ticketon kompaniiasy baspasóz máslihatyn ótkizip, kópshilikti alańdatqan máselege túsinikteme berdi, dep habarlaidy Ult.kz tilshisi.
Freedom Ticketon kompaniiasynyń túsindirmesi
Freedom Ticketon kompaniiasynyń kommýnikatsiialar jónindegi direktory Azamat Atageldievtiń aitýynsha, bilet satý kezinde júiege túsken júkteme buryn-sońdy bolmaǵan deńgeige jetken.
«Qairat» – «Real» oiynyna bilet alý sátinde júiege millionnan astam adam kirdi. Bul – Qazaqstan halqynyń shamamen bes paiyzy. Osyndai rekordtyq sátte keibir tehnikalyq kidirister oryn alǵany ras, biraq bul jekelegen jaǵdailar ǵana», – dedi ol.
Kompaniia ókilderi Freedom Super App arqyly túsken árbir shaǵym jeke qaralatynyn aityp, bilet ieleriniń máselesi nazardan tys qalmaitynyn málimdedi. Jankúierlerdiń negizgi narazylyǵy bilettiń oiyn bastalardan birneshe saǵat buryn ǵana jiberilýine qatysty boldy. Bul týraly Azamat Atageldiev:
«Biletterdi SMS jáne e-mail arqyly 5–6 saǵat buryn jiberemiz. Bul kórermendi ádeii kúttirip qoiý emes, qaita bilet kóshirmesin kóbeitip, qaita satýdyń aldyn alý úshin jasalǵan qadam», – dedi.
Sonymen birge stadion júiesinde bir QR-kod arqyly eki adamnyń kirýine múmkindik joq ekeni aityldy. «Qos bilet» máselesiniń basym bóligi kórermenderdiń ózara bilet bólisýinen týyndaǵan.
«Keibireýler biletti qoldan satyp alady. Ondai jaǵdaida biz sizdiń stadionǵa kirýińizge kepil bola almaimyz. Resmi emes kózderden alynǵan bilet – senimsiz. Aqshańyzdan da, ýaqytyńyzdan da aiyrylýyńyz múmkin», – dedi Atageldiev.
Kompaniianyń esebi boiynsha, sol kúni 20 myńnan astam kórermen stadionǵa esh qiyndyqsyz kirgen. Al qiyndyqqa tap bolǵandar úlesi az bolǵanymen, qoǵamdaǵy talqylaý bul jaǵdaidyń aýqymyn tym úlkeitip jibergen. Freedom Lifestyle atqarýshy direktory Erlan Esimseiitov óz kezeginde Ticketon basqa platformalardyń tehnikalyq aqaýlaryna jaýap bermeitinin atap ótti.
«Biz tek Ticketon jáne Freedom Super App arqyly satylǵan biletterge jaýaptymyz. Basqa servisterdiń ishki protsesin baqylai almaimyz», – dedi ol.
Kompaniia basshysy Kseniia Sokolova da bul qosymshanyń jankúierler úshin qosymsha yńǵaily arna retinde jasalǵanyn jetkizdi.
Tsifrlyq júieniń tózimdiligi synǵa túsken kún
30 qyrkúiektegi «Qairat» – «Real» kezdesýi tek fýtbol merekesi emes, elimizdegi uiymdastyrýshylyq mádeniet pen tsifrlyq infraqurylymnyń tózimdiligin synaǵan kún boldy. Áleýmettik jelilerde bilet ieleriniń stadionǵa kire almai turǵan sátteri beinejazba túrinde tarap, qyzý pikirtalas týdyrdy. Keiin keibir jankúierlerdiń bileti keshigip jetkeni, al QR-kodtardyń oqylmai qalǵany anyqtaldy.
Freedom Ticketon bul jaǵdai boiynsha barlyq derek pen dáleldi jeke qarap, zańdy bilet ielerine qarajat qaitarylatynyn málimdedi. Alaida biletti qolma-qol nemese kúmándi kózden alǵandar ótemaqyǵa úmit arta almaidy.
Qazaq fýtboly: tarihtan taǵylym
Fýtbol – álemniń eń buqaralyq sporty. Sońǵy jyldary Qazaqstanda da bul oiynǵa qyzyǵýshylyq artty. Degenmen ulttyq quramanyń nátijesi men klýbtardyń halyqaralyq jetistigi áli de el údesinen shyǵa qoiǵan joq.
Qazaq fýtbolynyń tarihy ótken ǵasyrdyń basynda, HH ǵasyrdyń alǵashqy onjyldyǵynda bastalady. 1910 jyldary Oral men Semei qalalarynda alǵashqy fýtbol komandalary qurylyp, alǵashqy resmi kezdesýler ótti. Al keńes dáýirinde Almatynyń «Qairat» komandasy respýblika fýtbolynyń simvolyna ainaldy. 1960–1980 jyldary «Qairat» KSRO chempionatynyń joǵarǵy ligasynda oinap, qazaq fýtbolynyń namysyn qorǵady. Sol kezeńde Timýr Segizbaev, Qurban Berdyev, Evgenii Iarovenko syndy oiynshylar el sportynyń tarihyna altyn árippen jazyldy.
1992 jyly Qazaqstan óz chempionatyn resmi túrde bastady. Bul el sporty úshin tarihi betburys edi. Biraq alǵashqy jyldary fýtbol ekonomikalyq jáne infraqurylymdyq qiyndyqtarǵa tap boldy: klýbtar tarady, demeýshiler jetispedi, sport bazalary nashar kúide boldy.
2000 jyldardyń ortasynan bastap jaǵdai turaqtala bastady. 2009 jyly «Astana» klýby qurylyp, el fýtbolyna jańa tynys berdi. 2015 jyly sol «Astana» ÝEFA Chempiondar ligasynyń toptyq kezeńine shyqty, bul qazaq fýtbolynyń jańa dáýiriniń bastalǵan sáti edi.
Búgingi ahýal: ilgerileý bar, biraq júie álsiz
Qazir elde qanshama kásibi klýb, olardyń fýtbol akademiiasy men balalar mektebi bar. Degenmen júielilik pen sapa máselesi áli de ózekti. Qazaqstan quramasy sońǵy jyldary ÝEFA Ulttar ligasynda jaqsy nátije kórsetip, joǵary ligaǵa jaqyndady. FIFA reitingisinde Qazaqstan 2025 jyldyń basynda 98-orynǵa kóterildi – bul sońǵy bes jyldaǵy eń jaqsy kórsetkishterdiń biri.
Biraq turaqty nátijege jetý úshin jastar fýtbolynyń sapasyn kóterý mańyzdy. Elde 60-qa jýyq fýtbol akademiiasy jumys isteidi. Olardyń ishinde «Qairat Akademiiasy», «Astana Akademiiasy», «Qyzyljar» jáne «Ońtústik» ortalyqtary belsendi damyp keledi. Degenmen materialdyq baza men oqytý ádistemesi barlyq óńirde birkelki emes.
Fýtbol ardagerleriniń aitýynsha, basty mindet – óńirlerdegi sport mektepterin zamanaýi qural-jabdyqtarmen qamtamasyz etip, jas bapkerlerdi kásibi deńgeide daiarlaý. Jastar júiesi túzelmei, ulttyq quramanyń sapasy da ózgermeidi.
Búgingi tańda Premer-liga klýbtarynyń kóbi jergilikti ákimdikterdiń qarjylai qoldaýyna táýeldi. Bul turaqsyzdyq týdyrady. Búgingi naryqta fýtboldy taza sport retinde ǵana emes, ekonomikalyq joba retinde damytý kerek. Klýbtar óz brendin qalyptastyryp, marketing pen jankúier mádenietin damytpaiynsha, fýtbol indýstriiasy tolyqqandy júiege ainalmaidy.
Sońǵy jyldary «Qairat» pen «Astana» eýropalyq arenalarda el namysyn abyroimen qorǵap keledi. «Ordabasy» men «Tobyldyń» da nátijesi jaman emes. Bul qazaq fýtbolynyń áleýeti bar ekenin kórsetedi. Alaida bul áleýetti turaqty nátijege ainaldyrý úshin ishki birinshiliktegi básekelestikti arttyrý, tórelik ádildigin saqtaý jáne fýtbol infraqurylymyn jetildirý qajet.
«Qairat» – «Real» matchy tóńiregindegi dúrbeleń el fýtbolyndaǵy tek tehnikalyq máseleni emes, tutas júieniń álsiz tustaryn kórsetti. Degenmen bul oqiǵa kemshilikti túzetýdiń de, jańa múmkindikke jol ashýdyń da sáti. Eger fýtboldy ulttyq deńgeide damytýdyń naqty strategiiasy qalyptassa, qazaq fýtbolynyń bolashaǵy da jarqyn bolmaq.
Aqbota Musabekqyzy
