فوتو: Gettyimages
الماتىدا ٶتكەن «قايرات» پەن «رەال» اراسىنداعى كٶپتەن كٷتكەن كەزدەسۋ ەل فۋتبولىنىڭ عانا ەمەس, قوعامنىڭ دا نازارىن اۋداردى. الايدا بۇل ويىن تەك سپورتتىق دەڭگەيمەن ەمەس, ۇيىمداستىرۋ بارىسىنداعى ولقىلىقتارمەن دە ەستە قالدى. ستاديونعا جينالعان مىڭداعان جانكٷيەردٸڭ بٸر بٶلٸگٸ بيلەت ساتىپ العانىمەن, ٸشكە كٸرە الماي قالدى. ەلەۋمەتتٸك جەلٸلەردە «جٷيە اقاۋى» مەن «ەدٸلەتسٸز ساتىلىم» جايلى شاعىمدار كٶبەيدٸ. وسى جايتتارعا بايلانىستى Freedom Ticketon كومپانيياسى باسپاسٶز مەسليحاتىن ٶتكٸزٸپ, كٶپشٸلٸكتٸ الاڭداتقان مەسەلەگە تٷسٸنٸكتەمە بەردٸ, دەپ حابارلايدى Ult.kz تٸلشٸسٸ.
Freedom Ticketon كومپانيياسىنىڭ تٷسٸندٸرمەسٸ
Freedom Ticketon كومپانيياسىنىڭ كوممۋنيكاتسييالار جٶنٸندەگٸ ديرەكتورى ازامات اتاگەلديەۆتٸڭ ايتۋىنشا, بيلەت ساتۋ كەزٸندە جٷيەگە تٷسكەن جٷكتەمە بۇرىن-سوڭدى بولماعان دەڭگەيگە جەتكەن.
«قايرات» – «رەال» ويىنىنا بيلەت الۋ سەتٸندە جٷيەگە ميلليوننان استام ادام كٸردٸ. بۇل – قازاقستان حالقىنىڭ شامامەن بەس پايىزى. وسىنداي رەكوردتىق سەتتە كەيبٸر تەحنيكالىق كٸدٸرٸستەر ورىن العانى راس, بٸراق بۇل جەكەلەگەن جاعدايلار عانا», – دەدٸ ول.
كومپانييا ٶكٸلدەرٸ Freedom Super App ارقىلى تٷسكەن ەربٸر شاعىم جەكە قارالاتىنىن ايتىپ, بيلەت يەلەرٸنٸڭ مەسەلەسٸ نازاردان تىس قالمايتىنىن مەلٸمدەدٸ. جانكٷيەرلەردٸڭ نەگٸزگٸ نارازىلىعى بيلەتتٸڭ ويىن باستالاردان بٸرنەشە ساعات بۇرىن عانا جٸبەرٸلۋٸنە قاتىستى بولدى. بۇل تۋرالى ازامات اتاگەلديەۆ:
«بيلەتتەردٸ SMS جەنە e-mail ارقىلى 5–6 ساعات بۇرىن جٸبەرەمٸز. بۇل كٶرەرمەندٸ ەدەيٸ كٷتتٸرٸپ قويۋ ەمەس, قايتا بيلەت كٶشٸرمەسٸن كٶبەيتٸپ, قايتا ساتۋدىڭ الدىن الۋ ٷشٸن جاسالعان قادام», – دەدٸ.
سونىمەن بٸرگە ستاديون جٷيەسٸندە بٸر QR-كود ارقىلى ەكٸ ادامنىڭ كٸرۋٸنە مٷمكٸندٸك جوق ەكەنٸ ايتىلدى. «قوس بيلەت» مەسەلەسٸنٸڭ باسىم بٶلٸگٸ كٶرەرمەندەردٸڭ ٶزارا بيلەت بٶلٸسۋٸنەن تۋىنداعان.
«كەيبٸرەۋلەر بيلەتتٸ قولدان ساتىپ الادى. ونداي جاعدايدا بٸز سٸزدٸڭ ستاديونعا كٸرۋٸڭٸزگە كەپٸل بولا المايمىز. رەسمي ەمەس كٶزدەردەن الىنعان بيلەت – سەنٸمسٸز. اقشاڭىزدان دا, ۋاقىتىڭىزدان دا ايىرىلۋىڭىز مٷمكٸن», – دەدٸ اتاگەلديەۆ.
كومپانييانىڭ ەسەبٸ بويىنشا, سول كٷنٸ 20 مىڭنان استام كٶرەرمەن ستاديونعا ەش قيىندىقسىز كٸرگەن. ال قيىندىققا تاپ بولعاندار ٷلەسٸ از بولعانىمەن, قوعامداعى تالقىلاۋ بۇل جاعدايدىڭ اۋقىمىن تىم ٷلكەيتٸپ جٸبەرگەن. Freedom Lifestyle اتقارۋشى ديرەكتورى ەرلان ەسٸمسەيٸتوۆ ٶز كەزەگٸندە Ticketon باسقا پلاتفورمالاردىڭ تەحنيكالىق اقاۋلارىنا جاۋاپ بەرمەيتٸنٸن اتاپ ٶتتٸ.
«بٸز تەك Ticketon جەنە Freedom Super App ارقىلى ساتىلعان بيلەتتەرگە جاۋاپتىمىز. باسقا سەرۆيستەردٸڭ ٸشكٸ پروتسەسٸن باقىلاي المايمىز», – دەدٸ ول.
كومپانييا باسشىسى كسەنييا سوكولوۆا دا بۇل قوسىمشانىڭ جانكٷيەرلەر ٷشٸن قوسىمشا ىڭعايلى ارنا رەتٸندە جاسالعانىن جەتكٸزدٸ.
تسيفرلىق جٷيەنٸڭ تٶزٸمدٸلٸگٸ سىنعا تٷسكەن كٷن
30 قىركٷيەكتەگٸ «قايرات» – «رەال» كەزدەسۋٸ تەك فۋتبول مەرەكەسٸ ەمەس, ەلٸمٸزدەگٸ ۇيىمداستىرۋشىلىق مەدەنيەت پەن تسيفرلىق ينفراقۇرىلىمنىڭ تٶزٸمدٸلٸگٸن سىناعان كٷن بولدى. ەلەۋمەتتٸك جەلٸلەردە بيلەت يەلەرٸنٸڭ ستاديونعا كٸرە الماي تۇرعان سەتتەرٸ بەينەجازبا تٷرٸندە تاراپ, قىزۋ پٸكٸرتالاس تۋدىردى. كەيٸن كەيبٸر جانكٷيەرلەردٸڭ بيلەتٸ كەشٸگٸپ جەتكەنٸ, ال QR-كودتاردىڭ وقىلماي قالعانى انىقتالدى.
Freedom Ticketon بۇل جاعداي بويىنشا بارلىق دەرەك پەن دەلەلدٸ جەكە قاراپ, زاڭدى بيلەت يەلەرٸنە قاراجات قايتارىلاتىنىن مەلٸمدەدٸ. الايدا بيلەتتٸ قولما-قول نەمەسە كٷمەندٸ كٶزدەن العاندار ٶتەماقىعا ٷمٸت ارتا المايدى.
قازاق فۋتبولى: تاريحتان تاعىلىم
فۋتبول – ەلەمنٸڭ ەڭ بۇقارالىق سپورتى. سوڭعى جىلدارى قازاقستاندا دا بۇل ويىنعا قىزىعۋشىلىق ارتتى. دەگەنمەن ۇلتتىق قۇرامانىڭ نەتيجەسٸ مەن كلۋبتاردىڭ حالىقارالىق جەتٸستٸگٸ ەلٸ دە ەل ٷدەسٸنەن شىعا قويعان جوق.
قازاق فۋتبولىنىڭ تاريحى ٶتكەن عاسىردىڭ باسىندا, حح عاسىردىڭ العاشقى ونجىلدىعىندا باستالادى. 1910 جىلدارى ورال مەن سەمەي قالالارىندا العاشقى فۋتبول كوماندالارى قۇرىلىپ, العاشقى رەسمي كەزدەسۋلەر ٶتتٸ. ال كەڭەس دەۋٸرٸندە الماتىنىڭ «قايرات» كومانداسى رەسپۋبليكا فۋتبولىنىڭ سيمۆولىنا اينالدى. 1960–1980 جىلدارى «قايرات» كسرو چەمپيوناتىنىڭ جوعارعى ليگاسىندا ويناپ, قازاق فۋتبولىنىڭ نامىسىن قورعادى. سول كەزەڭدە تيمۋر سەگٸزباەۆ, قۇربان بەردىەۆ, ەۆگەنيي ياروۆەنكو سىندى ويىنشىلار ەل سپورتىنىڭ تاريحىنا التىن ەرٸپپەن جازىلدى.
1992 جىلى قازاقستان ٶز چەمپيوناتىن رەسمي تٷردە باستادى. بۇل ەل سپورتى ٷشٸن تاريحي بەتبۇرىس ەدٸ. بٸراق العاشقى جىلدارى فۋتبول ەكونوميكالىق جەنە ينفراقۇرىلىمدىق قيىندىقتارعا تاپ بولدى: كلۋبتار تارادى, دەمەۋشٸلەر جەتٸسپەدٸ, سپورت بازالارى ناشار كٷيدە بولدى.
2000 جىلداردىڭ ورتاسىنان باستاپ جاعداي تۇراقتالا باستادى. 2009 جىلى «استانا» كلۋبى قۇرىلىپ, ەل فۋتبولىنا جاڭا تىنىس بەردٸ. 2015 جىلى سول «استانا» ۋەفا چەمپيوندار ليگاسىنىڭ توپتىق كەزەڭٸنە شىقتى, بۇل قازاق فۋتبولىنىڭ جاڭا دەۋٸرٸنٸڭ باستالعان سەتٸ ەدٸ.
بٷگٸنگٸ احۋال: ٸلگەرٸلەۋ بار, بٸراق جٷيە ەلسٸز
قازٸر ەلدە قانشاما كەسٸبي كلۋب, ولاردىڭ فۋتبول اكادەميياسى مەن بالالار مەكتەبٸ بار. دەگەنمەن جٷيەلٸلٸك پەن ساپا مەسەلەسٸ ەلٸ دە ٶزەكتٸ. قازاقستان قۇراماسى سوڭعى جىلدارى ۋەفا ۇلتتار ليگاسىندا جاقسى نەتيجە كٶرسەتٸپ, جوعارى ليگاعا جاقىندادى. فيفا رەيتينگٸسٸندە قازاقستان 2025 جىلدىڭ باسىندا 98-ورىنعا كٶتەرٸلدٸ – بۇل سوڭعى بەس جىلداعى ەڭ جاقسى كٶرسەتكٸشتەردٸڭ بٸرٸ.
بٸراق تۇراقتى نەتيجەگە جەتۋ ٷشٸن جاستار فۋتبولىنىڭ ساپاسىن كٶتەرۋ ماڭىزدى. ەلدە 60-قا جۋىق فۋتبول اكادەميياسى جۇمىس ٸستەيدٸ. ولاردىڭ ٸشٸندە «قايرات اكادەميياسى», «استانا اكادەميياسى», «قىزىلجار» جەنە «وڭتٷستٸك» ورتالىقتارى بەلسەندٸ دامىپ كەلەدٸ. دەگەنمەن ماتەريالدىق بازا مەن وقىتۋ ەدٸستەمەسٸ بارلىق ٶڭٸردە بٸركەلكٸ ەمەس.
فۋتبول ارداگەرلەرٸنٸڭ ايتۋىنشا, باستى مٸندەت – ٶڭٸرلەردەگٸ سپورت مەكتەپتەرٸن زاماناۋي قۇرال-جابدىقتارمەن قامتاماسىز ەتٸپ, جاس باپكەرلەردٸ كەسٸبي دەڭگەيدە دايارلاۋ. جاستار جٷيەسٸ تٷزەلمەي, ۇلتتىق قۇرامانىڭ ساپاسى دا ٶزگەرمەيدٸ.
بٷگٸنگٸ تاڭدا پرەمەر-ليگا كلۋبتارىنىڭ كٶبٸ جەرگٸلٸكتٸ ەكٸمدٸكتەردٸڭ قارجىلاي قولداۋىنا تەۋەلدٸ. بۇل تۇراقسىزدىق تۋدىرادى. بٷگٸنگٸ نارىقتا فۋتبولدى تازا سپورت رەتٸندە عانا ەمەس, ەكونوميكالىق جوبا رەتٸندە دامىتۋ كەرەك. كلۋبتار ٶز برەندٸن قالىپتاستىرىپ, ماركەتينگ پەن جانكٷيەر مەدەنيەتٸن دامىتپايىنشا, فۋتبول يندۋستريياسى تولىققاندى جٷيەگە اينالمايدى.
سوڭعى جىلدارى «قايرات» پەن «استانا» ەۋروپالىق ارەنالاردا ەل نامىسىن ابىرويمەن قورعاپ كەلەدٸ. «ورداباسى» مەن «توبىلدىڭ» دا نەتيجەسٸ جامان ەمەس. بۇل قازاق فۋتبولىنىڭ ەلەۋەتٸ بار ەكەنٸن كٶرسەتەدٸ. الايدا بۇل ەلەۋەتتٸ تۇراقتى نەتيجەگە اينالدىرۋ ٷشٸن ٸشكٸ بٸرٸنشٸلٸكتەگٸ بەسەكەلەستٸكتٸ ارتتىرۋ, تٶرەلٸك ەدٸلدٸگٸن ساقتاۋ جەنە فۋتبول ينفراقۇرىلىمىن جەتٸلدٸرۋ قاجەت.
«قايرات» – «رەال» ماتچى تٶڭٸرەگٸندەگٸ دٷربەلەڭ ەل فۋتبولىنداعى تەك تەحنيكالىق مەسەلەنٸ ەمەس, تۇتاس جٷيەنٸڭ ەلسٸز تۇستارىن كٶرسەتتٸ. دەگەنمەن بۇل وقيعا كەمشٸلٸكتٸ تٷزەتۋدٸڭ دە, جاڭا مٷمكٸندٸككە جول اشۋدىڭ دا سەتٸ. ەگەر فۋتبولدى ۇلتتىق دەڭگەيدە دامىتۋدىڭ ناقتى ستراتەگيياسى قالىپتاسسا, قازاق فۋتبولىنىڭ بولاشاعى دا جارقىن بولماق.
اقبوتا مۇسابەكقىزى
